Tuesday, July 14, 2009

Pasian' Nasem

Zomi uleh nau,

Ahun cingta ahihman in Zomi bup tung ah kong cial nop khat omhi.Pasian in mihing abawl cil in ama lim leh mel sunding in ong bawl ahihlam Lst sungpan ihthei kim ciathi.

Mihing abawlna in hih piansakna te khempeuh acing akeem ding leh piansakna lak ah athupi pen aa ong bawl hi-in, piansakna khempeuh zong akilem taang ding aa ong bawl ahihi.

Satan khemna tawh Piansakna teng apiangsakPa deihna banglo in ong kisia aa, atapa Topa Zeisu hangin damdam in angei ong bang kik ding ahihi. Leitung gam tampi in damdam in ong piangsakPa lim leh mel pua toto hi taleh Zomite pianna Kawlgam in tuni dong lim leh mel neilo in, lim leh mel pua nailo hi. Painsakna thuthuk bulpi sukha nailo ahihi.

Apualam piansakna, leitung vante thupi sa zaw in, angsung theihna, min leh za, leitung nopsakna sung ah kibual laihi. Tuate hang in Kawlgam-Eden huan in ling kung tawh kidim in hazaatna, kitot kiselna, kithahna, kahna leh hagawina tawh kidimhi. Athahatte gualzo in, athanemte simmawh hi. Angsung lungsim lian in huaihamna tawh kidim hi.

Banghanghiam cihleh Piansakna ih thuthuuk akitheih nailoh man ahihi.Piansakna ii deihna, akhiatna theilo ihihman in ihgam ihlei in tentheih nading hinawnlo in lingkung lak abang ahihi.Tua ahihman in tuni tuhun aa Zomi te'n, Piansakna thuthuk ih taangko ding hunta dinghi ci-in upna kanei hi.

Bang ci taangko ding?Tutak in Kawlgam ah US$100 tawh Lungdamna thupha puakna Mission field khat ki sem zohi.

Zomite tu laitak Gamthumna, ahau gam atungsa tul 10 aa sim in om khin ding in ka lam enhi. Tulian ih om naikei zong in maikum sung in omta ding hihang.Gamthumna atung khat in kha khat in US$1000 angahlo om in ka um keihi. Khakhat US$1000 angah khat in asehsuah mantak pia leh US$100 hipah aa Missionary khat puakzo hi. Mission field khat kipan zohi.Zomi khat in Mission field khat nei hi lehang Mission field 10,000 akinei zo ding ahihi.Sem phot, panphot hi lehang kikhawl theilo in kibehlap nuam semsem zaw laihi.

Banghanghiam cihleh supna om zawlo ahihhang ahihi.Zomite ong piangsak Pa in hih dingin ih minam ong deih hiding cih siangtak in katheihi.

Kawlgam ah tutak Mission Field 10,000 tawh kipan hi lehang, Kawlgam in asawtlo in Piansakna thuthuuk ong theiding aa, Piansakcil lim leh mel ong pua dinghi.

Tuni ciangdong tenzawh nading hilo, ten theih nading hilo ih taikhiat ngeingaina in Piansakcil lim leh mel ihpuakloh man, gambup in Piansakna thuthuk ih theihloh man ahihi.

Piansakna thuthuk theisak peuh lehang ki-itna ong khang dinghi. Kilemna ong pung dinghi. Ki thutuahna ong meng dinghi. Ki deidanna, kisimmawhna, kihuatna ong kiam ong bei ding hi.Kawlgam ah hih Lungdamna thu e'n ih taangko keileh kua mah in taangko loding aa, kua mah in taangko kei leh ihgam ihlei tungkik nawnlo ding hihang.Tua ahihman in mimal khat ciatin,

Kawlgam aa Mission nasep ding thupi ngaihsut in sep kipan ta lehang cih kong hanthawn nuamhi. Akipawl theiteng in sem khawm, vaihawm khawm in, kipawl khawm nuamlo te'n khatguak septheih luat thu ahihi.

Alom alom aa gamthumna alengkhia Zomite ka etciang in ihtunna gamte'n ong zat nading mahmah ka mu het kei aa, zat theih ding zong hilo ihihhang, ongmuak, ongsang, ongdawn phial mawk uhhi. Gamhau, gamlian, akhangtosa gam khempeuh in Zomite hang in hailawh phial kasa hi. Hihpen Topa gelna hiding in ka umhi. Topa deihna om ngelngel ding aa, tua in Lungdamna taangko ding - Mission nasep semding aa ong deih hiding cih simloh adang om in ka um keihi.

Tua ahihman in ihpianna ih Zogam, ih Kawlgam lim leh mel pua sak kik dihni, cih kong hanthawn nuamhi."Lungdamna Thupha puak asemlo akipiangsak pa in akipiangsak khialkha hiding aa, atolh ahihi. Banghanghiam cihleh hih nasep in Topa sawlna, sih vaikhaak kam ahihi. Hang Khan Lian

Zomi Tedim Chin

from khai boi
reply-to zomi@yahoogroups.com
to zomi@yahoogroups.com,
tongsan@googlegroups.com,
Zomi Center
date Tue, Dec 21, 2010 at 7:40 PM
subject [ZONET] Tedimte Aneu Muhhuai Azah Pihhuai Takpi Diam?
mailing list Filter messages from this mailing list
mailed-by returns.groups.yahoo.com
signed-by yahoogroups.com
unsubscribe Unsubscribe from this mailing-list

hide details 7:40 PM (20 hours ago)

Images are not displayed.
Display images below - Always display images from laizomzomi@gmail.com

Amasa in Tedim pen Khua hi-a, A satpen Guite Khanglina Pu Gui Mang in 1570 AD pawl in asat hiding in ki ummawh hi, ci-in Dr.Tuanno in ZOMITE TANGTHU leh NGEINA TUAMTUAM, BU KHATNA Laimai 18 na sungah na gelh hi. Tua Khua in Tedim min angahna hangpen a Khuagei ah Bualkhat omin tuabual sungah tuipan or lopa te dum dide in, huihnung in, Ni in asalhkhak takteh te diamdiam or te dialdial ahihmanin tuatam in a Khuapen Tedim kici hi. Tuakhua(Tedim) ah Zote, Dimte, Vaiphei, Losau,Vangteh, Teizang, Khuano, Paite leh atuamtuam Minamkhat hinapi, kampau awkaih kibanglo pawlkhat tengkkhawm uha, anaupangte uh tengta kineihna panin Paunamkhat hong piangkhia in tuapen a khuamin tam' in Tedimpau mi masate in naci uh hi, ci-in tangthu tuanthu kanten nagen uh hi.


Hihkampau pen Tedim gamsung, Tonzang gamsunga leh mun pawlkhat a omte in avekun teltek uh hi. Sangmang Cope topa inzong Khatvei Tedim gamsung leh Tonzang gamsunga, Hausa makaite sam in Pau zattangdingin bangpau hileh hoihsa nahi uh hiam? cih adottakciangin avekun Tedim pana hong piangkhia pau pen zatdingin thukimtek uh hi, kici hi. Tuapaupen Pasian inzong sia salo hiding hiven tuapau zangin Laisiangtho, Labu leh Lai nangawn kibawl hi. Falam pan, Khalkha pan, Matupi pan, Lamka pan, Aizawl pan, Tonzang pan, Cikha pan leh atuamtuam ei ZOMI te tenna Khuate pan Paukhat hong piangkhia tawm in tua pautaawh Laisaingtho, Labu leh Lai aki teilam aki bawllam kaza khanai kei hi.


Chin State sunga om Christian masate kipawlna ZOMI BAPTIST CONVENTION mintawh Pasian nasemding in CCOC khahkhia uha, tuate lakah Pasian leh agam leh alei a it manun anuntakna apia te lak ah Tedim Pau a zangtr tampen uh hi. ZBC Sumpi zong Tedim lamta mah tamdenpen cihdankhawng ka zangei hi. ZBC a kiphuat in a makaipi pen Tedim Khuapan a hong piangkhia Kampau azangte mah ahi hi. Kawlgamsunga om Kawlte leh mi namdang tuamtaum tetawh iki thuah iki ho takciangin koipan nahiam? ci-in hongdot uhteh Chinpyne(Chin State) pan hing icih hong kulpah a, tua leh bang Chin na hiam? cih hong dot uhteh Tedim Chin cihloh hong phamawh pah hi. Zomi Chin, Zo Chin leh atuamtuam kitamzat nailo in amauzong hong tam theihpih nailo uh hi. Tuaman in Tedim gamsung leh Tonzang gamsunga omte peuhmah in Tedim Chin, ci-in Tedim min zangngiat uh hi. Tua gamsunga omte pawlkhat gamdang painuam in India leh Nepal pana R tawh ahih uhtehTedim min a zatloh uh phamawh hi. Falam te pawlkhat leh Ngawnte pawlkhat na ngawn in Tedim min zangin R ah kipia uh hi. Manpha veve khongei mataw? Tedimte aneu muhhuai takpi diam ou?


Kisuang hetlo tak in Lamka Khua laizang tektek ah, Tedim Road, kici Lampi khat ki khungphei dihdiah in, Mivom, Mikang, Misan leh Mi nam tuamtuamte in tualampi tawn ngelhngelh mawk uh hi. Tualampi in Lamka Khuasung etlawmsaka mipitadingin phattuamna tampitak piathei mawk hi. Leitang nangawn in Tedim minpua cihtheihphial hi. Biakna lam ah zong Tedim Baptist Convention omta a, Chin State ah, Khuamin leh munmintawh Convention angah Tedimte bek hipan khading hi.Zomi mintawh kipawlna Biaknalam leh Leitunglam ah makai zong Tedim kampau a zang, Tedim kamtawh Laisiangtho bu aki bawlpen a zangte hon khopkhat mah ommawk uha, amauteng tawp,khawl mawk leh Zomi mintawh kipawlna tampitak kisia, kitamkhamdingin ka lamen hi. Pasian thupha a sandan uh nasia ei mataw? Chin State ah Christian asuak masapente zong Tedim gamsungpan mah hilailai Pasian in aituam itdeuh aitam? kacinuam phial hi. Pasian in thupha apiakzia, a zatzia, a laptohzia gengen ni cilenhkaminzong genkhitzawhloh leh Lai in zong gelhkhit zawhlodidngin ka lamen a, Topa aw banghangin kou Tedim pau a zangte nong hici itdiak nading in bangmah hikei lua ungh, ci-a, mawhmai nga ngetmalak in Khitui naptui tawh lungdamthu kohhuai kasazaw hi. Hih thuteng bek ngaihsun paklengzong Tedimte aneu muhhuai a zahpih huaitakpi diam? ci-in kei leh kei ka kidongzel hi. Pasian thupha piak akici Israel mite nangawn in haksatna sihna tuamtuam tampitak natuak uh hi. Tuahi-a i tuahsiat takciangin ki mawhak pahpahding hi kasa khol kei hi. Zeisu nungzuite sihdanzong ngahsut zelhuai kasa hi.


.Tuahi-a Pasian lah hisamlo napi, Tedimte namawhna uh kisik un vacihvial sangin kouzong noulak ah hong omsak un, i pianna khanggui sutleng pianna kibang, si sanki khat hihang, sung leh mak, pi leh pu ni leh gang unaukhat hihang kacinuam zaw hi. Pasian lah hisamlo hanga mi khat leh nih peuhtunga i lungkimloh na khatpeuh avekpiwa vamawhsak vamuhdahke dingbel kasi san in azo kei hi. Khat leh nihtawh peuhtawh ki lungkim loh nate a mibup, a khuabupwa i tokgawpsawm manin unau khat hinapi 1997-1998 ki kalbang Manipur, Lamka kimteng ah buaina lianpi om ngei hi. Tuatungin Tedim kampau azangte omkei leh kuate bang asuak tam? cih khawngzong ngaihsut huai hi. Tuahi-a mailam ah mimal vaite mi malvai in paisakleng hoihzaw mahmahding hi. A sak a khanga omten i pianna khanggui leh i pu i pate tenna munte guisutleng Tedim min nangawn ki helkha pelmawh ding hi.


Tedim Zomi tein tukum Cope topa hong tun Kum Za Cin Pawipi ah, Pasian tungah thupha ngenin abeisa a, acin lohna teuh mawhmai na ngen lailai ban ah, a Biakna makaite nangawn, khut kilen a nasep khopding hongsawm tauh ahihmanin, abeisa sangin pasiante Pasian in thupha atamzaw kan in pialai dinga, aveng apam leh mi namdang tuamtuamte makaih in, Joseph bangin mi tampiten amau tungtawn in noptuamna phattuamna tampitak ngahlaiding uh hi, cih awkhat kaza veva hi.


Khaibawi

---


Tedim hi keng; tu hun mi pawl khatte pau bang in hong pau leng kei zong tedimmi hi lo in tuma 1950 tung siah hun lai in ka pu leh pate uh pen tu hun in paitepau/paitemi i cih te hi uh in a pau te uh huai ash hiai ah zangte ka hi ngei uh hi.A hi zong in tu hun ciang in zomite lak ah tedim pau sit pen leh tedimmi sit pen khua lak ah khat a hi ding in Bo sing khaw Khai in a lai gelhna khat ah na gen ngei hi.Tedim kampaumi or tedimchin cih pen khangno mahmah lai in a tangthu sutnop mahmah lai lel hi.Chin hills mikang te in SDO khen thum in hong khen uh ih tedim,falam leh haka in hong khen ciang un tedimchin official in hong ki zangpan hi lel hi.Tua tedimchin te pen tedimgam sung mite hi a,tuciang in tedim,tonzang, laitui,kaptel leh cikha township teng huam kha hi.Tom gen pak leng ciimnuai ta teng hi pah hi.Burma Handbook 1943 ciaptehna zui in tedimchin cihte pen,Thahdo,Kamhau, sokte leh siyin ci in ki ciamteh hi,falamchin cihte pen,tashon,lombang, laizo,khuangli, whelngo lehyahaw ci in ki ciamteh hi,hakachin southernchin cihte pen,hsenthang, zhotung,lawhtu, vamtu,haka, yokwa,klanklang, bwel lehkwalringtlang ci in ki ciam teh hi..
Zomi sung ah tedimchin hi keng a cithei namte; mikang kumpi khenna zui in falamgam leh haka gam mitre hi in tua lak ah hualngo(mizo) te pakha lo ding hi lai hi.
Tedim kampaumite; Tangthu ki sut kawi2 na zui in tanglai in tedim khuapi ah teizang,sazang, dim,khuano, vaiphei,zou, thahdo(kuki) hualngo(lushei- mizo)phaileng, khuangli( simte)gangte, guite(paite) ,losau teng tengkhawmna pan in pauthak (common language) khat hong piang khia in tua pen tedimpau or tedimchin ki ci hi,hi a tung a minamte tedim kampaumite hi a,a theilo a zonglo te zong a zangding te a hihi.
Tedimkampau zangte hi keng; sa ci thei ding zomite sung ah Falamgam leh hakagam mite hi a tua lak ah hualngote hilo ding hi.
Tedim kam in hong gawmtuah; Tibet mogolia leh sengam pan in zomite i pai khiat ciang in vai tuamtuam leh thu tuamtuam hang in i pau i ngeina themkhat tek hong kat ciang in,Pasian in unau teng hong khen thang nuam lo in eipilna siamna hauhna leh hatna tawh cikmah hun ciang i bawl zawh ngei loh ding zomi tedimchin teng hong gawmna in pauthak khat hong pia a tua pen tedimpau a hihi,tua i pau in khat leh khat hong ki it sak,hong ki lemsak.hong ki pumkhat sak leh khantohna zong hong pia hi.hi bang in zomite kalsuan henla minamlian suak hen cih a deih mi khempeuh in hi thu leh i pasian thupha phawk in tedim pau zang ta hen.Amen...
Tedimpau tawh zomite gawm lai ding; a tung a minamke teng in,i tedimpau leh lai limtak it in puah in zun in kem in i sep tohtoh ciang in i sanggam falam leh haka gam leh mun tuamtuam a om zomi pih te hi i tedim pau tawh zomi sung ah ki lemna,ki pumkhatna,ki itna leh khantohna a pia ding in pasian in i minam sung ah hong teltuam te i hihna phawkta ni.
Zomi in hong gawm; mikangte,kawl te leh vaite in,i min i puam lo pi in hong sapna hong theihna te uh pan in ei mahmah i ki sap na,tedim gam ah a na kem kha lai zoute,falamgam ah laizo leh hakagam ah hzotung cih bang in hong mang thang sak tuanlo in tua hang mah in st Haugo in zomi baptist convention tawh hong dinpih zawh na phawk tek in zahtak ni.tua min pen pasian in thu pah hong piak sak in leitung uno,india leh kawlgam muntuamtuam ah i min a hihna hong theihpih uh a hih man in Topa i phatphat hi.
by Ngeisok
--

Zomi, Chin, Tedim

Zomi i cih pen a kipatcil in, midang te in ''CHIN'', ci in ong theih pih i nam min hi a; Ei le ei Zomi a kici a, Zomi mah i hi hi. Chin zongh i hi hi. Minamdang te in THE CHIN PEOPLE in ong theih pen Zomi te ong gen hi hi. Zomi i ci zonghin, Chin i ci zongh in akhial leh a dik zaw sang ki omlo a, anih mah in man tuak hi. Ahoihzaw leh a thusim tak zaw, zathuai zaw a kikum i hi hi. Tua ahih man in Zopau in gen in, Zolai in i at a, Zogam suan leh khak i hihi.

'CHIN' i cih, Kua' kammal hi a koi lai pan kizangh masa hiam?

Chin i cih min pen, 'chinthe' or 'chin-the-gyi' or 'chinteig' cih Bamar Kawlkam pan hi a, Eipau in 'humpi' cihna hi. I Pu i Pa te gal hat in, lungsim gamtat picing leh phakzawhloh in na om a hih man in, a veng a pam Kawl te in 'Humpi bangin', 'Humpi Nam' ci a, lipkhaphuai zah phial in Zomi te ong na mu uh a, ih Zogam pen 'chinthe wuih te tah taing' ci in ong nasam liang hi. Chin i cih pen, 'Chinthe' (lion) genna hi a, Gregorian calendar kum zalom sawm leh giat beima ciangciang, rural nuntakna bekbek kihi in, Khuano nuntakna ah Khuano mite vive na ki hi hi. Hih hun sung pan, Mikang te' in gamkek in, ei ong uk to suak a, 'the chindit' (=chinthe, the lionny) Humpi zah a galhat te in ong ciamteh uh na hi hi. Galpi nihna ong ven takteh, minamdang te in, ei te 'the CHIN...theig' in a lungsim uh ah leh, a mit uh ah ong ciamteh uh na hi hi. Sanggam Khanglam Zote in pen, Hi mah na pom viuveu uh a, na ki saktheih pihmahmah uh cih kimu hi. Khanglam Zo te' aa leh amau neihtuam hi peuhmah lo in, a diakdiak ah ei, Tedimkuam galkuam leh, WWI, WWII nih lai a, ong nawk phatdeuhna Tedim, Tonzang, Haimual, Cikha, Lamka, Phai hih mualzawn taangto teng pen, i bulpi hi zaw hi. 'Chin' ong kici leh, Humpi nelkai zah a, a galhat Zomi Pupa te phawk a, zahtak ki sak theih pih ding na hi hi. A hi tei ta zongh in Chin ong kici leh, Zomi ong genna hi ci in i tel siam ding kisam kik zel hi.

Leitung ah Zomi (Chin) Tedim ahi te Tellahna:

I. Leitung sung ah Continent (gambiikpi) 7, or 6, or 12 om hi.

II. Tua gambiikpi 7 or 6, or 12 sung ah Countries (gam) 193 or 250 kiim om a, Tua lak a, UN te in Myanmar zongh gamkhat in ong simsak uh a, tua sung ah Myanmar i hi hi. Myanmar mite i hi zel hi. Leitung mite zongh i hi lai hi. Tua sung sawn sawn, a sung nung zaw lai ah, Zomi nampi te i hi hi.


III. Myanmar sung ah gamkhen, gamukkhen 14 i pha a, ''Chin State'' gamkhen a cih gamkhen sung pen Zomi a tamzaw' omna a hi hi.

IV. Zomi sung ah, anuai a Zomihuam sung (ah na en in) i gen mah bang in Tedimmi zongh Khat i hi hi.

V. Tedimmi sung ah Namneu tuamtuam i om a, gtn. Sihzang, Saizang, Zo, Teizang, Dim, Losau, Vaiphei, Paihte, Simte te leh Tedim kampau teltheih, zang etc.
*Hihbang in TEDIM hihna khat sungmah ah a kibanglo Khua leh Beh, Denomination pawlpi, party tuamtuam i sung neih sawn sawn hi.
*Beh khat sung ah, Bawng tuamtuam i om lai hi.
*Bawng khat sung ah, Innkuan a om lai a,
*Innkuan hihna sung ah, Uzaw, nauzaw, khentuam keekee te i nei lai hi.
Zomi ngeina leh zia te picing sak in puahtoh beh lai ding in hoih mahmah hi.

Zomite

pen: Myanmar sung bek ah om lo hi. India ah tengbial hi. Bangladesh ah zongh tengbial hi. Hih pen Zomi Origin i mun i gam i kipatkhiatna munte hi a, Minam khat i hihna a hi hi.

The Zomi Tribes

Let us now turn our attention to the Zo generic under which the Paites constitute a sub-clan or tribe. Listed below are the various tribes under the Zo umbrella. In the present day, the Zomis, of which the Paites form a tribe under it, are divided into three geo-political regions.

Northern Zomis

The Northern Zomi constitutes the Paite, Sihzang, Simte, Tedim, Vaiphei, Thadou,Zou, Hmar, Lungpho, Manawt, Vaipua, Tangpha, Manipur, and Samte, etc. The Nother Zomi are the axis of the Tribe Zomi. They are found to have been geographically concentrated in such locations as theTonzangdistrict and theTedimdistrict (both in Burma), the north-east of Mizoram, the Naga Hills, the Somra Tracts, the Hkamti district, the Kale-Kabaw valley and the North Cachar Hills, The Churachanpur State in India, and Karbi Anglong districts of Assam. The Northern Zomi’s socio-cultural system is basically complex but despite important structural distinctions, they have closer affinity to the Central Zomi, rather than to the Southern tribes.

The Zomi tribes inhabiting the Tripura state of India are the Molsom, Langrong, Chongrai, Bong, Kaipeng, Hrangkhawl, Ruankhum, Darlong, Lushei, Rangchan, Paite/Paitu, Namte, Mizel, Lantei, Laifang, Fun, Khephong, Khareng, Balte, Jantei, and Hajango.

In Bangladesh, about seven Zo tribes can be identified viz; the Bawmzo, Asho, Khami or Khumi, Kuki, Lushei, Mosho and Pankhu.

Almost all the tribes inhabiting theChin Statein Burma andMizoram statein India belong to Zo racial groups. Ethnologically, the above named tribes belong to Zomi group because their progenitor is Zo. The close ethnicity is proved by the peculiarity that though variations in dialects exist, the Zomi - unlike other tribes - can converse with one another in their respective dialects with 70% comprehension. Thus the chain of their relationship is circumscribed not only by geographical bounds, but more often by racial unity.

A more detailed study into Zomi languages was made in 1931 and 44 (forty four) separate dialects were recorded as belonging to Kuki-Chin (Zomi) group. As per the memorandum submitted to the British Government on April 22, 1947 by the Mizo Union, 47 (forty seven) major Zomi tribes were included, viz Aimol, Anal, Bawng, Baite, Bawngzo, Chiru, Chawhte, Chawrai, Chongthu, Chongthu, Darlawng, Dawn, Fanai, Hmar, Hrangkhawl, Hnamte, Kaihpen, Khumi, Khiang, Khiangte, Khawlhring, Kawm, Lushei, Lakher, Langrong, Mualthum, Miria, Ngente, Paite, Pawi, Purum, Pangkhua, Pangte, Pante, Pawite, Ralte, Renthlei, Thadou, Tarau, Tikhup, Tloanglau, Tlau, Vangchhia, Vaiphei,Zou, Zawngte and Gangte.

Central Zone of Zogam areas covers

... the Falams and the Tedims; but negotiably the the Hakas, the Thantlang, the Maras (Lakhers), the Lushei, the Hmars, the Zahaus, the Hualngou, the Khuanglis, the Tlasun, the Laizou, the Bawmzou, the Zoukhuas, the Tawrs, the Zoutung, the Ngentes, the Kneltes, the Fanais, etc are called theSouthern Zomi. They are found to have been geographically concentrated in such locations as North-Western part of the Arakan District, the Pokokku Hills, the Central portion of Chin State (all in Burma), Mizoram, Tripura Hills and the Chittagong Hill Tracts of Bangladesh.

Southern Zomi

The Southern Zomi includes the Asho, the people of Kanpetlet, Patletwa and Matupi areas such as Chinbok, Chinme, Chinbon, Khumi, Khami, Mro, Matu, and Khalkha. The Asho (or the plains’ Chin) are found to have been geographically concentrated in such locations as Thayetmo, Insein, Minbu, Prome, Aunglam, Akyab, Sandoway, Syrian and Cape of Morton in the plains of Burma. Among the Southern Zomi, the Khyang and Chaungtha in Paletwa district of the Chin State have old relationships with the Arakan, like that of the Old Kuki to Manipur and Tripura.


Zogam: pen, Zomi te in Zomi Minampi hihna ong bullet in, on kipneih khitteh, 'dinmun kitheihna' Gam Nationhood ong la ding a, ong picing suah ding hi. Mipi leh minambup sung ah tua upna leh muhna ong kiciang in Zogam i luah ding a, Gam khat i ding thei ding i hi hi.
Zomi sungah Kua teng kihel:
Utleh kihel, utkeileh kihello cihtheih thu hi peuhmah lo hi. Minam i cih pen, gialbem in a gial a khek theihloh zah khat in Minam hihna kikhel theilo hi. A hihang in, Gam, Gammi hihna pen utdandan in kikhelthei lua zen kiuhkeuh hi. Zomi tawh thu i gen ciang in, naupang thugen i hi kei a, Thupi taktak kikum i hi hi. Minamvai, gamvai thu i gen ciang in, SISAN tawh thu kigen hi. A taktak in Tulaitak in Zomi i cih pen, ''Zomihuam'' ci leng telnop kha ding hi. I Sisan kibatpih, tu ma, kumza 2, 3 lai khawng a i kampau kibatpih te, belbpawlpih, sungkhat bawngkhat, leh khuakhat a ankuang luikhawm te i hi zen hi tua teng pen hun ong saw sawt ciang in guallelh ding launa tawh kikhenkhen i hi a, I minam taktak a mansuah dekdek i hi tanghial hi. Pawlkhat leh tampi te in Zomi pen, Tedimmi te' a cihna hi. Tedim aituam ding sa kha kilkel kha hi.Tua pen, uhna toiluamahmah leh kawciik lua mahmah a khial mahmah. Khangsawn momno te'n tuubang a cin ding numei naupang leh i vengi pam tek hilh sawn ciat leng, sangkahna ah zongh theisak tek ding ahi hi. ihuam.....Zomi i cih ciang in....

1. Myanmar gam a Chin States huam sunga teengte, Tedim leh Tonzang, Zopi(Kalay valley)
2. Khalkha leh Thantlang, hih tegel bek a pau uh a kihuang om a, midang te tawh kibanglo hi,
3. Falam, Pawite, Rezua, Zelte adg te,
4. Mindat, Zotung, Matu te, hih te zongh ki paituam thei tuanlo lo,

2. Zaang a om Mro, Asho, Yaw, Khami adg te,
3. Bangladesh gam a I kibatpih Zomi minampih te,
4. India gam a, Mizoram State sunga teng zong Eimi vive mah hi Eipau thei ciat uh hi.
5. India gam a, Manipur State leh Churachanpur state sunga tengte,
6. Mun kitheitel nailo a, Eipau, eidan a om mipih te leh,
7. Leitungbup a zin kawikawi, tengkawikawi, amah leh amah Zomi hi ingng cih, a kithei mimal khem peuh Eimi Zomi a hi ding hi.
*Zomi pen hih malsim 1pan 7 ciang a teng a huam a hi hi. I Sisan leh i zia kibang hi hang!
Kua te Tedim hiam? Kua te Khalka hiam? Kua te >????
Zomi leh nam dang i et ciang in, i vengte Manipur, Asam, Naga, Behte, Shante, Sente, Bamar te, Rakhin te, etc
Zomi Nampi sung ah i helnop, i huam nop a zailut ciang in huia zolo hi. Toilua le zongh picing thumaan omlo hi.

* En in, Bamar ukna ah, Bamar a hilo pi Zomi, Shan, Karen, Kachin, Kaya, Chinese, Rakhine hih minam pi 7 huama sung teng, bek neuneu in ong huam in ong tennen a, ong khenkhap ciang in, khang kizom ah supna leh buaina, akisam lo thukhelkhel tampi ong piang ziazua pah hi. Hihpen hi... aman a gil leh thutak zuilo pi a, thugawlna, huaihamna leh liatnopluat a hang a,,,, Mipi, gammi te in suplawh dikdek na,..........

Tedim

''Tedim'' pen, 7 vei, or 9 vei khuamang khin a; Tu in, Ei te a 8veina or 10veina kiphuh Khuapi Tedim a om Tedim te i hi hi. Tedim pen, Khua min hi in, Tedimmi pen minam (Namkhen khat) gen a hi hi. Nidang lai in, Khuakhat paukhat, Khuaneu khat minam khat, Khuano khat gamkhat (city states styles) tawh i pu i pa te in nun na zilh uh. Hi bang teng tawh mual khat kheng leng pau nam khat, guam khat kaan leng paudang khat mah, minamdang khat leh situam satuam bangdan in i pu i pa te om ngei khin uh hi. Gal leh sa na kisa in na ki that in na ki do do ngei uh hi; Khuadang leh mundang koi mah zinlo uh a, Khuatual ah anciing in amau a tek na nungta uh hi. Midang sidang sadang ahi, Sente, Mivomte, Mikang te, Naksaute peuh tawh na ki mu ngeilo, na ki thuza kha ngei lo uh a hih man in a veng a paam a om teng bek mah tawh na kithuza a; Tua a veng a paam a om te pen, gal leh sa mah in na ki en uh hi; Innkuan khat sung pan piang a hih lam, tangtawng a innbul khat pan a a ka khia ahih lam uh na phawk lo uh hi. Beh leh phung leh vengleh paam na thupi sk uh a, azai zaw leh khangmasa tangthu na kan lo uh a, beh leh phung tawh na kidem in, khua tuam na saat uh hi. Khua khat ukna khat tawh na ki uk uh hi. Hih a neunono te pen Tuhun in gawmcip ding, kibatsak ding cih gelna lianpi in thuhoih ahi hi. A taktak in, MINAM LEH NGEINA, PAU LEH LAI kibatpih te MINAMPIH khat ihi hi. Thukhaamkhat bawlkhawm a, thukhaam khat neikhawm in, tua thukhaam khat zuikhawm te pen, Zunkhat (one community) i hi hi. Ukna khat, Maang khat, Tokhat leh kiukzia khat nuai ah, tua kiukzia a neikhawm mi zunhon te pen gamkhat, gammikhat, mipih, gampih te kici hi.


Tedim: T' Tedm pau Eima pau i ci hi.

Tedim i cih sung ah a kihel amu pen; Losau, Vaiphei, Dim, Teizang, Zo, Saizang, Sihzang, Simte, Paihte etc. huam sung teng a hi hi.
A zaizaw in, munkhempeuh a om Tedimkam pauthei teng ahi hi. Khuano mi khempeuh a huam a hi hi. Tedim pau na theih nak leh Tedim mi na hihna na phawk in. Mizo, Thado, Khalkha, Falam, Marr, Zotung, Zophei, Rezuar, Matu, Mindat, Asho, Mro, Khami, Yaw Cih te zongh ZOMI sung huam mah ahihi. Na U na Nau mah hi. Na behna phung mah a hi hi. Amau te zongh Zomi mah hi a, i Minam pih te maha a hih man in, Zomi hihna ah ki paithei tuanlo hi. Chinthe' cihna ah zongh amau zongh i hel ding, Zomi cihna ah zongh, amau mah i hel ding a thudik thutak ahi hi. Ki pai thei tuanlo hi. Sisan kibatpih i sim ciang in. Manipur, Assam, Nepal, Sen, all mongoloid origins, Japan, Korea, leh Thai te zongh i sisan leh i zia i tong, i guh i tang, kibang hi. A zaizaw in gen leng, ''Asia'' mel, 'Asia zia' leh tong, Asia lungsim puak dan i vek in kibang lel mahmah hi.

Zopau, Tedim pau mimal in a gen a a zat nak leh Zomi Tedim mi a hi pah hi. Topa in Thupha telsiamna leh nuntakpihsiamna ong pia ong guansuk ta hen. Phasiam!


Eimi puah ciat ni.....Itna leh deihsakna tawh Zasang

ttp://zasang.atwiki.com/page/Zomi%2C%20Chin%2C%20Tedim


Friday, July 3, 2009

Gamla (National Anthem Guideline)

Minamla a kiphuah ciang in, a tawmpenpen in, hih guidelines/and/attestation te tawh ki en hi.
Gamla (a national anthem) La hoih khat ngah na ding in, hih teng tawh kiphuak/kisit ding hi.
Guidelines for Composing and having a good TUNED SONG. (anthem)

STEP1.
Koh!; thukohna
- Adressing to (salute or salutation to the Lord, Flag, Nation)

STEP2.
Gen!; apha thu gen bek (thu hilhna/khaamna kammal kihello)
- Affirmative and Expression of good things (all words must be a possitive word/comments)

STEP3.
Lungawi; Pasian tung ah lungdam koh; Khanglui pan tuni, ciang makai te zahtak pia
- Thanks giving to the Lord, to the Head and leaders (For the past good happens and well lives)

STEP4.
Thungen; Deihna suut
- Praying and showing sympathy (offering and to the public, to God and to the next generation)

STEP5.
Hanthawn; lungsim ong hangsak ding kammal;
Urging and inviting (challenging the whole and unity of the Nation for the new and future world)

STEP6.
Khensatna leh ki apna ngahna ding kammal
- Knocking and asking for groups and individuals to do something (For the Nation)

STEP7.
Lungdamna leh kiparkna tawh zo in nuntak ding musak
- Proud of Zomi (tobe Zogam), Voting in\for Victories; Kiparkna ong ngahsak ding/

STEP8.
La aw, leh rythm thangah huai hi ding
A. Keys of the full song would use Primary keys (Tuning, or intonation would be easy and high standard).
B. All the Instrument must be easy styles and traditional.
tumging te pen, daak, khuang, sialki, kilong, zaam, phiit, lawinget, gawsem leh pengkul te (ahih theih leh) kihel sak ding; guitar, piano, dj, keyboard leh drum te bek hisak lo ding....ngeina tumging te guang ding.
C. La aw pen, Zolapi 'Zola' aw ahih theih leh hoih, Zotual la (Laipian la) zongh hoih; Christian la zongh hoih. Secular la aw leh tulai (khit) te kisam lo zaw.
D. Minor key leh, lungzuaahuai aw, kihello ding.
E. Marching style hi ding (ahih theih leh key laihlo ding; aw sang semsem ding)
F. Solo hi taleh, duet, group a kisa thei (nuam ding) la hi ding.

STEP9.
Thuhilhna kam leh, gensiatna kammal kihel lo ding
- all words would be - without any advisory teaching
Khanglui kam leh, khangthak kam, kammal haksa te zangh lo ding.
- Words and phrases would be all ages' tuned/organized. but without new-words or hard vocabulary (All words and spelling would be all aged oriented)


Itna tawh
ZaSang
(Zam Sian Sang, Gualnam)

-- pls. refer your replyin' mail to my newatoz1234567890id@Gmail.Com +6014 6256 566
=

2009/7/7 Lengtong <tuilimlui@yahoo.com>


U leh Nau, Ciin leh Tuai,
Zogam lapi ding kei mimal hoihsak zia, lunggulh zia, tawmkhat ong suahkhianuam mawkmawk ingh ee, Zogam lapi hihci bangin kalsuan ......
Hanla
Zogam tualnuam kitawi liailiai ee, zang vuisai bang limlian ee, guallai tungnung ee, lungdeih zatam phualmei bang tuah ee.
Hei !
Nunlun sunni bang phunglun Zosuan vaontawi hing ei !
Vanglian Pa Pasian min thangden tawntung tahen Oh !
Zo lapi
( a ) Eiteng khawlkhawm a tuam omlo ...........
........
( b ) Tun sung ......... ......
cihbang dan in Zo lapi ngaih mahmah khat kiphuak hen la, tua Zo lapi a kisakkhitteh anuai ah,...
** Pu Zo langlam tuikang, meitei gun kuam,
Sokngei mualdung, tomkhuang ging leh aisa niakna
Tuan pupa luah, khangsawn luah sawn.
Pianna simlei mun luah ih zaamna ih leitang.
** Simlei tuallai khuaibang hang, kamkei bang lang
Phualva lailung ciim, kuhkal tongciam.
Pupa patsa, ton leh aih lamtual saina, giabang zomto
Ih neihsa ih mun ih gam ih lei.
** Ih luah ih ngak, ih gam ih leitang
Heisa ciin leh tuai, holung hual banzal ziatsuan
Luangkham in ih gam ih lei humcip bikbek,
Diamdiam liailiai pheiphung khat suan
Lungsi lo leh lungtuak na ih semkhawm ding.
Hih bangdan in zingni suahsim in Zogam lapi kisa denleh a khangkhang in Zo lapi, Zo lapi kisut den suak ding aa a sa theilo kuamah omlo banah, Zomi bei in leitung abei phialzongin Zo lapi, Zo kam/pau, Zo ngeina maimang ngeilo ding hi, cih lametna lianpi kiptak in kanei hi. ( Zogam lapi ding ah Zo laimal ngait bekmah zong a thupi pen ahi hi. )
Lunggulh dan hong pulakkhia ciangbek kahi a, nang san' dantawh a kituakkei khakleh ngaihdam bawm ah nakhiat sak ve.

Lengtong tui lim lui.
==
ZOMI NAM LAPI BANG HI DING?


J. Thang Lian Pau
Aizawl (10.3.2003)

Zomite in Minam Lapi kip i nei  nai kei hi.   Ahi zongin minam lapi zah banga i zat a hunhunin hong kikhel toto hi.  Tua pen minam kikhopnate-ah i la teelte pan ahih kei leh i sak mun pente panin kilang hi.  Minam lapi dana lak theih ding la li teelkhiat ding hi leh a pian masak dan kizomin a nuaia teng teelhuai pen kha ding hi.
 
A masa pen in, Zo lakaih-a kisa 'Laigui zomkhawm' cih la hi in, hih la pen Kawlgam Vaigama Zomi a neu a lian in a theih leh a sak theih hi a, minam lapi cih theih ding zah li lakah a piang masa pen leh a minthang masa pen khat hi.  Tuni dong ciangin nungta mahmah hi.
 
LAIGUI ZOMKHAWM

A.  Ei teng khawlkhawm a tuam omlo, Zomi ci peuh, Khula piang
      Tuunsung khat pan piang hi ngeingei e
 
B.  Tunsung khata piang hi ngeingei
      Suahpih sanggam, Laigui zomkhawm (te hi ngeingei ee)2

A nihna pen Pu H. Jelshyam, IAS in a phuah "Sinin Semin Junin" cih la hi a, Siamsin Pawlpi (SSPP) Lapi-in kizang in, India gam Zomite lakah hih la thang mahmah hi.  Hih la pen minam khawmpi khat peuhpeuh ah sak loh phamawh in kingaihsun hi.   Minam lapi cih theih ding zah li lakah a piang a nihna hi kha ding hi.

SININ SEMIN JUNIN

I tun leh jua lungmawlin,
Pianna gam gia bang jun di'n,
Sen vontawite hon ngak uh,
Sinin Semin gia bang jun'n.
 
Dial dialin, Diam diam le'ng lawm2
Vualzawlna i gamlei' di'n.
 
Tua bang dinga min bang piang,
Namchih mi zatam laiah,
Ki-itna leh kituahna,
Kumtawnin om gige hen.

Sum-le-pai lam tam sangin,
Sakmin hoih manpha zaw e,
Lawmvual liangvai panpihin,
Na min lawi bang hong thang ding.

Khaile ! lawm aw ma suan ni,
Lungke louin pang ve ni,
I tunnu juapa gamlei,
Noplenna gam hong suak ding. 
 
A thumna ah, Vum Nang sak "Tuun Sung Khat Pan"  cih la hi in, tulai takin  minam lapi cih theih ding zah li lakah a minthang pen hi lai ding hi.  Minam khawmpite ah sak lawh pen lai hi.  Kawlgam Vaigama Zomite in kithei tuak hi.  Hih la tam veipi tak kipuah khin ta hi.
 
              TUNSUNG KHAT PAN

Sakmi khangmi kikhen loin
Mimbang pianna Ciimtui vangkhua
I heina pianin dang zong leh
Sinlai pai tembang kuah ciat ve ni
 
Ziin in khen maw!  Sianmang khen maw!
Sinlai ah na sa'ng e
Gibang khen zong lungah kingilh kei ni
Tunsung khat pan piang hi ngeingei hang e
 
Sinthu tuibang luangkhawm den ni
Zogam Tunnu paal lawh nading
Cik ciang mel in kong mu thei diam
Tunnu aw mubang hong ngai ung e
 
Sinthu tuibang luangkhawm den ding
Kawlgam Vaigam gibang khen zong
Tu in tuibang gawmlo mah leng
Zogamah tuibang kigawm nawn ding
 
Ka sinlai kuai Taang ka lungtup
Heisabang hong paal ding hi ta
Singta lungdeih Zogam zaang Ni
Lenmualah hong suak cialcial ta e
 
A lina cih dingin Thawn Kham la "Zogam"  kilawm pen kha ding hi.  Minam Lapi cih taak pen ahih hangin a pian zawh a sawt nai loh mah bangin mikim in kisa kithei nai lo hi.  Ahi zongin a za peuhpeuhte lungsim bun mahmah hi.   Tua ahih manin hih la in minam lapi cih theih ding la dangte melh-tohtoh  tuak in, Zomi sungah dinmun sang hong luah toto ding tawh kibang hi.  Tua ahih manin hih pen a kheng zo ding dang a om ma, tu ciangciang adingin Minam Lapi dinga kilawm pen khat hi photin ka tuat hi.  A kuama peuhin siam leng hoih ding hi.
                
ZOGAM

Zogam tuan pupa luahna gam, 
Zogam khangsawnte luahna gam;
Zogam mualdawn lenmui kai ee, 
Neisok pak san silsial;
Zogam ton leh lamna Zogam, 
Zogam gal leh sa aihna gam;
Zogam ningzu khuaizu bang khum, 
Lenkhuang tawi zaila awi;
Pu leh pa lenna gam.

Kawlgam Vaigam ka zin zongin, 
Kawl ann ne, mang innsung ka om zongin;
Zogam Zo inn mah lunggulh ing,
Zo ngeina mah deih ing;
Zogam zalmang in hong man ing, 
Zogam mu bang ken hong ngai veng,
Itna damtui a luanna gam, 
Beh leh phung tenna gam; 
U leh nau kicin na.
 
Zogam aw ken hong taisan kei ning,
Zogam aw na kha nuai hong sel aw;
Ka lamkiatna, ka lungtang phum nang Zogam,
Kong it hi Zogam aw.
 
Zogam miten hong neu et in, 
Zogam na miten hong taisan maw;
Zogam gilkial dangtak in thuum, 
khutzep in en ding maw.
Zogam ton leh laam hong lak in, 
Zogam na zaila hong awi ve;
Zogam na ningzu hong lup in, 
Na ngeina a luite, 
Ko hong lakkik dih aw.

Zogam Zomi khantoh nading, 
Pilna siamna leh neih leh lam;
Lungsim pumpi khua-ul sisan, 
Piakkhiatna tawh sem ni;
Kawlgam vaigam a Zomite, 
A nei a lam Zomi te’n
Mualdawn Zomite kahna aw,
Nu leh pa tauna aw,
Hong huh hong ciah un ci. 

Hih banga minam lapi cih theih ding la dawng li i gente pen a kilawm pen, a hoih pen cihna hi lo hi.  Hih la lite sanga a hoih zaw leh a kilawmzaw la dang tampi tak om ding hi.  Ahi zongin minam la cih dinga a kilawm khat pen mipi in a zat khol kei leh mipi lungsim bun zolo cihna suak a; a hoih kei phialzaw zongin mipi in a zatzat khat pen minam lapi cih theih hong hi zaw veve hi.  Tua mah bangin minam lapi a kici, ahih hang mipi in a phawk khol loh khat in Khiristian La Bu (Tedim la Bu) sunga  om hi a, a min zong "Zogam Lapi" hi pah hi.  En mah dih leng:
 
ZOGAM LAPI
Word: Rev. Tuan Khan Mung
Tune: G. Biak Nawl

Tuana pupa lamtual saina
Khawhlo phungpha tonkhuang saina
Lungdeih sinthu khaubang sutna
Phuhbang kho hen, Pianna Zogam (Zogam) 
Sianmang lumsun, lungtuak vontawi
Sian sinthu tawh mawngbang kikawi
Nun nuam kisung, lungtuak zai-awi
Sian in siam hen, Pianna Zogam (Zogam) 
Tuan pupa mabang i zopna
Siamsil min lian tuang i tutna
Tongdam siktui zubang khumna
Kilbang khang hen, Pianna Zogam (Zogam)

Aw Zogam nun nuam huihdam semna
Milun zata laitual lenna
Lungtuak momno ngabang lenna
Lawibang thang hen, Pianna Zogam (Zogam). 

Hih hong kiteelkhia la ngate pen mi tuamtuamte' ngaihsutna tawh kituak lo mai thei hi; mawhssak theih a hi kei hi.  Minam lapi bawl dingin seh tuam mi a om hi lo hi.   Minam Lapi ding kipsak i neih mateng la thak hong piang lai dingte lak pan a kilawmzaw hong om leh zong tua ten Minam Lapi hihna hong luah toto ding hi, ciin i thu khup phot ni.

(Hih thului pen ‘Siamsin Thugousiah Vol – IV’ Siamsin Pawlpi, Shillong Branch Publication-ah kisuah zo hi)

Mary leh Jesu

Koimun ah
Jerusalem khua pan tainih kim khawng kigamlatna ah Bethany khuano khat om hi. (gtn: Tedim leh Kaptel khua cihdan). Tua khua sungah Lazarus, Mary leh Martha kici unau innkuan khat om leuleu hi. Lazarus pen innkuan lutang in ong ding hi. Banghang hiam cih leh anu leh apa ten nusia baih lua zenzen uh hi.

Innkuan sungthu
Bangci dana nuntakna nei uh hiam bel theihpih khang. Ahi zongin zingsang khuavak leh nasem dingin a sunsiah guangin nasep kuan vencin nitak teh inn ong tung peuhve. Lokho aitam, ngabeng aitam, savunpuan khui a sum zong aitam? Khat sangsang bel hingel ding hi.
Martha pen innsung innpua nasep semsem, ann lim theithei huanhuan vencin, zinleleeng neihteh limtak zindo hahkat mahmah (mitkha bangah muh khat neiphial hang ee) asia peuhmah bawlngei vetlo Pasian thu um mahmah nungak ithuai khat ahi hi. Pawlpi sung bek hilo, venglepaam in mihoih khat a atheih numei khat ahi hi. Khat veivei a annsing dolin kuangpakthei keileh a heh suakthei bek cizen sam hi.

Sanggam U leh nau tawh
Mary leuleu, a uukna tuamdangpian leh kilawm hi. Melhoih banah zawlmai hiauhuau vencin a kihopih khempeuh kilamen sak kha pahpah himai ding hi. kikhopna khawngah tungbaihden, milakah kihel nopsa ngiatpong. Social lam peuhmah genbaang vetlo-in, innsung hita leh biakinn hita leh khualmi khempeuh inntek lungsim puasak ngiat hihtuak hi. Ahih hangin nengcikhat genbaang aitam!
Spicer sangkah lai-a, lawmte nih kiciammuih in "lawm, nangbel sa minsa tang kenkonzo sam vecin, tan zawhloh khat na nei khong veteh aw" akicih dana, Mary in zong tanzawh loh khat na nei khinkhian hi. Banghiam bel theikhang. A pano Simon, Simon the Pharisee tawh kikal kuama upmawh pihhetloh buaina, lungsim kisuanna, napaai giugiau hihtuak ngangtang hi.

Tua hunlai nunzilh
Topa Zeisu hunlai Pharisees mi ahih nakleh a kipimuh a kizahtak amau hihzawhna tawh vantunggam atunsawm minamte na hikha se uh hi. Tuhun teh Musi in koilam lenmangpih hiam kitheihpih nawnkei maw? Tua hunlai-in, khat in "ei!bangci, na damdam uh hiam? na tanu na tapa te uh e"ci-in dong kha leh, Pharisee pa in tamdawnkik hiaulo-in, "tanu tapate bel Pharisees" hiven, cih bek tawh dawngkik ziau hiauzen hituak hi. (zen mahmah) Tua mahbangin Simon zong Bethany khuasungah na nak Pharisee kha mahmah nong zen hi. Khuasungah hausa makai a mapang bek thamlo, pawlpi upa khawng na hi ngemngam tolai sawnsawn hi.

Mawkthong
Zo ngeinadan mah zui-in tanau lammah ahi lazarus, Mary leh Martha te mah tawh "ci" bangin meh lakah ong kisawhkhawm uh hi. Tua lai-in biakinn a makaisem cihpen Sabbath ni beka biakinn kipai hilo-in, nisimin biakpiakna kinei ngekngeek ahih manin Simon in Mary anasep huhding asap hihtuak hi. Ei mahmahzong i nasepna ah nungak melhoih khawng i mai ah ong sukpai ong topai-in, i muhna ah ong kipeipei le uh i nasep dan ong nopzawdeuh hiam cih tawh kibang ngelkha hiding hi. Khatveivei tua numeite ong pailoh ni bangteh i omdan khat ong hi henghang suahpong danin, Simon in zong Mary dayoff pianuamlo hihtuak hi.

Lamdangsa
Mary in hihzahta ki control luat nop ong sanawnlo, ong thuakzolo. Ahi zongin tua hunlai numeiten humanright aneihloh hun hisese in ut-leh-utkei leh pasal cihcih manphot hun ahi hi. Simon in zong na phinphinin hihlai pan na paikhiat peuhmah leh ong dopbawllo ding hing cihkhawng tawh ee!!!!Mary zong suakta nuam taleh laupipi dipkua pipi tawh lametna beikawm kawmin a lungsim sunga omteng a tuiuum sungah adimlet mateng ong sungsung phot zawzen hi. A puatham nuihmai seisai taleh a sungtawng nuikhollo hi..

Gellnaa nei
Pasian thuzui khat ahi, Bethany khuami Mary in a simtham mawhna ong bawl khak ciangin ama mawhna amah mahin amai theihna ding ong geelta hi. Zing leh nitak sim ong kikeng tuuno leh a sisan ong phawk hi. Aw! hibanga tuuno sisan luanna tawh biakpiakna hangin mawhna kiphelhthei mawkding ahih leh gansi luangin thuumding cihkhat ong ngaihsun hi. Azen zenin ei mawhna maitheihna dingin ei septheih hileh mawhzelzel ding ong suak dinga ong siahuai mahmah ding hi. Hih a siahuai mahmah mawhphelhna ong ki thuapthuap leh tuuno kigo ong tamlua mahmah ding hi.

Mary Lungmang lua
Mary in zong ama mawhna amah leh amah kiphelh dingin ong hanciama a sawtna teh Bethany khuazang in theihlawhin ong minsia lua mahmah hi. Zumlua ahih manin tua khua pan taimangding ong sawmta hi.

Ong kithei khia ta
Zingsang phalvakma-in , a vanteng anungah puaphilphel, Bethany mualdawn khua pan asimtham in ong taikhia a, mual neuneu sagih ong khensuk khit teh tuipigei a om khua ahi; Magdala akici khuaneu khat ong tung hi. Tua a kipan Magdala khuami Mary, or Mary Magdalene ci-in ong kitheikhia tosuak hi.

Magdala Khua ah
Magdala khua ah nidanga Bethany khua a anuntakna luiteng nusia-in, nuntakna thak kipat ong sawmta hi. Zingsang tho, kipuah, kizem, nasep zongdingin ong paikhiata. Gamdang tunga nasep zongten mitkha ah kibulh theipen dingin ka tuat hi. Nasep munnih munthum khawngah dawp, kideihlo, nasemding mi kisamlo, kinial. Ansai khawngah dawp, a unu Martha sepngei bawlngei huanngei teng ama theihdan a gen. Kideihtuan lianlo. Sunthapai nasep zonga khuasung kongzingteng ah kawivakvak, gimpi, tawlpi tawh tua ni nasep ngahzolo, inn tung, lungkham, gilkiallai, tutkawm thu ngaihsunsun.

Sumngah ziahziah lel
Tua bangteng tawh ni te ong beibei. Nikhat lungsim sungah hih banga nasep ngahding haksa zawzen ahihleh ci-in, baihtak leh simtham taka sum ngahtheih nading ze-etna ong lutta. Hihlel mahlo dingmaw? Hihngeisa zongsatnasa hilel hiven. Mawh thumna ding tuuno omlo lah hilo a. Tua bangteng tawh a nasep ong lawhcing mahmah. Dahpakhuang tum bangin adeihdeih ong ngah ziahziah hi. Ahih hang, a lungsim sunga apuak mawhna/kisuanna puak zawhloh dingin ong gik tetek hi. Lungnuam a anuntaklai, vangik apuakma ahi, a senlai, anu apa nusiat ma, uncle Simon tawh a kitheihma te mangngilh theiloin ong lungngai ngai a, hih banga vangik apuakma akhua Bethany ong phawk mahmah in a khitui ong luangluang hi.
Lenglate zong ciahnuam tading ahih manun, lupna bawlsinvua, lum tani..

Thu khat kiza
Nikhat khuapi pan khuaneu kawma khualzin kawikawi lungdamna thugen Siapa khat Magdala khua ong tung hi. Tua Siapa thugen mihonpi in zanuam ahih manun ong nungzuih heethaat uh hi. Siapa in zong a thugen nading in biakpiakna biakinnpi zat tanghtangh ding sawmtuanse loin, a tuahtuahna mihonpi omna ah lungdamna thu tangko sukpah zeizai lel hi. Bangcibang dana thugen hiam cihleh:
"Vangik pua a lunggim mite aw, ka kiangah ong pai un, tawldamna kong pia dinghi."
"Ka kiangah ong zuan mite, kong nawhkhiakik ngeikei ding hi."
"Midikte sam dinga ong pai ka hikei hi, mawhnei mite sam dinga ong pai ka hi hi."

Mary koi ah
Mary zong mihonpi nunglam ah thungai dingin ong ding khinkhian hi. Hih banga thugen asuah akhan a kipan khatvei zong zangei nailo leh a zakcilna ahih manin lamdangsa-in a lungsim ong sukha mahmah hi. Bangbang hita leh mihonpi ciahkhit ngakin tua thugenpipa kiangpan a kisap alunggulh mahmah huhna hehpihna ngen dingin ong op khikhe hi. Mihonpi khatzong ong omnawnloh ciangin tua thugen Siapa kiang ah vapai-in a kisap teng vapulaak pahlian hi.
Tua khualzin thugen Pa in zong vantunga a Pa kiangah khukdin sa-in Mary kisapna teng kohsak pah hi. Tua ni a kipan-in Mary sunga dawigilo te kihawlkhia-in, Mary in zong tua munsan takah tua khualzin thugenpa sapna na sang pah lian hi.

Thupiang pawlkhat te tawh
Hih tangthu among/atawpna hihenla, Mary zong lungnuam taka nungta hileh ka ut mahmah hi. Na tua cilo mawk hi. Tua Siapa asawtlo-in tua Madala khua pan mundang zinkawikawiding ong paikhia a, Mary inlah zuih kawikawi ding sawmlian nailo ahih manin Madala khua mahah ong thaamlai hi. (Romans 8:5,"Amau pumpi deihna bangin a nungtate, amau pumpi deihna in a lungsim uh a uk hi":). Tua Magdala khua mite milamdang hituanlo alawmte vive mah. Nisimin ama' min kilolo mah zaza hi. Lungdamna thupha a san hangin akhau kisuhpih alanglamten nakzawhlua ahih manin ong kipaai hi.

Hih tangthu ki atna laisiangtho sungah," Zeisu in mawhna sunga a pukpuk mite koici phottoh a, koici khoi hiam?" cih etteh ding tangthu hoih mahmah ong ki at khia hi.

Jesu Magdala ah
Zeisu tua khua ah thugen dingin ong zinkik leuleu hi. Nidang mahbangin mihonpi ten thumanpha ngaiding zanuam kik uh ahih manun ong nungzuih hethat leuleu uh hi. Mary zong tualai munsan takmah ah ong kihel leuleu in thugenpa' thugente a takpimah hiding aitam?-lungkak takin thu ong ngai leuleu hi. Thugen siapa in a gen ngeimah"ka kiang ong zuan mi peuhpeuh, cikmah hunin ka nawhkhia kik keidinghi" mah ong cih kik leuleu ciangin Mary' a dingin tuasanga kamkhumzaw azak khakding lamenzo tuanlo hi. Ni dang a mah bangin Mary zong tua Siapa kiangah vazuan kik-in, Siapa in na niallo hi. Tu in Mary in akisapna teng pulak dingin khitui luangin ong ko ta hi. Siapa in zong khukdin in Apa kiangah Mary tangding in thu ong ngetsak hi. Tua khitciangin Zeisu in tua khua ong paisan leuleu aa, Mary in nungzuih tuanlo-in, tua khua mahah ong tengsuak lai hi. A sawtna teh Mary ong puksukkik leuleu hi. Tuuno kigo-a, sisan luangkhia kikkik bel tamsimsim khintham hileh kilawm mahmah hi.

A sawtloin Zeisu ong paikik leuleu,"Ka kiang ong zuan mite, cikmah hunin ka nawhkik ngeikei ding hi" cih sapna "aw" mah tawh thu ong tangko kik zel ciangin Mary zong mihonpi lak hinawnlo-in, Zeisu kiang tektek vanaihphei zawdeuh ta. Ong sawt ciangin Tukkik zel. "AW".. tuuno kigogo mawkleh atawpna ah kei zong gawhphat mahmah taloding ka'i maw?
Nikhat Mary Jerusalem khuapi painading sapna khat ong ngah hi. Adip sungah a thungaihsutteng ki boxing keei. Bang hipeuhmahding aitam? Ka nasep hoh sum tampi ong kipiaksawmzaw ahi tam? Ahih keileh ong tenpihnuam peuh om aitam? Ahih keileh uncle Simon in ong samsak aitam? Khuapisung nuntakna zong sinzel dingmah hi ee,...hmmmm. ..

Tua banga asunmang angaihsut kikkik laitak vadak sa a innkongkhak ong kituankhia, mi honpi awsangpi awngaihpi tawh ong tum heethaat, mawhneinu, suang tawh denlup dinga kilawmpha mahmah nu ci-in, aluzang sam pan manin, lamzingpi mihonpi mai-ah ong talkaihkhia gawp uh hi. Mary zong hakngamlo maizumna lianpenpenpi tawh, mitsi tetasa-in, ..cihna dingdang omnawnlo, tuani mahmah in nuntakkik nading lampi ong tawnkha nawnlo hi.

Mary, Jesu kiang kitun
Mihonpi lakah kitalkaihgawp ahih manin leivui bang pingpei bangin van ah ki tungkhut keei kawmkal ah Mary zong linglawngin, suangtum bangzahvei teh ka si tatak zentam, alungsimsungah tua suangtum simsimding longal bangmah ngaihsun theinawnlo hi. Aw, ka mawh ka khialhna "hai" dimlet tatakta aive maw ci-in, sihna ding mun zuan aa ong paipai leh, Zeisu khekiang ong tun uh hi. Lungdamna Thu gen a khualzin kawikawi Zeisu nangawn in a cihnading theizo nawnlo hihtuak zawzen hi.

Mawhna hanga sih lianding angak mitsi a, khuadak ngamlo nu in dena vanging banga a lum henhan mihonpi otna te ong zanawnlo hi. Aki denlupna ding suangtum masa velvelin aom laitakin, awneem mahmah tawh a kihopih awkhat ong za aa,"nang ong mawhsak a, ong denlupsawm mite koiah omkhin uh ahi hiam?"

Mary zong a mit ong hongin ong khuadak leh lungdamna thugen Siapa Zeisu simloh akiimah kuamah dang mulo hi. Kilamen hetlo, umngam hetlo pipi-in Zeisu awkhum in "ken zong bangmah kong cihkei dinghi, pai inla, mawh nawnkei in." cih ong zaktak ciangin, thakhatin Mary in Zeisu khe phung ong bawhin, Topa aw na vangliatna leh ka mawhna khempeuh nong maisak manin lungdam lua ing, ci-in, khitui naptui luang ngeekngeek in, Zeisu khe pomkawmin ong kapkhia ngeekngeek ta hi.

Mary' Khensatna khat
Tua ni a kipan Mary in bang hong telkhia/phawkkhia hiam cihleh: Aw' Magdale khua ah Zeisu ong painawnloh hangin Zeisu khephung ah belin, aki pom pomthei veve hi" cih ciamnakip thupha taktak ong suutkhia ta hi.(Ciamna khip thupha Zeisu kei' a). Zeisu khephungah tu peuhleng mawhna bawlding haksa mahmah hi, banghanghiam cihleh Zeisu khephung ah vangliatna lianpi om hi...Amen...

Romans 8:1. Khazih Zeisu tawh kipawlin a nungta mite pen mawhna thukhenna tawh kipelh hi.
(zomlai nuam kahih manin hun awng la phot ni).

Mary zong nisim naisimin thu ong ngaihsutsut leh idea hoihmahmah khat ong (pauh) ngahkhia hi. Banghangin hih Magdala khua ah tengteng zenzen ding ka hihiam? Ka pianna khua ka sanggam nu Martha leh ka sanggampa Lazarus kiang Bethany ah banghangin ciahkik mawklo ding ka hi hiam? Zeisu Khazih vangliatna kei'a dingin kicing mahmah khinzo hi. Kua kihta nawnding ka hihiam? Simon zong kihta nawn beekkeng, cihteng tawh lungsim khensatin a vanteng guangin khua lam zuanin ong ciahkik ta hi. Mawtaw/ bus or jeep khawngbel omnailiang kenteh maw..A puantual deldal, a dial tawh alu tunpehtphat lai vencin, a tualzang khedap tawh innlam ong zuan zuan ta hi. Tonpih aneih kholkei leh lungzuanhuai veve maw```

Tua hunlai-in, phaaknatna kici natna namkhat; Pasian thukhenna, Pasian' danpiak(Pasian' khutmekawk) akici mawhna pana piangkhia natna omsese khelkhel hi. Tua natna nei peuhmah kuakua ahi a; vuandok ahi a, pharisee mi biakna makai a hi phial zongin a sianglo,a nin, khua sungah teng theingiatlo ding, khua pualam agam latna munah tending hingiat hi. Lampi gei khawngah nektawm ding khutdawhngen a awngduaiduai ding hingiat hi. Bekthamlo-in, "anin, a sianglo, a sianglo hing"ci-a, natna aneihlam mite theisak hamtangding, awngding, kuku ding hihtuak mawk hi. Mite na natna neih, phaak naveilam natheihsakkhak kei-a natna na kilawh sakleh thukham tawh kizui aa ong kidopbawllo ding, dan tuakbeh laiding hilai mawktuak hi. Tua bangdan tawh mi khat in ong hehpihin nektheih ding ong piaknop leh ong lot pheidingdan hituak laimawk hi. Hiauzensam, mate...

Tualeh Mary zong sunthapai lam ong paipai in a khua Bethany ong naih mahmah ta hi. A khuanawl uh ong tun teh a "aw" zakngei khat ong awng vauvau vencin, "phaakvei ing ei, mi nin, mi nin, mi sianglopa hing" cih ong zak takteh...(ei hileng, bang i cizentam, awi bektak ingh, cihding longal adang gending omken teh maw) a et phatphat leh a pano Simon, mawhna anei sakpa na hi hi.

Mary, Simon kiangah
Mary zong thakhat thu-in Simon amuh ciangin, a Judah puansilh ngeina danin cileng a lukhum kaisuk, amai selsukpah, alukhum kawmpan hemetin, hopih beekloin, innlam manawhin, ong khensan vingveng hi. Lampai kawmkawm in Simon phaakvei amuhkhita kipan inn tundong a launa adip kuatnateng "the" betkhiat banglian, a lampai bang ong liau mahmah hi. A sanggam tegel tawh ki muhkik ding bebek mitsuan in nei a, upmawhsangin inn ong tungbaihzaw nong hi.
Kongbiang ong suahteh a sanggam tegel in na dawntuah pahin ki ngawngkawi keei uha itna ngaihna nuamna khitui naptui luangin kikah keei uhhi. Tua zan bel a unau teng un nuamtak in ihmut cimtakin lumphot uh aa..

Zingciang zingsang zingnisuah a kipan khuapih ten Mary ong tunkiklam a theihuh teh Mary thu bebek genpi-in, ong nei ngeingai uh hi. Mary pen Bethany khua ah ana minthang mahmah nungak khat na hi hi. TV khawngpan a muh uh aitam? Pawlkhat in Mary kikhel mahmah hi, ci. Pawlkhat in lah a kikhel hangin sauvei mangkei ee, a ngei ngeiin ngeikik pahpah veve, aci tawh. Hizelzul keei.....Kuakua paupau taleh Mary in awlmawhin nei nawnlo, mi bawlin kisiazo nawnbuang lo-e cih lungmuanna kip ong ngahkhin ahih manin Mary in lungmuanna kip a pia Pa a lawmhoihpen Pa, bangbang hitaseleh amah itna mittawh a en Pa, mawhna khialhna abawltheihnotloh nadinga vangliatna apia Pa, a khephungah a tut khakteh lungkhamna leh dahna bulpiteng anawhkhiatsak Pa, lungnopna tawh kidimsakngiat Pa' tangthu bebek suutsuutin nuamsa mahmah hi. Hithei hileh a lawm hoihpen Pa, thugen Siapa, a khua uh Bethany ah ong zin mengmeng leh utsing ci-in, "Sialtam tualkia tang Calvary ah Zeisu tawh khawlkhawm leng" cih la ngaih mahmah ong sa hiauhiau hi..

Bethany Khua ah
Nikhat Zeisu anungzuite tawh Bethany khua ong zinto ngeei uh hi. Khuapam ong tun ciangin nungdeuha Mary zakngei, "siang-kei-ing ei, siang-kei-ing- ei"(phak vei ing ei!) ka nek ding an ong lot dih vuau' ci-a "aw" ging khat ong za hi. Ei mihing lungsim tawh ngaihsunleng nidangin miphak sawm bang damsakngei khin ing aa, khat bebek in lungdam ong ko kik lawmlawm, cikhading hihang.

Zeisu in miphak Simon kikona "aw" ong zakciangin kimuh khemmawh bawlin paisan lelning ciloin hehpihhuai sa-aa, akikhoih theilo ding kimlai ong lawngin damsiangna ong pia hi. Simon kiangah honpa gumpa-in nong san masak keileh ong damsaklo ding hing, na ci masa lo hi.
Zeisu in Simon damna pia hi. Simon' ngetzawhthu leh thuumzawhthu aa, Simon natnapan adam hilo hi. Damna apia pa in Simon a damsakkik nahi zaw hi. Mary in hihthu za leh a lungsim ah bang angaihsun zentam? Simon damkikta cileng Mary adip akua tam? Ahi zongin Zeisu kiangpan a angah ciamnakip thupha in lauthawngsak zonawn buang kenteh mate?...

Pharisee te leh Jesu
Pharisee te' kiangpan nakhat peuhpeuh lamet ding haksa hi. Banghanghiam cihleh Phariseete pen a phincil, ahi tiilteel mite hi-in, piakkhiatna khat nei le-uh ngah kik ding alamen, ngahna khat nei le-uh, athukkik setset hamtangding minamte hisese uh hi. Tuamah bangin Simon in zong Zeisu kiangpan a angah damna letsong thuhkik ding angaihsut teh lian salua mahmah hi. Tun lah damsiangta, Bethany khua ah ciah kik theita, a inn-a lo sungah tengtheita, a nasepte lah zomkik theita, bangzahin alungdam zentam? Simon in zong tuatengmah ngaihsutin neitawntung a, a sawtlo-in thuhkik ding sawmbaih mahmah kul inteh ci hi. Hih kei ong damdakpa ka pahtawina in pawi ka bawlding hi..(Matthew 26; John 12).

Simon inn ah
Simon in a inn ah pawi ong bawl takpi hi. Tua laiah Martha "tanu" sem in ong kipingpei keei pah hi. Lazarus zong kihel hi. Ahih hang Mary kikholo citciat se hi. Banghang aitam? Inntekpa Simon in Mary maitang amuh ding kisuanglai aitam? Gentheih omkei maw? Phaknatna vei zong hih nu tawh ka buaibuaina pan a piang himai inteh ci zong thei giugiau, lungtang sungah vom giugiau hikha ngel ve ee..

Ann teng lah minkhin. Nekding dawnding tenglah ready ta. Pawi sung khawngmah nuamsa a kihelden(a pelh ngeilo) Mary lah amah kia Inn ah ompong. Khua dakdak ve. Kisam napi-a paimanloh sang kisamlo-a vapai dinglah hisalo. Ngaihsunsun. Pailoh dingin khensat lehlah hia pawi sungah Topa Zeisu omzel. Topa Zeisu munuam ngiat, ngaingiat, akhe phungah tutu nuamngiat ahih manin leh, Zeisu in zanlam teh Jerusalem khua ah mawhneite khutah ong kiap incin, tua laiah ong kithat dinghi cih agen abilkha ah tengden ahih manin a lung ong nuam hetlo hi.

Mary in sathau nei
Ka Topa si tatakding ahihleh aluang ka zutnading ci-in Sathau namtui tam man penpen leihkholhsa gawlkhikhe thawlkhat kem khinkhian hi. A Sathau namtui thawl tawikawm enen kawmin thu ong ngaihsun aa, hihmawkpen ka Topa asihkhit a aluang ka zutsak sangin ahin laitak mah in zutsak nuamzaw ingh. Kuakua in ong kham taleh ka sih leh ka sih cipphial in kiging linlian sain tua pawisungah paiding keksa in ong om linlian ta hi. Tua ahih manin khuamui khit ngak ningin kuama ong muhnawnloh teh phaitamlam pan lut khekhe-in, ka Topa khe phungah a thawl sukham in sathau namtui zutsak ning cih ong geel ta hi.......
Khuamui khit ciangin Bethany kongzing lampi ah ong pai khekhe aa,,,,,

Tu petpet teh

Mary zong , "zum leh saili a si thei ngeikeng" cikawmsa-in, Zeisu sathau nilhding a lunggulh luatna in zogawp lua ahih manin Zeisu tutna innsungah ong lutsim khiankhiana Zeisu khephung mah ah lengphei vingvengin ong boksukpah hi. Zeisu khe sathau namtui nilhding hileng, tua banga sathau namtui tamman luate pen athawl i honphetin ong phulkhia nianua dinga ong luangkhia ziahziah ding ahihlam Mary in phawkkhak in neiman lo hi. Mary Zeisu khephungah bokin kapin khitui nulin..

Mite in Mary bekbek mitsuan uh
Tu-in ahih leh pawisim annne mi khempeuh in Mary ong mitsuan tek uh hi. Innteekpa Simon in Mary ong kuul et gega. A pamah Judas siakaazoh piaupuau, a diakdiakin nungzui dangte zong ee. Mary zong a thawl ong hongta. Phulkhia zuai zuai takpi. Anul nading dial lah kengkhalo. Asam tawh sathau buate ditin Zeisu khetungah taksak a a khuttawh Zeisu khe ong zut zutsak mai hi. Pawlkhat tading in tua banga numei lutunlo dialkhimlo pi-a, sam khahkhiate pen numei paktatte gamtat bekdan ahih manin, ensan mahmah uh hi. Mary in tuate awlmawh zoman nawnlo hi.
Inntekpa Simon in sabuai mongah tukawmin ong ngaihsun a, "Hih PA pen kamsang tatak hileh, hih nu a bangci numei hiam cih theiding hiveh aw,".khamul zawtkawm kawm...
Tua laitak Mary in alawmhoih pen PA Zeisu pauna "aw" ong za a, Zeisu in; nawngkai sak kei un, tua ci omsak lel un. Na hoih- na manpha khat a bawlkhin ahi hi. Leitung ah lungdamna thu a kigen kawikawina munah hih Mary tangthu, kei tunga ong bawl nate phawk leh gen in kinei tawntung ding hi."a ci hi.

Jesu in Simon kiangah
Tua khitciang in Zeisu Simon lam ong kiheiphei-in, "Simon" acih leh, Simon zong kigaih vatin; Simon aw kong gennop thu khat om, acih sawnsawn leh, Simon zong adip van a khai bangin ong kua keei aa, akhua-ulnel kaai in, ka kellu phum ong pholaak zen vencin, mi' lungsim tawngteng thei sawnsawn aiteh ci-in, asialam vive apiangdingin ngaihsunkha in akhut bang atum tum na-in a khut sungteng khua-ul nelkaai ong dim zawzen hi. A kihin hin na-in a awmsa bang ong gol zo phial mawk amaitang bang meikhawhamm bangin ong san zo phialmawk hi.

Tualeh a upmawh nabanglo-in, Zeisu in (luke 7) Leiba nei mi nih tangthu ong gen hi. A khat pa in leiba tampitak nei-in, a khat pa in tawmcik bek nei hi. A nih un a leibateng kimaisak hi, ci-a agen leh, a mauteng thum: Zeisu, Simon leh Mary longal a dang nungzuite akipan kuaman acihnopna theihpihlo uh hi. Simon in pauhlian aidia? Suangtum banga lungtang khauhlai veve.....

Simon' ngaihsutna khat
Simon in pawisungah ong ngaihsun leuleu a; hihpa kamsang tatak ahih leh Amah a lawng hih numei kua hi a, bangci mi hiam cih a thei ding hi. Banghang hiam cih leh hih numei in mawhnei mi ahi hi, ci-in alungsim sungah ong ngaihsun leuleu Zeisu in Simon thugentehna khat gen leuleu a, "mi nih in sumhaupa kiangpan lohkik ding sum ong leitawi uh hi. Akhat pa in Denarii 500, a khat pa leuleu in 50. A nihun a sum leitawi uh lohkik zonawnlo uh ahih manin a leibateng uh kimaisak hi. Kua in sum neipa a itzaw ding hiam? hong gen in, a ci hi.

Simon in," a tamba zawpa in itzaw samlo ding maw" ci-in ong dawng hi. Mancei' tu Oo. Zeisu in, tuamah bangin hih numei mawhna khempeuh kimaisak ahih manin hong it mahmah hi. Amawhna tawmkhat akimaisak mi in, itna tawmbek anei hi, a ci hi. Zeisu in Mary kiangah;"na mawhna khempeuh Kong maisak zo hi" aci hi.

Simon zong lungnuamin tawldamna ong ngahta hi. Lenglate mai ah a kiselsim a mawhnateng kipholak gawp hileh bangzahin maizum dinga lengla teng leh nungzui ten Simon koici muh ding uhhiam? Zeisu in tuate mukholin ong ippih aa gentehna tawh thu ong gen hi. Simon'a dingin thukbut mahmah hi. Ama khutmekawk tawh mi akawkkawk, ama khutme atamzaw in amah aleh kawklam ong telsiang tahi. Lohzawh lohding Zeisu itna, hehpihna hangin simtham mawhna ki ipsaka, kisikkik ding adeihnate ong muhkhiat teh alungsim khoihkhalua- in ong kitamzan dikdek aa, tua ni in tua pawisung lian mahah Simon in Zeisu amah adamsak Pa pen AHonpa, aGumpa leh aTopa-in alungsim khempeuh tawh sangin na ki-ap hi. Zeisu in zong tua ni tua hun lian mahin Simon' ki apna lungsimte nialloin ong sang pah hi.

Lamdang veve maw hihbang itna lian.

By NangKhine

Thursday, June 25, 2009

Zomi leh Laisiangtho Sarngkah

Samuel Sang to zomi, zomicenter, blessedzomi, zominews, zingsol, tedim, eimiguard
show details 12:03 AM (1 minute ago) Reply



Guai,
Khat leh khat i ki piak zawh penpen, hih te mah hi kha in cin,,,
Sarngkah tawh kisai leh, Zomi dinmun tawh enkaak pak leng

Bang hang in LST Sarng ki kah
Sang(Sarng ) i cih in pen.
1. Abeisa kum 20 lai pawl a kipan in, Zomi sungah, Laisiangtho Sarng akah te ki eng mahmah hi. Bang hang hiam cih leh, Kawlgam kumpi' phuhsa, Kumpi sarng a kah te sang in, a tuntunna leh, a om nana ah, zai zaw pian a hih man in,....
2. LST Sarng ah, curculum (tin-yu-kong) i cih, Laisin leh pen, Kumpi sarng a teng sin in, tua ban ah, Laisiangtho thu bulpi te, 'Foundation Concepts of the Bible and it's truht' kician tak in, ki hilh beh hi.
3. LST sarng a kah te, Kumpi sarng a kah te sang in, hi ci et pak leng, Mikanglai (English) siam zaw limlim cih in, a pualam mi pi te in mu hi....
4. LST sarng kah khat pen, Music leh, Biakna; Pawlpi lam ah kal sau zaw hamtang cih ki mu.....
5. adangdang. adg.

Bang hang in LST Sarng ah kah lo
1. Kumpi' phuhsa (Recognized) sarng ah kah leh, sarng Tan 10 man teh, nasep khatpeuhpeuh zon nop zaw deuh in, Tansawm ong cih limlim hi leh, maban khat a picing tawh kibang in kimu....
2. Kawlgam kumpi' ciapteh sak, kumpi nasep ngah pah ding......Kumpi (Gamvai) nasepna ah panmun len thei pah lian ding.....
3. Kumpi Sarng ah kah leh, Social leh Political Science lam zai tak in zangh thei zaw... cih up na....
4. Pasian thu puak nasepna ah Hunbit in ki-ap ding ngaihsut in nei kha lo..
5. adg.

Koi hoih zaw; LST leh Kumpi Sarng
Kei muhna ah bel, Ahoih zaw leh a sia zaw hih hi cih ka gen thei loh hangin,,,

Ka upna khat ah....
A. LST sang i cih pen, atamzaw in Seminary, a kici, Pasian' thu masak ki makaih na tawh kalsuan Pilsinna, Siamsinna a hih manin, LST Sarngnaupang te pen, Pasian' thu tawh kipantah limlim in, gamtat dikzul nuam zaw deuh hi. Zuauphuah ding leh, mikhem themthum ding cih pawl, giitloh ding lamsang ah ze kai zaw tham pah uh hi.
Kei bang pen, kum 16 sung SDA LST sarng ah kakah na ah, Tan lang pan in Tan 12 ciang kum 13 vilvel pen, Kumsim in, LST Pasian thu tawh kisai Course khat ta la to suak den ka hi hi. Tua ahih manin, Laisiangtho 4vei a lumlet khin pilna a sinkhin ka suak hi. Undergraduate level ah, 'Religion cih Biakna tawh kisai" Major or Minor in la lo ka hih manin, Kum 4 sung mah Laisiangtho tawh kisai nawnlo ka suak hi pah hi.

LST Sarng kah te pen, Ko SDA sung bang ah, (1) Music course khat; (2) LST course khat pen, Tan 8 pan in, Tan 12 dong kum4 sung a ki sin ngekngek hi. Siam leh siamloh, zat theih leh zatloh bel a mi tawh kisai ci ni.... LST Sarng ah, Zune, zukham leh zatui namkim a zangh a om zongh tam mah ve ve thei hi...

B. Kumpi (Kawlgam) Tan 10 ong in, Corespondence tawh ahi zongh/ sang mah va kah tangtangh ahi zongh Lukhu nelkai ngah zongh ki om ve ve hi. Sarngkah na amun leh Sarng min lian et sang in, Sarng ah Bang va sin, Nang' ma khuak sung leh na nuntakna ah bang ong kibehlap cih pen, thupi kha ding hi. Pu Guite pawlkhat leh, Pu Vangteh te sung pan in, pawl khat, Law lam tawh pilna na nei (Siamsin zo) uh ahih manin, Ka meltheih pawlkhat te, Kawlgam ah 'akhun-u-si-hta-na) Government taxation lam ah panmun lian ah sem cih te pawl/.. Engineering tawh sem in, gam zai pipi a uk, sum tampi pi zek kha cih te zongh, ka muh ciangin pahtak huai sa mahmah ing....

Kawlgam Khuahun (the political Season) tawh i et ciangin, Panmun gina a len te pen, 'Mi, meltheih a neih te in mun gina leh za lian pipi tung to pahpah zo lel uh hi. Gamdang te ah pen, LST Sarng a ki phuat nak leh, te Kumpi' Recognized vive hi pah mai hi. en pak leng, Malaysia ah High Scholl tampi zongh pen, LST Sarng leh, Private Sarng na hi hi.

Thupi
Tua ahih manin, Academy khat peuh, School hi ta leh, Seminary hi ta leh, Training khat peuh hi taleh, Pilsin Siamsinna any Instituition pen; Tua mun pan na ngah 'Degree, or any Diplomat or Certificate' in, nang aading in leh mailam ah Nuntakna sung na theih ding thupi hi; Na zatnop pilna a pia Sarng ah kah ding thu pi hi. Naupang te bang pen, Nu leh Pa te in, i neu tung in, Ei tawh kituak ding, i uuk pilna a kisinna sarng te ah ong kha thei leh hoih dingin ka um hi. Bang hang hiam cih leh, Tu hun ciangin, Tampi tak theih sangin, Lamkhat siamcih takin siam in, nal cih tak nal mahmah leng,,, ki nei zaw dan hi......Tu hun ciangin, i Zogam, Kalgam khempeuh phial ah zongh, Private School te leh, Seminary tuamtuam te pan in Siamsin a zo te, apua lam ah nasep baihtak in lutthei lel, Kumpi sungpan a zo te mah tawh kilamdanna tampi kimu nai khol lo cih hi.....a hih hangin, Hun ong kikhel kei in, tu a dan in ong paipai leh, Kumpi Sarng ah kah kei leng, Lawyer, Chief panmun (Kumpi Politial nasep) tuamtuam te ki ngah lo ding dan hi. Gamdang te bang in, kikhel khuahun zongh ong om ve ve ding hi; ngak lah hangh.

Koi ah Sarng kah ding
Certificate lak dingin, tua tawh nasep ngah ding, cih' ngimna zongh bulpi pen in um ing....
tua khitteh, Nang, koilai ah na sem nuam cih ngimna neih kholh ding zongh kisam hi.
tua ban ah, Ken, Ka utbang bangh a sangpen dongh ka tun na ding in, hih sarng hoih pen ah kah ning, cih ngimna zongh thu pi hi. Kei bang pen, Sum tawh ong kihuh ciang in, Sarngkah zo pan pawl hi in, Ong huh' te' ong puakna na ah a tung hi lel ing.


Minam leh Pilna Masuan Nasepna ah, I vekpi tawh a lungluut khawm
ZaSang
(Zam Sian Sang Gualnam)

Tuesday, June 16, 2009

Zomi Numei Thungetna, Singapore

Zomi a kuamah peuh,

Singapore Zomi Numeite Thunget kikhopna in nikum in kum 7- sungah a lutzo ahi ta hi. Tua thunget ki khopna in, tulaitak aa, Zomite ii ih THAANG-AWKNA(Dilemma) tak panin, bangci suahtaak ding cih bekbek ngaihsut leh thunget aa aneih uh ahi hi.

Ei Zomite in tuabang haksaat na panin ih suahtak nop leh,
1. Siavuante in mici na abawl ding ciangin, a cinate ii health history atel ciang
bekin bangci bawl ding cih a teltheih pan bek bangin,
2. Ei zong, hih ih natna panin ih damnop aa ih suahtaak nop leh, a beisa aa
Zomite ii ih hii- na khempeuh ih teltheih bek ciangin, ih ki bawldan ding
ih telthei pan ding hi.
3. Siavuante in cinate taangthu a theihnop ciangin, a cina te mahmah a dot
ciangin, agen noploh, adeih huai hetloh leh a maizum huai pawlkhat agen kei l
leh, siavuan pa in abawl ciangin, muibunh tak in a bawltheih loh ding
mahbangin,
4. Ei zong, adeihhuai a deihhuai lo hilo; a mai zumhuai a maizumhuailo hilo ih
hii-na khenpeuh a vekpi in ih pulak kei leh....,
5. Tua ahih manin, Ih Article sungah thute in mikim aa dingin hoihkimlo, zaknop
huai kimlo kha ding hi.
( Thuhoih khempeuh in, zaknop huai kimlo aa; a zaaknop huailo thute
in, thusia hikim tuanlo zel hi. Pu Pau Za Mung)
6. Natna lian te pawl bang, olpak tawh aa dam cih a omthei kei hi.
Zatui neek ding ahih leh, khapet liang, mitsii liang leh naak hum liangaa neek
dingte pawl;
Neek leh dawnte tanh ding ki daam ding ahih leh, khuisa liang , taau liang aa
tanh ding,
Ki at ding ahih leh zong, lawplo pipi leh uutlo pipi mah tawh ki at ding ahi hi. Tuabanglo tawh damna a ki ngahzo kei ding hi.
7. Tua ahih mahbangin, tuni in Zomite in hih ih nat na pan in, ih dam siang na
dingin, ih deihhetloh, ih zaknop hetloh ih hii-na teng a hong ki gen ciangin, ih
damna ding bek mah lunggulh leh mitsuan aa thupi khualna tawh ih
ngaihzawhna dingin;
8. Hih article na siatmuh lai teng, a tel nailo na hiding hi.


Zomite sungah,

by; Pu Pau Za Mung

Wednesday, June 10, 2009

Zomi Encyclopedia Vai

Zomi Encyclopedia Vai
All,

1976 pan in, Rev. Pum Khan Nang in a na pat Chin State, 9 sung aa khua 1382 teng ii, khua tangthu khempeuh SDO zum, TEO zum, te tawn aa,a kaihkhop tu’n kum 30 (1976-2006) kum sung in Zomi Encyclopedia (ZE) Tedim Edition A pan Z dong khua 124 teng Main-10 leh Extra 10 a kigawm volume (20) tawh compilation a bawl tu-in a khet kizo siangta aa, gualzawhna kila ta hi. Tedim Edition simloh Township 8 teng zong a ban ah, kisep sawm lai hi. ZE Tedim Edition Volume pen Thudot Contributor Pupi 950 val teng in Official Document item tuamtuam 850 val siksan aa, kigelh hi aa, Volume khat ciang laimai 500 ta in, ki-binding ding ahi hi. Hih volume te sung ah Genealogy khangsim na (Beh 280 val) te ii family tree, BC 2000 pan AD 2008 kum kikal aa, Zomite kumsim thupiang thuteng, Zogam ah Christian upna hong tun maa aa, puleh pate biak dawinam 400 teng ii pianna, thoihna, phuisam kammalte a kim in, Zomi Bigraphy Volume te sung ah Ordination Pastor-te mimal tangthu ciat, galkap uliante mimal tangthu Civil lam uliante mimal tangthu ciat, kithuah ding hi. Zotual lai ahi, Pu Paucinhau tung aa Pasian piak Siampi laimal leh Vantung laimalte zong a gelh zia, a simna leh a zatna teng tawh Dictiionary in kibawl san laitak hi. Tua ban ah Paunak 2000 val, khanglui thu ciin tradition saying 2000 val Laisiangtho Verse by verse aa, Zola dawng tawh a kiphuak khuang leh zam tawh kithuah thei ding thute leh Adam pan minam pite pianna teng ( Negroid, Mongoloid, Caucasoid, Australoid)te a kipan Tibeto- Burman ah Zomi namte pianna tawh kizom suak, Kawlgam sung minam 153te kizopna teng Chart tawh a kim in kithuah in kiguang hi. Tua ban ah lakamte, Pau upate kamkileh bulhte cih nopna kival lak kammalte simna tawh kisai kammalte leh u leh nau kilawh dan, kizopdan tuamtuamte leh item tampi tak kiguang beh lai hi. Hih thuteng tawh kisai in, His Exelency Dr. Vum Ko Hau, Ph.D (Cum Laude), Deputy Director General C. Prof. Thang Za Tuan, Minister of Home Affairs Pu Tual Khaw Mang, Dr. Dallian Haokip, Principal, Blue Star Academy, New Lamka; Dr. Tualcin Neihsial, Professor, Manipur University; Dr. Thang Khan Piang, Civil Surgeon, Manipur; Dr. Hatzaw Hausuan, G.S., CBA, New Lamkate in Recommandation Panpihna laipite limtakin piaciat uh hi.

USA gam aa om Zomi doctracte teng tung ah zong recommandation kingen aa, kuamah tung pan kingah nailo hi. Tu laitakin zong TEDIM CHIN TO ENGLISH DICTIONARY Head word 2000 val tawh laimai 700 bang kizo ta hi. Hih thu ah zong Dr. Thang Za Tuan, ASEO Pu Suan Khan Mang (late) TEO, Pu Tun Za Dal TEO leh London Oxford University pan aa, Emeritus Professor (Linguistic) Eugene Henderson ii Preface leh Introduction pen Siapi Vul Za Thang leh J Gin Za Twang te’ gelh ahi hi. Hih ii minam mualsuang laibuteng ii mualsuah zawh theih nadingin Zomi, Zogam, Zolai a vei zawdiak muntuamtuam te panin lametna lianpi kinei hi. A sawtlo in Volume (1) Aipha khua pan Heilei khua kikal kingah ta ding ahih manin hanciamin lei tek ni



Rev. Pum Khan Nang Nung Sian Tuang


ZE Chief Complier Director



======
zomiencyclopediasite
Search Site

Zomi Encyclopedia Vai
Sitemap
Recent site activity
Zomi Enclopedia - Tedim Edition

created by Samuel SangVocabolary from ThangSiangh

edited by Samuel SangZomi Encyclopedia Vai

edited by Samuel SangHome

created by Samuel SangView All
Zomi Encyclopedia Vai
All,

1976 pan in, Rev. Pum Khan Nang in a na pat Chin State, 9 sung aa khua 1382 teng ii, khua tangthu khempeuh SDO zum, TEO zum, te tawn aa,a kaihkhop tu’n kum 30 (1976-2006) kum sung in Zomi Encyclopedia (ZE) Tedim Edition A pan Z dong khua 124 teng Main-10 leh Extra 10 a kigawm volume (20) tawh compilation a bawl tu-in a khet kizo siangta aa, gualzawhna kila ta hi. Tedim Edition simloh Township 8 teng zong a ban ah, kisep sawm lai hi. ZE Tedim Edition Volume pen Thudot Contributor Pupi 950 val teng in Official Document item tuamtuam 850 val siksan aa, kigelh hi aa, Volume khat ciang laimai 500 ta in, ki-binding ding ahi hi. Hih volume te sung ah Genealogy khangsim na (Beh 280 val) te ii family tree, BC 2000 pan AD 2008 kum kikal aa, Zomite kumsim thupiang thuteng, Zogam ah Christian upna hong tun maa aa, puleh pate biak dawinam 400 teng ii pianna, thoihna, phuisam kammalte a kim in, Zomi Bigraphy Volume te sung ah Ordination Pastor-te mimal tangthu ciat, galkap uliante mimal tangthu Civil lam uliante mimal tangthu ciat, kithuah ding hi. Zotual lai ahi, Pu Paucinhau tung aa Pasian piak Siampi laimal leh Vantung laimalte zong a gelh zia, a simna leh a zatna teng tawh Dictiionary in kibawl san laitak hi. Tua ban ah Paunak 2000 val, khanglui thu ciin tradition saying 2000 val Laisiangtho Verse by verse aa, Zola dawng tawh a kiphuak khuang leh zam tawh kithuah thei ding thute leh Adam pan minam pite pianna teng ( Negroid, Mongoloid, Caucasoid, Australoid)te a kipan Tibeto- Burman ah Zomi namte pianna tawh kizom suak, Kawlgam sung minam 153te kizopna teng Chart tawh a kim in kithuah in kiguang hi. Tua ban ah lakamte, Pau upate kamkileh bulhte cih nopna kival lak kammalte simna tawh kisai kammalte leh u leh nau kilawh dan, kizopdan tuamtuamte leh item tampi tak kiguang beh lai hi. Hih thuteng tawh kisai in, His Exelency Dr. Vum Ko Hau, Ph.D (Cum Laude), Deputy Director General C. Prof. Thang Za Tuan, Minister of Home Affairs Pu Tual Khaw Mang, Dr. Dallian Haokip, Principal, Blue Star Academy, New Lamka; Dr. Tualcin Neihsial, Professor, Manipur University; Dr. Thang Khan Piang, Civil Surgeon, Manipur; Dr. Hatzaw Hausuan, G.S., CBA, New Lamkate in Recommandation Panpihna laipite limtakin piaciat uh hi.

USA gam aa om Zomi doctracte teng tung ah zong recommandation kingen aa, kuamah tung pan kingah nailo hi. Tu laitakin zong TEDIM CHIN TO ENGLISH DICTIONARY Head word 2000 val tawh laimai 700 bang kizo ta hi. Hih thu ah zong Dr. Thang Za Tuan, ASEO Pu Suan Khan Mang (late) TEO, Pu Tun Za Dal TEO leh London Oxford University pan aa, Emeritus Professor (Linguistic) Eugene Henderson ii Preface leh Introduction pen Siapi Vul Za Thang leh J Gin Za Twang te’ gelh ahi hi. Hih ii minam mualsuang laibuteng ii mualsuah zawh theih nadingin Zomi, Zogam, Zolai a vei zawdiak muntuamtuam te panin lametna lianpi kinei hi. A sawtlo in Volume (1) Aipha khua pan Heilei khua kikal kingah ta ding ahih manin hanciamin lei tek ni



Rev. Pum Khan Nang Nung Sian Tuang


ZE Chief Complier Director



Subpages (1): Vocabolary from ThangSiangh

_displayNameOrEmail_ - _time_ - Remove
_text_


Sign in Terms Report Abuse Print | Powered by Google Sites==
Vocabolary from ThangSiangh
Zokam laklawh.

Zomi pen a kiphuangthak simloh kammal kicingtak iin kinei hi. Kala ten Mizo huzaap uh hi. Mizo in ei hong huzaap hi. Kawlgam Zomi te pen Kawlkam ihzuih hongtam piansim mawkta hi. Ih zangthei tuankei zong iin, honkhat kikum leng,..

Gam..............Leitang, munlehgam
Zogam...........Zomi te tenna gam
Zomi.............Zogam aa teng mi te
Gamke,........Pyine, state (State cipah leng leitungdang kibanzaw hi)
gamkhen.....Division, khazaing
khuapi-uk....myone, township
Hausa, innpi.... Yatzua lugyi, thugyi,
thukhun,ngeina...upadi, laws , rules
kisuang.......anaa, kizumbawl, kilawm salo, lungsimtawngah ki-awilo.
inndei........innkhan,deituam
inndawl.....innthat
tawlet........padenpauh, window
dawntuah,vaikha... {dawntuah=chosu nohset} { vaikha=laihpuh nohset}
tala...........tawh, kongtawh
thumuam..Advise, akyan pia,
gamvai.....politic, nainganzi,
kigulluk, mitphiat kipia...nalemuh bawl, kitheisiam
Vansuat,suatvan..tavuan{mawhpuak cih pen Lusei luandan ahihman iin Zokam
tawh kicianzo taklo hi.] kiseh=tavuan kipia cihna hi.VAIPUAK
khuttawi,....letsong, khuttawi, (sihciang kivehna letsong pen khuttawi,antawi kici}
pheituam....bombi,longpants(pheituamsing, pheituamtual}
langlut.......tentankah, training
paltan........galkap {paltantum=galkaptum]
khedap......phanat(taih-khedap, bawlung khedap, buangnaikhedap ects}
limlang......maan,
vanlamlia...leyinme,
thukhenmang..tayathugyi
thukhenzum...tayazum,
namgimtui...zinansi
tukpeng..bawhlung,
sumbuuk..sai , vanzuakna, anzuakna,zu zuakna..ects
siksakol...setbing,
kuang..pakan{annekna kuang, mehkuang,zasankuang}


Thang Siangh

Friday, June 5, 2009

Zomi SDA Conference Formations

Dear Zomisda khempeuh.
Anuai a thu teng pen Ka laikepte pan kong lakkhiat hi, a thu om bangin kong gelh hi a, update ding kisam leh zong ki update thei hi.
"1999 kum in UMM president Kham Khen Pau in MYUM Treasurer Memory Tun kumpi zumah khia a, hih pen Mission sungah kumpi zum kitun masa pen thu ahi hi" ci in August 27, 2007 ni in sanggampa Zomungpi in hong gelh hi. Kei muhna ah tua hun panin Conference a kipan khin lua hi ci nuam ing.
Nov. 20, 2002: Meeting No 01/2002 [Pa Thuk Kim, Pa Khual Za Nang, Pa Thang Lian Khup, Pa Thang Za Pau, Pa Cin Ngaih Mung, Pa Cin Khan Thang, Pa Kam Khan Mung] te in Conference Planning Committee masa pen nei uh hi. A khensat na ah [28/11/2002] nitak in Tahan B biakinn ah meeting nei kik ding cih hi.

Nov. 28, 2002: Meeting No 02/2002 Conference Planning Committee nei uh a, Thukhensatna

01 – Conference ding kulta hi, cih khensat

02 – Sumpite tuam khol pah ding, a hun ciangin Division ah puak ding

03 – Panmun len ding kiseh hi. Chairman Kai Za Dal, Secretary Cin Ngaih Mung, Treasurer Thang Lian Khup



Jan. 7, 2003: CPC Chairman Kai Za Dal in Southern Asia-Pacific Division President Bocala kiangah conference a dinkhiatna officially in thupuakna lai gelh hi.



March 6, 2003: Bocala in "the local church should not hold the tithe….does not follow Church Manual is doing an act of separating from the SDA church. If there is that feeling that they want to do what they want and not following the Church Manual and the church policy, that disqualifies them to be conference" ci-in lai hong thuk kik hi. [Khuatual pawlpi in sawma khat khaktan thei lo hi….tua bang in Church Manual a zuih kei leh SDA pawlpi tawh kikhen dinga a sem ahi hi. Amau ut bang beka sem nuam in Church Manual a zuihnop kei leh, conferece dingin picing lo hi.]



April 4, 2003: Meeting No. 06/03 Voted 06/03 tawh worker nasem cial ding khen sat uh hi.



April 23, 2003: SSD President Bocala in lai hong khak: "No mission can be organized without the approval of the Union and also confirmed by the Division –Union theihpihna leh Division kipsakna om lo-in mission khat kiphuankhia thei lo hi. To organize a conference is even more rigid – conference khat kiphuatkhiat ding pen tua sang thupi zaw lai hi….Not fighting against the Mission and the Union – Mission leh Union langdo ding hi lo hi. If they don't follow the policy of the church, they become offshoot – Pawlpi policy a zuih kei leh alampial uh ahi hi….If any one will organize any institution, union, not sanctioned by higher organization, and not respecting the policy of the world church, that is an off shoot. That is illegal. The Division and the General Conference will not recognize that – Sang, Union khat peuh pen tungsiahte theihpihna leh Leitungbup pawlpi policy thusim lo-a a phuatkhiat uh leh, tua in lampialna hi. Amaan kipawlna hi lo hi. Division leh GC in kipsak lo ding hi."



April 28, 2003: Kai Za Dal in SSD lai-atpi Dr Ng kiangah lai khak a, conference suah nading kisapna thu 12 gelh suk hi. Workerte in zawhthawh thu tawh nasem; Thang Siang, Gin Lian Pau, leh Kham Khen Pau te a hun cing nai lopi in kiteelna panmun panin hong hepkhiat sak; sangte sumpiak kikimlo; ATI leh MMCC hong do; cih leh conference hong langdo hi cih te hi.



Hih ni mahin Pension lasa Pastor Rualchhinna in sumpite tuamkoih loh nading leh MISSION tawh kop a conference nget nading in lai tawh hong hopih hi.



April 29, 2003: SSD Secretary Dr Ng Pyinoolwin ah hong zin a, CPC upa 13 te tawh hong kimu hi.



May 4, 2003: SSD Secretary Dr Ng in Pyinoolwin hong zin sunga a muhkhiat thute thupi 3 hong gelh khia hi. (i) ATI thu, (ii) Mission/conference thu, (iii) Sanglam thu cih te hi.



May 23, 2003: CPC Chairman Kai Za Dal in Myanmar Union Mission President pa kiangah UMM makaite in conference deihte hong langdo hi cih thu tawh hong khia hi.



May 27, 2003: Gin Sian Mung makai in gamdang a tungsa mi 49 in SSD President Bocala kiangah Conference hih theih nading in laigelha thupuak hi.



June 5, 2003: Kai Za Dal, CPC Chairman in SSD lai-atpi Dr Ng kiangah, UMM makaite in ATI langdo, UMM Chairman Kenneth in ama minampihte bek thupi sak hi cih mawhsakna, Kenneth in UMM EC member 2 dokkhia in laymember 2 a guanding guang nai lo hi cih mawhsakna thu gelh hi.



June 5, 2003: SSD Lai-atpi Dr Ng in Pr. Kenneth lai khak hi. Tua sungah "[1] There should be NO such thing as Conference Planning Committee – Conference Planning Committee cih bang om lo ding hi. [2] UMM EC ah layte 2 guang thei mah hi. [3] Ahi zongin EC sungah layte 25 % sang tamzaw lo ding cih policy om hi. UMM in mission hi lai ahih manin, nih behlap ding pen hi thei lo hi."



August 1, 2003: CPC Chairman pa laigelhna ah, SSD President Gulfan tawh akimuhna thu te hi a, a thupi zaw deuh pawl khat en le hang (8) Tithe leh sumpi zong nakpi takin kikum ung. Ama hong cih bangin hong kikal suan pih ding hi. Kuamah in local church ah kem, zang lo in Committee ah hong puak un."



August 8, 2003: General meeting a thumveina ah a khensatna te Kam Khan Mung in report piakna ah:

Voted 37/03 Dr Ng in Maymyo hong pai lai in Section EC worker 2 khiam dinga, lay member 2 behlap ding a cih pen, lay pan in Khual Za Nang leh Khen Do Pau kitel hi. [June 5, 2003 a Dr Ng lai na enkik un. Behlap ding a ci hiam?]



Oct. 1, 2003: Pau Za Khan laikhakna ah, paizia te maan a sak lohna hong genkhia, "1992 kum kiteel in zong ei deih bang piang ih sak loh tehm tutphah awn lo ding cih kikupna om in, keimah ut lo ing" ci hi.

[Dec. 13-19 1991 a Union session khit, Thang Siangh in President hong ngah loh tak ciangin a hawm khiat lai zong tu in keem lai ing. April 4, 1992 ni tawh Former president cih zaa gelh in Thang Siangh in conference ah kalsuan nading in UMM makai te kiangah a ngetna lai zong kem ing. Far Eastern Division pana Associate Secretary ahi Clinton L Shankel in UMM president Pr Sandy Dee kiangah June 18, 1992 ni tawh a laikhakna ah, "Your finances are lessened…If your finances are not strong, then becoming a conference puts an additional financial burden upon you which will make it even more difficult for you to operate. We do not want the program in Myanmar to suffer because of a conference status. Hopefully this will in part answer your request to Elder Bullock" ci hi.



Sia Kham Khan Pau in a laihawmna khat ah, "1992 April kha in UMM EC vote la in remind leuleu napi union te'n na forward lo hi. A deihte's sem napi, a khaktante hangin ma kisawnlo hi" ci in gelh hi. FED Associate Secretary pa lai thuk-kik koi ah koih hiam? Makaite mawhsak nading bek ih theih hi zen ding hi.



Dec. 6, 2003: SSD President Gulfan in Kai Za Dal leh Khual Za Nang tungah laikhakna:

"No single Mission in Myanmar is ready for conference status – Kawlgam sunga mission khat beek in zong conference dinmun a ding kiging nai lo hi. If all will rally behind the duly appointed leadership of the Mission and the Union, achieving Conference status would not be a problem – ih vekpi in a kiteel sa makaite ahi Mission leh Union makaite tawh kithuhual nak leh, conference hih na ding haksa lo ding hi."



Jan. 1, 2004: UMM EC in Conference Planning Committee CPC sepna in pawlpi buaisak nading bek ahih manin, CPC in lampial hi cih khensat (UMM 2003-90) in neita a, ni (90) sung ah hong kikhel un, tua kei leh kizopna kitat ta cih in ngaihsun ding hi, cih thu kiza sak hi.



Jan. 15, 2004: UMM EC in CPC tungah CPC na phiat kik kei uh leh kizopna kitatsak ding hi cih thuhilhna lai hong thuk kik a, UMM EC in nong niciam ni ma ngeingei in ko deihna te nong zuih zawh ding leh zuih zawh lo ding hong za sak un ci hi.



Jan. 16, 2004: Upper Myanmar Conference UMC khensatna

12/04 tawh zum nei ding, signboard suang ding khen sat hi.

14/04 tawh Circle leader teel uhs, UMC makai thak/luite teek kik uh



March 15, 2004: SSD President Gulfan laikhak ah, "Remit all your tithe and offering to the duly recognized mission organization = sawma khat leh sumpi khempeuh mission kipawlna ah puak-kik un. Do not hire workers under yor CPC – CPC kipawlna tawh worker na cial kei un. I have instructed you (Kai Za Dal) to disband this committee CPC – na committee uh phiat dingin thu kong pia khin zo hi.



April 19, 2004: UMM EC in khensatna (UMM 2004-017) tawh Upper Myanmar Conference UMC pen thuneihna ngah a kiphuankhia kipawlna hi lo hi, tua kipawlna ih sep khempeuh SDA pawlpi tawh kisai lo hi cih theihsakna lai pen Religious Affairs' Director ciang dong kipia in kihawmkhia hi. Khiakna lai hi lo hi. Hih pen kikhia hi lo hi. Buaina khat peuh om leh pawlpi kihuut nadinga kiginkholhna hi zaw hi.



Tua ni mahin UMC sungah kihel pawlpi mite koici bangin khalhna nei ding cih khensatna (UMM 2004-018) kinei a, a nuai a bang hi:

(1) UMC kipawlna tawh kizom Workerte nasep pan khawl sak ding,

(2) UMC kipawlna sungah kihel pawlpi mite Church Manual bangin khalhna pia ding,

(3) Local pawlpi in a sep theih nate ah, pawlpimite min sazian leh a thu om bang ngah
dinga, Church Manual om bangin kisem ding, cih thu hi.


April 21, 2004: Kai Za Dal in UMM EC khensatna te anuai-a bangin thuk kik hi:

(1) Na khensatna te pawlpi thukhun tawh kituak lo ahih manin ka nial uh hi.

(2) Na sepnate maan lo hi cih hong lakkhia dinga kiphuankhia pak hi-a, tu ni dongin tazavuan kiphuatna om nai lo hi. [CPC in khensatna tampi nei a, makai zong kiguan khin a, kiphuan taktak nai kei cih zong bang deihna hiam?] cih thu tawh Religious Affairs' Director ciang dongmah laipia kik uh hi.



May 13, 2004: Chanthagyi pawlpi in UMM SDA sungah kip lai hi ung, cih letmat thukna nei uh [Zam Sian Thang, Cin Do Lang, Thang Lian Nang, Thual Lian Dal] te in letmat thuh uh hi.



May 26, 2004: Chanthagyi upa Thual Lian Dal in CPC/UMC palai hihna pan kakhawl hi cihna lai hong pia hi.



June 3, 2004: MYUM EC in Upper Myanmar Conference pen SDA pawlpi kimakaihna policy tawh kituak lo ahih manin kipom sak lo hi ci in (MYUM EC 2004-090) tawh khensat uh hi.



June 15, 2004: UMC Chairman Kai Za Dal in Neng Khan Suan tungah a laikhakna thu:

(2) UMC pen tazavuan a kiphuankhia sa hi, ci in lai mai 3 dimin khak kik hi. [April kha 21 ni in Kumpi zumah, tazavuan nai lo hi ci-a, tu ciangin tazavuan kiphuan hi ci leuleu hi, bang deihna hiam?]



June 25, 2004: Sia Neng Khan Suan in Khuahausa te kiangah, Tonzang ah SDA pawlpi pan thuneihna kipia lo mi pawlkhat in nasem ahih manin, buaina khat peuh hong pian khak leh, SDA pawlpi tawh kisai lo hi cihna lai pia hi.



June 28, 2004: UMC Chairman Kai Za Dal in "UMC pen tazavuan a kiphuankhia kipawlna khat hi," "UMM te hong mawhsakna te amaan hi" lo hi cihna lai pen Religious Affairs' Director, Yangon ah puak kik hi.



August 29, 2004: Lezang khua panin UMC kipawlna sungah a lut teng in SDA biakinn zang nuam hi ung, hun hong khen sak un ci in, Tedim Township Religious Affairs zum ah ngetna lai na phah uh hi. Kumpi thu neite khensat dinga kikhia masa pen lai ahi hi. Hih buaina thu-ah UMM zumpite in hunlap in kidelh man lo ahih manin, biakinn khat ah nihvei hunzat nadingin kumpi lampanin thupiakna hong nei sak uh hi. Kua'n kumpi thukhenna ngen masa zaw hiam?



Sept. 9, 2004: Tonzang UMC Pawl pan Pa Kap Do Thang in kei pen, ka pawlpi simloh, no dangte in ka min nong phiat ding hi thei lo hi. Kai Khan Khual, Min Lwin, Muller Kyaw, Memory Tun, Suak Khaw Ngin leh adang pawlpi nasem (12) te zong, Church Manual laimail 187 na tawh kizui-in pawlpi pua ah hong kikoih khin hi cihna lai hong khak hi.



Sept 23, 2004: UMM ah Mission leh Conference buaina hangin SSD President AC Gulfan, Kalaymyo ah hong zin in, pawlpi mi ahi thei zah kikaikhawm in thu kingai tek hi. Zingan ne lo liangin ei thusunte hong ngai hi. Nupi khat in Tapung te tawh kipawl nuam kei ung cih in hong gen khia hi.



Oct. 8, 2004: Lezang pawlpi te thu teng azak ciangin, Tonzang pawlpi pan UMC te in zong Township Religious Affairs pa kiangah ngetna pia uh, UMM zum panin Pr Kai Khan Khual in delh to a, a thu hong zo uh hi. Pawlpi buai lel ahih manin UMM zumpi panin biakinn khalh dingin (UMM 2004-048) tawh thupia hi.



Oct. 13, 2004: UMM panin pawlpi sungah UMC te in buaisak ahihmanin hong hepkhiat sak nading in Religious Affairs' Director-Generalpa kiangah lai pia hi.



Oct. 17, 2004: UMC Chairman pa in Khampat khua-ah Galkap thukan lam makai pa kiangah Sawbua pawlpi pen pawlpimite neihsa hi cih thu tawh thupiang te peuhmah hausate in hong lawnsak lohna ding thupiakna lai khat na pia hi.



Oct. 21, 2004: MYUM EC in khensatna (2004-090) tawh UMC makai tea hi Kai Za Dal, Thang Za Pau, Sian Cin Zam, Kham Khen Pau, Thang Za Pau (Pinlon), Kam Khan Mung, Thang Lian Khup, Khen Do Pau, Cin Deih Khup, Zawn Lung, Zuam Kham, Nang Cin Hang, Khual Za Nang, Dai Khan Mang, Hual Lian Thang, Bawi Sum, Nang Suan Gin, Thang Do Pau, Thang Za Kham, Kap Do Thang te SDA pawlpi pan in a min paaikhia hi.



Oct. 25, 2004: UMM zumpanin Mayan hausate kiangah UMC/MAC vai zaksakna lai kipia hi. Kikhia hi lo hi.



Oct. 29, 2004: Sawbua pawlpi buai mahmah ahih manin MYUM panin hausate kiangah thuzaksak na khat kinei hi. Kikhia hi lo hi. Buaina om vet lo-a pusuah leh hoih ding pen tua bang lah hi thei lo ahih ciangin, ei mimal in kisep theih pen hausate kiangah zaksak ding longal bang mah om lo hi.



Nov. 19, 2004: Thalmual UMC te in zong Lezang UMC te paizia mah zui-in Tedim khua biakna lam makai kumpi zum ah hong tun a, UMM zumpi pan Pr Kai Khan Khual leh Pr Suak Khaw Ngin in ka del uh a, kumpi zum panin Thalmual SDA baikinn pen Mission te in kem hen, UMC te zong suakta takin kikhawm lel uh hen, cih lai hong pia hi.



Nov. 20, 2004: UMM pan Pr Suak Khaw Ngin in a kisawlna bangin Thalmual SDA pawlpi sung ah a sepna te kumpi theihpih dingin Tedim Religious Affairs makai pa kiangah lai pia kik hi.



Dec. 13, 2004: UMM in Special Power piakna tawh kizui-in Pr Lian Khan Dal, Pr Malsawma, leh Pr Gin Do Pau te in Kalay Township Religious Affairs Director pa kiangah a nuai-a bangin lain a phah uh hi: (1) UMC te in Pa Cin Khaw Pau kiangpan Pinlon biakinn tawhtang zawhthawhthu tawh la-a Kham Zam Thang kiangah ap uh hi. Tua bek thamlo in Telephone khau zong hong sat tan sak hi. Tua manin biakinn kongkhak tawmvei sung khak dingin ka na khensat uh hi" cih thu za sak hi.



Dec. 15, 2004: UMC makaite in Kalay Township Administrator pa kiangah a laiphahna tawh kizui in biakinn hun nih zat ding phalsakna lai hong suak hi.



Dec. 28, 2004: ni tawh Pinlon hausa te in Pinlon SDA biakinn hun nih a khenin zang ding hi cih na thu UMC te ngetna pen hong phalsak a, thu hong pia hi.



Jan. 3, 2005: UMC Chairman Kai Za Dal in UMC dinkhiatna thu a hilhcianna in Kumpizum Religious Affairs Director-General (Yangon) ah laimai (11) tawh lai pia hi.



Jan. 25, 2005: Pr Suak Khaw Ngin in Lezang SDA pawlpi sung pan a kihemkhia teng min sazian te Tedim biakna zum makaipa tungah zaksakna nei kik hi.



Hih ni mah in, Kawlpi kiim ah zong buai den a, biakinn hun zat hawm na ding ngetna UMC te in Mahzahkah ah ngen den ahih manin, UMM zumpan in 3 vei bang Pr Kai Khan Khual tawh ka na delh uh hi. Pinlon biakinn pen hun nih zat dingin kumpi zumpan in thupiakna UMC in hong ngah uh hi. Kua in zum tun masa zaw hiam cih, ngaihsun thei kim ding in ka um hi. Tua hangmah in Kalaymyo Township Administrator pa kiangah (Dec. 15, 2004)ni-a hong thupiak te etkik nading lai ka gelh kik hi.



Feb 6, 2005: Kumpi ulianlam panin biakinn hun nih vei zat ding khensatna hong piak sak takciangin, buaina tuamtuam hong om pah a, tua manin Kalay-Pinlon biakinn vantawh kisai Kalay Township Administrator pa kiangah zaksakna lai UMM pan kipia hi.



Feb. 8, 2005: Pum Za Lian, Gopi, Tual Khan Mang, Thang Ngaih Pau, leh Dongh Za Hau te MMCC ah phalna om lopi in lut hi ci-in UMC in Hausa zum ah hong khia leuleu hi.



Feb. 9, 2005: CPC/UMC/MAC kipawlna pen a maanlo kipawlna hi ci-a hong tangko sak nadingin Kalay Township Chairman pa kiangah ngetna lai, Pr Suak Khaw Ngin in pia hi. [Jan. 6, 2008 ni in vung vung in "Pr Suak himself submitted a written request to township and district council of Tedim, Kalay, Tamu to close down Bible School" ci-in hong gelhkhia hi. Hih ni-a kipia lai sungah vungvung cih bang thu om lo hi. Na copy kep pen uh enpha kik zaw un.



Feb. 18, 2005: Sagaing Division Religious Affairs zum panin Deputy Director Myint Than in UMM President Min Lwin kiangah [UMC- Kalay te in 3/1/2005) lai hong khiakna tawh kisai nong phisian nading uh thu kong pia uh hi cihna lai kingah hi.



March 9, 2005: UMC chairman Kai Za Dal in Sagaing Division Religious Affairs Head pa tungah conference vai thupuakna nei hi.



May 15, 2005: Religious Affairs zum panin bangmah sepsakna hong neih nai loh ciangin, UMM om khat vei kigelh kik leuleu hi.



May 16, 2005: Yanggophai SDA biakinn zong mission in tawhkhalh dinga kikhensa a, ahi zongin UMC te lungkimlo ahih manin hih ni in, Tamu Township Administrator pa tungah hong khia hi. UMM zumpi panin keimah Pr Suak Khaw Ngin in ka delh to hi. Ahi zongin Yanggophai pen Mission ah kuamah om lo ahih manin biakinn leh mission inn te kikemcing zo lo hi.





June 10, 2005: UMC te hong khiakna 3/1/2005 zong kizo kik khin hi napi, tu ni ciang dong sepsakna bangmah om nai lo ahih manin, SPDC zumpi ah thusunna kinei kik hi.



July 2005: July 2005 kha adinga kihawmkhia ZANGKONG Awging butuamna cover ah hih bangin pawlpi dinkhiatna tangko uh hi. "MAC tangdinta: Kawlgam ah 1902 kumin SDA upna hong kipuak a, 1919 Kum ciangin Kawlgam ah pawlpi hong phut in, Zogam ah 1954 kum ciangin Mission hong phut uh hi. Thu um mi kitam semsem ahih manin Zogam, Kachin state le Shan state a thu um pawlkhat in gamdang pan huhna la nawn lo in April 2005 a kipanin Myanmar Adventist Conference min tawh tangdin ta uh hi."

Oct. 30, 2005: UMC Chairman Kai Za Dal in Religious Affairs' Director pa tungah (Jan 3, 2005) ni tawh kong khak lai tawh kisai in Mission te hong buaisaknate nong kham sak na ding uh kong thum hi cihna lai pia hi. Tua sungah UMC pen Myanmar Biblical Christian Fellowship pana Registration No 1617 tawh phalna ngah a kiphuankhia hi ung ci hi.



Oct. 30, 2005: MAC in Religious Affairs' Director tungah Mission maan lohna laipi khat puak leuleu hi.



Nov. 11, 2005: MAC in SPDC zumpi aa Office Administrator pa tungah Mission khialhna thu laipi khat puak leuleu hi.



Nov. 21, 2005: Kai Za Dal in Pr Muller Kyaw khialhna thumna (Oct. 30, 2005) lai SPDC zumpi ah puak hi. (Lian_pi@sailormoon in Jahn 21, 2008) ni tawh agelh sung pan kila hi.



Jan 18, 2006: Upper Myanmar Mission constituency meeting, Pyinoolwin ah kinei a, SSD panin President Alberto Gulfan hong om in, UMC/MAC thu nakpi takin kikupna kinei a, a tawpna ah MBCF ih Registration Number 1617 tawh ding hi ung cihna lai a muh tak ciangin Disband dingin kikhensat hi.



Feb. 9, 2006: Pinlon biakin hun hong khen sak pen pan buaina piang toto ahih manin SDA pawlpi lah lungkim lo, Conference kici Kai Za Dal pawl te lah lungkim lo ahih manin, zum kitun tuaktuak a, Township Administrator pa in a thak in thupiakna hong nei pha kik hi.



May 21, 2006: Myanmar Union Conference min tawh Kai Za Dal in Kalay Township Administrator pa kiangah leh Religious Affairs makaipa kiangah laikhia hi. A thu panin, (1) Moe Khaing (a) Ngo Khaw Nang leh alawmte in Pangpi pawlpi hong buaisak loh nading, (2) Pangpi biakinn zang hun nih khenin kikhop theih nading, (3) Sawbua biakinn zong a ngeina banga zatsuah theih nading cih thulupi hi. (8) na ah Myanmar Union Mission pen gamsung buaisakna, sumbawlna lamah kihel ahih manin Mission tungah upna ka nei nawn kei uh hi. Amau tawh kizop ding zong ka ngaihsun vet kei uh hi. Tua ahih manin Paangpi SDA biakinn ah hun nih kikhop nading in hong bawl sak un, nong bawl sak zo kei uh le zong Pinlon 11 a SDA biakinn ah zong Mission te kikhop ding nong khaktan sak na ding leh Sawbua conference te hong ngetna zong nong sep sak nadingin thu kong sung uh hi.



Jan. 2007: Chanthagyi Biakinn pulpit tungah Pa Zam Sian Thang leh alawmte nih in pawlpi kem siapa Lalhmunsiama' gawlmeek uh ahih manin, zum kitun uh hi. Conference vai tawh khutlum kitu masa penpen na ahi hi. Tua tawh kizom in Chanthagyi conference kici te in biakinn ah hun nih kikhen a zat ding ngetna lai kumpi zumah na pia uh hi.



March 26, 2007: UMM thupiakna tawh kizui-in Ngo Khaw Nang in Kai Za Dal leh Kham Khen Pau te Kawlpi Thukhen zumah khia hi.



May 10, 2007: UMM in Mandalay Division thukhen zumpi ah MAC in Seventh-day Adventist leh a kisaipih van, min, logo khat pepeuh a zat loh nading in khaktan nading in ngetna lai phah hi.



July 13, 2007: Chanthagyi khua Thang Khan Dal [kum 57, NRC ka ciamteh kei ci, U Song Za tapa] in Sia Lalhmunsiama leh a lawmte 3 pen biakinn tawh hong khalhsak hi, ci-in Kalay Township thukhen zumah khia hi.



Nov. 13, 2007: UMC/MAC president Kai Za Dal [kum 54, TM 037695, U Thawng Do tapa] in Gin Lam Cin, Pum Za Lian, Thang Ngaih Pau, Dai Go Pau, Cin Khaw Pau in ka biakinn van uh hong guksak hi ci-in Kalay Township Court ah khia hi.



Anuai-a teng pen, Kai Za Dal in Mandalay Division court ah a witnesses dinga a lakkhiat hi a, Min a kigelh masa te pen a khia lamte cihna hi.

(1) June 29, 2007: Crime case 2474/2007 (Kai Za Dal / Pum Za Lian leh 4 te) Law No. (447) tawh khia

(2) June 29, 2007: Crime case 2475/2007 (Kam Khan Mung / Gin Do Pau leh 5 te) Law No. 403 tawh

sangvan gu in khia

(3) April 11, 2007: Crime case 1332/ 2007 (Langh Khan Suan/ Gin Do Pau leh 12 te) Law No. 296 tawh khia

(4) April 11, 2007: Crime case 1331/2007 (Thang Khan Dal / Moe Khaing leh 4 te) Law No. 341 tawh khia

(5) March 26, 2007: Crime case 926/2007 (Moe Khaing /Kai Za Dal leh 2 te) Law No. 465/469 tawh khia hi.

(6) April 7, 2007: Crime case 1127/ 2007 (Moe Khaing/ Kai Za Dal leh 8 te) Law No. 447/403/506 tawh khia

(7) (Ani kicianlo) Gin Do Pau/ Kai Za Dal leh mi 8, Crime case 1921/2007 tawh khia

(8) Sept. 4-5, 2007: Kham Khen Pau/ Muller Kyaw leh Min Lwin Civil case registered No 12/2007 tawh

Division Court, Monyaw ah Min Lwin in Mandalay a akhiakna thuk kik in, khia leuleu hi.



Dec. 18, 2007: MAC makaite Kham Khen Pau leh Kai Za Dal in Mission nasemte nih pen thukante a kineih hi, ci in Kalay District Police office ah hong khia hi.



Jan.20, 2008: UMC Makai Kham khen Pau in Kalay District Police Station ah, Mission worker te nih thukante kineih hi cih a akhiat na teng manglai in hong teikhia kik a, SSD President tungah laigelh kik hi. Ahi zongin thu in kisang zo nawn lo hi.



January 2008 sungin hih thu mah tawh Khampat Police Station ah khiak hong sawm kik lai, cih thu kiza hi.

"1999 kum in UMM president Kham Khen Pau in MYUM Treasurer Memory Tun kumpi zumah khia a, hih pen Mission sungah kumpi zum kitun masa pen thu ahi hi" ci in August 27, 2007 ni in sanggampa Zomungpi in hong gelh hi. Kei muhna ah tua hun panin Conference a kipan khin lua hi ci nuam ing.

Nov. 20, 2002: Meeting No 01/2002 [Pa Thuk Kim, Pa Khual Za Nang, Pa Thang Lian Khup, Pa Thang Za Pau, Pa Cin Ngaih Mung, Pa Cin Khan Thang, Pa Kam Khan Mung] te in Conference Planning Committee masa pen nei uh hi. A khensat na ah [28/11/2002] nitak in Tahan B biakinn ah meeting nei kik ding cih hi.

Nov. 28, 2002: Meeting No 02/2002 Conference Planning Committee nei uh a, Thukhensatna

01 – Conference ding kulta hi, cih khensat

02 – Sumpite tuam khol pah ding, a hun ciangin Division ah puak ding

03 – Panmun len ding kiseh hi. Chairman Kai Za Dal, Secretary Cin Ngaih Mung, Treasurer Thang Lian Khup



Jan. 7, 2003: CPC Chairman Kai Za Dal in Southern Asia-Pacific Division President Bocala kiangah conference a dinkhiatna officially in thupuakna lai gelh hi.



March 6, 2003: Bocala in "the local church should not hold the tithe….does not follow Church Manual is doing an act of separating from the SDA church. If there is that feeling that they want to do what they want and not following the Church Manual and the church policy, that disqualifies them to be conference" ci-in lai hong thuk kik hi. [Khuatual pawlpi in sawma khat khaktan thei lo hi….tua bang in Church Manual a zuih kei leh SDA pawlpi tawh kikhen dinga a sem ahi hi. Amau ut bang beka sem nuam in Church Manual a zuihnop kei leh, conferece dingin picing lo hi.]



April 4, 2003: Meeting No. 06/03 Voted 06/03 tawh worker nasem cial ding khen sat uh hi.



April 23, 2003: SSD President Bocala in lai hong khak: "No mission can be organized without the approval of the Union and also confirmed by the Division –Union theihpihna leh Division kipsakna om lo-in mission khat kiphuankhia thei lo hi. To organize a conference is even more rigid – conference khat kiphuatkhiat ding pen tua sang thupi zaw lai hi….Not fighting against the Mission and the Union – Mission leh Union langdo ding hi lo hi. If they don't follow the policy of the church, they become offshoot – Pawlpi policy a zuih kei leh alampial uh ahi hi….If any one will organize any institution, union, not sanctioned by higher organization, and not respecting the policy of the world church, that is an off shoot. That is illegal. The Division and the General Conference will not recognize that – Sang, Union khat peuh pen tungsiahte theihpihna leh Leitungbup pawlpi policy thusim lo-a a phuatkhiat uh leh, tua in lampialna hi. Amaan kipawlna hi lo hi. Division leh GC in kipsak lo ding hi."



April 28, 2003: Kai Za Dal in SSD lai-atpi Dr Ng kiangah lai khak a, conference suah nading kisapna thu 12 gelh suk hi. Workerte in zawhthawh thu tawh nasem; Thang Siang, Gin Lian Pau, leh Kham Khen Pau te a hun cing nai lopi in kiteelna panmun panin hong hepkhiat sak; sangte sumpiak kikimlo; ATI leh MMCC hong do; cih leh conference hong langdo hi cih te hi.



Hih ni mahin Pension lasa Pastor Rualchhinna in sumpite tuamkoih loh nading leh MISSION tawh kop a conference nget nading in lai tawh hong hopih hi.



April 29, 2003: SSD Secretary Dr Ng Pyinoolwin ah hong zin a, CPC upa 13 te tawh hong kimu hi.



May 4, 2003: SSD Secretary Dr Ng in Pyinoolwin hong zin sunga a muhkhiat thute thupi 3 hong gelh khia hi.

(i) ATI thu, (ii) Mission/conference thu, (iii) Sanglam thu cih te hi.



May 23, 2003: CPC Chairman Kai Za Dal in Myanmar Union Mission President pa kiangah UMM makaite in conference deihte hong langdo hi cih thu tawh hong khia hi.



May 27, 2003: Gin Sian Mung makai in gamdang a tungsa mi 49 in SSD President Bocala kiangah Conference hih theih nading in laigelha thupuak hi.



June 5, 2003: Kai Za Dal, CPC Chairman in SSD lai-atpi Dr Ng kiangah, UMM makaite in ATI langdo, UMM Chairman Kenneth in ama minampihte bek thupi sak hi cih mawhsakna, Kenneth in UMM EC member 2 dokkhia in laymember 2 a guanding guang nai lo hi cih mawhsakna thu gelh hi.



June 5, 2003: SSD Lai-atpi Dr Ng in Pr. Kenneth lai khak hi. Tua sungah "[1] There should be NO such thing as Conference Planning Committee – Conference Planning Committee cih bang om lo ding hi. [2] UMM EC ah layte 2 guang thei mah hi. [3] Ahi zongin EC sungah layte 25 % sang tamzaw lo ding cih policy om hi. UMM in mission hi lai ahih manin, nih behlap ding pen hi thei lo hi."



August 1, 2003: CPC Chairman pa laigelhna ah, SSD President Gulfan tawh akimuhna thu te hi a, a thupi zaw deuh pawl khat en le hang (8) Tithe leh sumpi zong nakpi takin kikum ung. Ama hong cih bangin hong kikal suan pih ding hi. Kuamah in local church ah kem, zang lo in Committee ah hong puak un."



August 8, 2003: General meeting a thumveina ah a khensatna te Kam Khan Mung in report piakna ah:

Voted 37/03 Dr Ng in Maymyo hong pai lai in Section EC worker 2 khiam dinga, lay member 2 behlap ding a cih pen, lay pan in Khual Za Nang leh Khen Do Pau kitel hi. [June 5, 2003 a Dr Ng lai na enkik un. Behlap ding a ci hiam?]



Oct. 1, 2003: Pau Za Khan laikhakna ah, paizia te maan a sak lohna hong genkhia, "1992 kum kiteel in zong ei deih bang piang ih sak loh tehm tutphah awn lo ding cih kikupna om in, keimah ut lo ing" ci hi.

[Dec. 13-19 1991 a Union session khit, Thang Siangh in President hong ngah loh tak ciangin a hawm khiat lai zong tu in keem lai ing. April 4, 1992 ni tawh Former president cih zaa gelh in Thang Siangh in conference ah kalsuan nading in UMM makai te kiangah a ngetna lai zong kem ing. Far Eastern Division pana Associate Secretary ahi Clinton L Shankel in UMM president Pr Sandy Dee kiangah June 18, 1992 ni tawh a laikhakna ah, "Your finances are lessened…If your finances are not strong, then becoming a conference puts an additional financial burden upon you which will make it even more difficult for you to operate. We do not want the program in Myanmar to suffer because of a conference status. Hopefully this will in part answer your request to Elder Bullock" ci hi.



Sia Kham Khan Pau in a laihawmna khat ah, "1992 April kha in UMM EC vote la in remind leuleu napi union te'n na forward lo hi. A deihte's sem napi, a khaktante hangin ma kisawnlo hi" ci in gelh hi. FED Associate Secretary pa lai thuk-kik koi ah koih hiam? Makaite mawhsak nading bek ih theih hi zen ding hi.



Dec. 6, 2003: SSD President Gulfan in Kai Za Dal leh Khual Za Nang tungah laikhakna:

"No single Mission in Myanmar is ready for conference status – Kawlgam sunga mission khat beek in zong conference dinmun a ding kiging nai lo hi. If all will rally behind the duly appointed leadership of the Mission and the Union, achieving Conference status would not be a problem – ih vekpi in a kiteel sa makaite ahi Mission leh Union makaite tawh kithuhual nak leh, conference hih na ding haksa lo ding hi."



Jan. 1, 2004: UMM EC in Conference Planning Committee CPC sepna in pawlpi buaisak nading bek ahih manin, CPC in lampial hi cih khensat (UMM 2003-90) in neita a, ni (90) sung ah hong kikhel un, tua kei leh kizopna kitat ta cih in ngaihsun ding hi, cih thu kiza sak hi.



Jan. 15, 2004: UMM EC in CPC tungah CPC na phiat kik kei uh leh kizopna kitatsak ding hi cih thuhilhna lai hong thuk kik a, UMM EC in nong niciam ni ma ngeingei in ko deihna te nong zuih zawh ding leh zuih zawh lo ding hong za sak un ci hi.



Jan. 16, 2004: Upper Myanmar Conference UMC khensatna

12/04 tawh zum nei ding, signboard suang ding khen sat hi.

14/04 tawh Circle leader teel uhs, UMC makai thak/luite teek kik uh



March 15, 2004: SSD President Gulfan laikhak ah, "Remit all your tithe and offering to the duly recognized mission organization = sawma khat leh sumpi khempeuh mission kipawlna ah puak-kik un. Do not hire workers under yor CPC – CPC kipawlna tawh worker na cial kei un. I have instructed you (Kai Za Dal) to disband this committee CPC – na committee uh phiat dingin thu kong pia khin zo hi.



April 19, 2004: UMM EC in khensatna (UMM 2004-017) tawh Upper Myanmar Conference UMC pen thuneihna ngah a kiphuankhia kipawlna hi lo hi, tua kipawlna ih sep khempeuh SDA pawlpi tawh kisai lo hi cih theihsakna lai pen Religious Affairs' Director ciang dong kipia in kihawmkhia hi. Khiakna lai hi lo hi. Hih pen kikhia hi lo hi. Buaina khat peuh om leh pawlpi kihuut nadinga kiginkholhna hi zaw hi.



Tua ni mahin UMC sungah kihel pawlpi mite koici bangin khalhna nei ding cih khensatna (UMM 2004-018) kinei a, a nuai a bang hi:

(1) UMC kipawlna tawh kizom Workerte nasep pan khawl sak ding,

(2) UMC kipawlna sungah kihel pawlpi mite Church Manual bangin khalhna pia ding,

(3) Local pawlpi in a sep theih nate ah, pawlpimite min sazian leh a thu om bang ngah dinga,

Church Manual om bangin kisem ding, cih thu hi.



April 21, 2004: Kai Za Dal in UMM EC khensatna te anuai-a bangin thuk kik hi:

(1) Na khensatna te pawlpi thukhun tawh kituak lo ahih manin ka nial uh hi.

(2) Na sepnate maan lo hi cih hong lakkhia dinga kiphuankhia pak hi-a, tu ni dongin tazavuan kiphuatna om

nai lo hi. [CPC in khensatna tampi nei a, makai zong kiguan khin a, kiphuan taktak nai kei cih zong

bang deihna hiam?]

cih thu tawh Religious Affairs' Director ciang dongmah laipia kik uh hi.



May 13, 2004: Chanthagyi pawlpi in UMM SDA sungah kip lai hi ung, cih letmat thukna nei uh [Zam Sian Thang, Cin Do Lang, Thang Lian Nang, Thual Lian Dal] te in letmat thuh uh hi.



May 26, 2004: Chanthagyi upa Thual Lian Dal in CPC/UMC palai hihna pan kakhawl hi cihna lai hong pia hi.



June 3, 2004: MYUM EC in Upper Myanmar Conference pen SDA pawlpi kimakaihna policy tawh kituak lo ahih manin kipom sak lo hi ci in (MYUM EC 2004-090) tawh khensat uh hi.



June 15, 2004: UMC Chairman Kai Za Dal in Neng Khan Suan tungah a laikhakna thu:

(2) UMC pen tazavuan a kiphuankhia sa hi, ci in lai mai 3 dimin khak kik hi. [April kha 21 ni in Kumpi zumah, tazavuan nai lo hi ci-a, tu ciangin tazavuan kiphuan hi ci leuleu hi, bang deihna hiam?]



June 25, 2004: Sia Neng Khan Suan in Khuahausa te kiangah, Tonzang ah SDA pawlpi pan thuneihna kipia lo mi pawlkhat in nasem ahih manin, buaina khat peuh hong pian khak leh, SDA pawlpi tawh kisai lo hi cihna lai pia hi.



June 28, 2004: UMC Chairman Kai Za Dal in "UMC pen tazavuan a kiphuankhia kipawlna khat hi," "UMM te hong mawhsakna te amaan hi" lo hi cihna lai pen Religious Affairs' Director, Yangon ah puak kik hi.



August 29, 2004: Lezang khua panin UMC kipawlna sungah a lut teng in SDA biakinn zang nuam hi ung, hun hong khen sak un ci in, Tedim Township Religious Affairs zum ah ngetna lai na phah uh hi. Kumpi thu neite khensat dinga kikhia masa pen lai ahi hi. Hih buaina thu-ah UMM zumpite in hunlap in kidelh man lo ahih manin, biakinn khat ah nihvei hunzat nadingin kumpi lampanin thupiakna hong nei sak uh hi. Kua'n kumpi thukhenna ngen masa zaw hiam?



Sept. 9, 2004: Tonzang UMC Pawl pan Pa Kap Do Thang in kei pen, ka pawlpi simloh, no dangte in ka min nong phiat ding hi thei lo hi. Kai Khan Khual, Min Lwin, Muller Kyaw, Memory Tun, Suak Khaw Ngin leh adang pawlpi nasem (12) te zong, Church Manual laimail 187 na tawh kizui-in pawlpi pua ah hong kikoih khin hi cihna lai hong khak hi.



Sept 23, 2004: UMM ah Mission leh Conference buaina hangin SSD President AC Gulfan, Kalaymyo ah hong zin in, pawlpi mi ahi thei zah kikaikhawm in thu kingai tek hi. Zingan ne lo liangin ei thusunte hong ngai hi.

Nupi khat in Tapung te tawh kipawl nuam kei ung cih in hong gen khia hi.



Oct. 8, 2004: Lezang pawlpi te thu teng azak ciangin, Tonzang pawlpi pan UMC te in zong Township Religious Affairs pa kiangah ngetna pia uh, UMM zum panin Pr Kai Khan Khual in delh to a, a thu hong zo uh hi. Pawlpi buai lel ahih manin UMM zumpi panin biakinn khalh dingin (UMM 2004-048) tawh thupia hi.



Oct. 13, 2004: UMM panin pawlpi sungah UMC te in buaisak ahihmanin hong hepkhiat sak nading in Religious Affairs' Director-Generalpa kiangah lai pia hi.



Oct. 17, 2004: UMC Chairman pa in Khampat khua-ah Galkap thukan lam makai pa kiangah Sawbua pawlpi pen pawlpimite neihsa hi cih thu tawh thupiang te peuhmah hausate in hong lawnsak lohna ding thupiakna lai khat na pia hi.



Oct. 21, 2004: MYUM EC in khensatna (2004-090) tawh UMC makai tea hi Kai Za Dal, Thang Za Pau, Sian Cin Zam, Kham Khen Pau, Thang Za Pau (Pinlon), Kam Khan Mung, Thang Lian Khup, Khen Do Pau, Cin Deih Khup, Zawn Lung, Zuam Kham, Nang Cin Hang, Khual Za Nang, Dai Khan Mang, Hual Lian Thang, Bawi Sum, Nang Suan Gin, Thang Do Pau, Thang Za Kham, Kap Do Thang te SDA pawlpi pan in a min paaikhia hi.



Oct. 25, 2004: UMM zumpanin Mayan hausate kiangah UMC/MAC vai zaksakna lai kipia hi. Kikhia hi lo hi.



Oct. 29, 2004: Sawbua pawlpi buai mahmah ahih manin MYUM panin hausate kiangah thuzaksak na khat kinei hi. Kikhia hi lo hi. Buaina om vet lo-a pusuah leh hoih ding pen tua bang lah hi thei lo ahih ciangin, ei mimal in kisep theih pen hausate kiangah zaksak ding longal bang mah om lo hi.



Nov. 19, 2004: Thalmual UMC te in zong Lezang UMC te paizia mah zui-in Tedim khua biakna lam makai kumpi zum ah hong tun a, UMM zumpi pan Pr Kai Khan Khual leh Pr Suak Khaw Ngin in ka del uh a, kumpi zum panin Thalmual SDA baikinn pen Mission te in kem hen, UMC te zong suakta takin kikhawm lel uh hen, cih lai hong pia hi.



Nov. 20, 2004: UMM pan Pr Suak Khaw Ngin in a kisawlna bangin Thalmual SDA pawlpi sung ah a sepna te kumpi theihpih dingin Tedim Religious Affairs makai pa kiangah lai pia kik hi.



Dec. 13, 2004: UMM in Special Power piakna tawh kizui-in Pr Lian Khan Dal, Pr Malsawma, leh Pr Gin Do Pau te in Kalay Township Religious Affairs Director pa kiangah a nuai-a bangin lain a phah uh hi: (1) UMC te in Pa Cin Khaw Pau kiangpan Pinlon biakinn tawhtang zawhthawhthu tawh la-a Kham Zam Thang kiangah ap uh hi. Tua bek thamlo in Telephone khau zong hong sat tan sak hi. Tua manin biakinn kongkhak tawmvei sung khak dingin ka na khensat uh hi" cih thu za sak hi.



Dec. 15, 2004: UMC makaite in Kalay Township Administrator pa kiangah a laiphahna tawh kizui in biakinn hun nih zat ding phalsakna lai hong suak hi.



Dec. 28, 2004: ni tawh Pinlon hausa te in Pinlon SDA biakinn hun nih a khenin zang ding hi cih na thu UMC te ngetna pen hong phalsak a, thu hong pia hi.



Jan. 3, 2005: UMC Chairman Kai Za Dal in UMC dinkhiatna thu a hilhcianna in Kumpizum Religious Affairs Director-General (Yangon) ah laimai (11) tawh lai pia hi.



Jan. 25, 2005: Pr Suak Khaw Ngin in Lezang SDA pawlpi sung pan a kihemkhia teng min sazian te Tedim biakna zum makaipa tungah zaksakna nei kik hi.



Hih ni mah in, Kawlpi kiim ah zong buai den a, biakinn hun zat hawm na ding ngetna UMC te in Mahzahkah ah ngen den ahih manin, UMM zumpan in 3 vei bang Pr Kai Khan Khual tawh ka na delh uh hi. Pinlon biakinn pen hun nih zat dingin kumpi zumpan in thupiakna UMC in hong ngah uh hi. Kua in zum tun masa zaw hiam cih, ngaihsun thei kim ding in ka um hi. Tua hangmah in Kalaymyo Township Administrator pa kiangah (Dec. 15, 2004)ni-a hong thupiak te etkik nading lai ka gelh kik hi.



Feb 6, 2005: Kumpi ulianlam panin biakinn hun nih vei zat ding khensatna hong piak sak takciangin, buaina tuamtuam hong om pah a, tua manin Kalay-Pinlon biakinn vantawh kisai Kalay Township Administrator pa kiangah zaksakna lai UMM pan kipia hi.



Feb. 8, 2005: Pum Za Lian, Gopi, Tual Khan Mang, Thang Ngaih Pau, leh Dongh Za Hau te MMCC ah phalna om lopi in lut hi ci-in UMC in Hausa zum ah hong khia leuleu hi.



Feb. 9, 2005: CPC/UMC/MAC kipawlna pen a maanlo kipawlna hi ci-a hong tangko sak nadingin Kalay Township Chairman pa kiangah ngetna lai, Pr Suak Khaw Ngin in pia hi. [Jan. 6, 2008 ni in vung vung in "Pr Suak himself submitted a written request to township and district council of Tedim, Kalay, Tamu to close down Bible School" ci-in hong gelhkhia hi. Hih ni-a kipia lai sungah vungvung cih bang thu om lo hi. Na copy kep pen uh enpha kik zaw un.



Feb. 18, 2005: Sagaing Division Religious Affairs zum panin Deputy Director Myint Than in UMM President Min Lwin kiangah [UMC- Kalay te in 3/1/2005) lai hong khiakna tawh kisai nong phisian nading uh thu kong pia uh hi cihna lai kingah hi.



March 9, 2005: UMC chairman Kai Za Dal in Sagaing Division Religious Affairs Head pa tungah conference vai thupuakna nei hi.



May 15, 2005: Religious Affairs zum panin bangmah sepsakna hong neih nai loh ciangin, UMM om khat vei kigelh kik leuleu hi.



May 16, 2005: Yanggophai SDA biakinn zong mission in tawhkhalh dinga kikhensa a, ahi zongin UMC te lungkimlo ahih manin hih ni in, Tamu Township Administrator pa tungah hong khia hi. UMM zumpi panin keimah Pr Suak Khaw Ngin in ka delh to hi. Ahi zongin Yanggophai pen Mission ah kuamah om lo ahih manin biakinn leh mission inn te kikemcing zo lo hi.





June 10, 2005: UMC te hong khiakna 3/1/2005 zong kizo kik khin hi napi, tu ni ciang dong sepsakna bangmah om nai lo ahih manin, SPDC zumpi ah thusunna kinei kik hi.



July 2005: July 2005 kha adinga kihawmkhia ZANGKONG Awging butuamna cover ah hih bangin pawlpi dinkhiatna tangko uh hi. "MAC tangdinta: Kawlgam ah 1902 kumin SDA upna hong kipuak a, 1919 Kum ciangin Kawlgam ah pawlpi hong phut in, Zogam ah 1954 kum ciangin Mission hong phut uh hi. Thu um mi kitam semsem ahih manin Zogam, Kachin state le Shan state a thu um pawlkhat in gamdang pan huhna la nawn lo in April 2005 a kipanin Myanmar Adventist Conference min tawh tangdin ta uh hi."

Oct. 30, 2005: UMC Chairman Kai Za Dal in Religious Affairs' Director pa tungah (Jan 3, 2005) ni tawh kong khak lai tawh kisai in Mission te hong buaisaknate nong kham sak na ding uh kong thum hi cihna lai pia hi. Tua sungah UMC pen Myanmar Biblical Christian Fellowship pana Registration No 1617 tawh phalna ngah a kiphuankhia hi ung ci hi.



Oct. 30, 2005: MAC in Religious Affairs' Director tungah Mission maan lohna laipi khat puak leuleu hi.



Nov. 11, 2005: MAC in SPDC zumpi aa Office Administrator pa tungah Mission khialhna thu laipi khat puak leuleu hi.



Nov. 21, 2005: Kai Za Dal in Pr Muller Kyaw khialhna thumna (Oct. 30, 2005) lai SPDC zumpi ah puak hi. (Lian_pi@sailormoon in Jahn 21, 2008) ni tawh agelh sung pan kila hi.



Jan 18, 2006: Upper Myanmar Mission constituency meeting, Pyinoolwin ah kinei a, SSD panin President Alberto Gulfan hong om in, UMC/MAC thu nakpi takin kikupna kinei a, a tawpna ah MBCF ih Registration Number 1617 tawh ding hi ung cihna lai a muh tak ciangin Disband dingin kikhensat hi.



Feb. 9, 2006: Pinlon biakin hun hong khen sak pen pan buaina piang toto ahih manin SDA pawlpi lah lungkim lo, Conference kici Kai Za Dal pawl te lah lungkim lo ahih manin, zum kitun tuaktuak a, Township Administrator pa in a thak in thupiakna hong nei pha kik hi.



May 21, 2006: Myanmar Union Conference min tawh Kai Za Dal in Kalay Township Administrator pa kiangah leh Religious Affairs makaipa kiangah laikhia hi. A thu panin, (1) Moe Khaing (a) Ngo Khaw Nang leh alawmte in Pangpi pawlpi hong buaisak loh nading, (2) Pangpi biakinn zang hun nih khenin kikhop theih nading, (3) Sawbua biakinn zong a ngeina banga zatsuah theih nading cih thulupi hi. (8) na ah Myanmar Union Mission pen gamsung buaisakna, sumbawlna lamah kihel ahih manin Mission tungah upna ka nei nawn kei uh hi. Amau tawh kizop ding zong ka ngaihsun vet kei uh hi. Tua ahih manin Paangpi SDA biakinn ah hun nih kikhop nading in hong bawl sak un, nong bawl sak zo kei uh le zong Pinlon 11 a SDA biakinn ah zong Mission te kikhop ding nong khaktan sak na ding leh Sawbua conference te hong ngetna zong nong sep sak nadingin thu kong sung uh hi.



Jan. 2007: Chanthagyi Biakinn pulpit tungah Pa Zam Sian Thang leh alawmte nih in pawlpi kem siapa Lalhmunsiama' gawlmeek uh ahih manin, zum kitun uh hi. Conference vai tawh khutlum kitu masa penpen na ahi hi. Tua tawh kizom in Chanthagyi conference kici te in biakinn ah hun nih kikhen a zat ding ngetna lai kumpi zumah na pia uh hi.



March 26, 2007: UMM thupiakna tawh kizui-in Ngo Khaw Nang in Kai Za Dal leh Kham Khen Pau te Kawlpi Thukhen zumah khia hi.



May 10, 2007: UMM in Mandalay Division thukhen zumpi ah MAC in Seventh-day Adventist leh a kisaipih van, min, logo khat pepeuh a zat loh nading in khaktan nading in ngetna lai phah hi.



July 13, 2007: Chanthagyi khua Thang Khan Dal [kum 57, NRC ka ciamteh kei ci, U Song Za tapa] in Sia Lalhmunsiama leh a lawmte 3 pen biakinn tawh hong khalhsak hi, ci-in Kalay Township thukhen zumah khia hi.



Nov. 13, 2007: UMC/MAC president Kai Za Dal [kum 54, TM 037695, U Thawng Do tapa] in Gin Lam Cin, Pum Za Lian, Thang Ngaih Pau, Dai Go Pau, Cin Khaw Pau in ka biakinn van uh hong guksak hi ci-in Kalay Township Court ah khia hi.



Anuai-a teng pen, Kai Za Dal in Mandalay Division court ah a witnesses dinga a lakkhiat hi a, Min a kigelh masa te pen a khia lamte cihna hi.

(1) June 29, 2007: Crime case 2474/2007 (Kai Za Dal / Pum Za Lian leh 4 te) Law No. (447) tawh khia

(2) June 29, 2007: Crime case 2475/2007 (Kam Khan Mung / Gin Do Pau leh 5 te) Law No. 403 tawh

sangvan gu in khia

(3) April 11, 2007: Crime case 1332/ 2007 (Langh Khan Suan/ Gin Do Pau leh 12 te) Law No. 296 tawh khia

(4) April 11, 2007: Crime case 1331/2007 (Thang Khan Dal / Moe Khaing leh 4 te) Law No. 341 tawh khia

(5) March 26, 2007: Crime case 926/2007 (Moe Khaing /Kai Za Dal leh 2 te) Law No. 465/469 tawh khia hi.

(6) April 7, 2007: Crime case 1127/ 2007 (Moe Khaing/ Kai Za Dal leh 8 te) Law No. 447/403/506 tawh khia

(7) (Ani kicianlo) Gin Do Pau/ Kai Za Dal leh mi 8, Crime case 1921/2007 tawh khia

(8) Sept. 4-5, 2007: Kham Khen Pau/ Muller Kyaw leh Min Lwin Civil case registered No 12/2007 tawh

Division Court, Monyaw ah Min Lwin in Mandalay a akhiakna thuk kik in, khia leuleu hi.



Dec. 18, 2007: MAC makaite Kham Khen Pau leh Kai Za Dal in Mission nasemte nih pen thukante a kineih hi, ci in Kalay District Police office ah hong khia hi.



Jan.20, 2008: UMC Makai Kham khen Pau in Kalay District Police Station ah, Mission worker te nih thukante kineih hi cih a akhiat na teng manglai in hong teikhia kik a, SSD President tungah laigelh kik hi. Ahi zongin thu in kisang zo nawn lo hi.



January 2008 sungin hih thu mah tawh Khampat Police Station ah khiak hong sawm kik lai, cih thu kiza hi.



--
Pastor Suak Khaw Ngin
Director of Education
Myanmar Union Mission of SDAs
PO Box 977 GPO, Yangon 11191
MYANMAR

Office Phone: 951-371757, 371758 (Ext. 18/19)
Residence: 951-371759

Emails: ngin.sk@gmail.com, myumedu@mail4u.com.mm