Showing posts with label gam leh minam it. Show all posts
Showing posts with label gam leh minam it. Show all posts

Monday, August 22, 2011

Mimal leh Mipi Aading Kiseppuakzia

ZaSang EvErEstEr samuelzamsiansang@gmail.com
zonet@yahoogroups.com,
zomi sda ,
sizang@yahoogroups.com,
tonzanglawm@yahoogroups.com,
tongsan@googlegroups.com,
zomicenter@yahoogroups.com,
blessedzomi@yahoogroups.com,
zingsol@yahoogroups.com,
zim.mly@gmail.com,
Anlangh Global ,
chinland@yahoogroups.com,
laiforums@yahogroups.com,
kukiforums@yahoogroups.com,
tedim@yahoogroups.com
Mon, Aug 22, 2011 at 2:16 PM
==>Human and Community #4(abc123... Mimal leh Mipi Aading Kiseppuakzia)



Zomi, Minam a it, Mipih te

abc123... Mimal leh Mipi Aading Kiseppuakzia


cih thulu tawh, Khattohna khat i neih zawh tuam na ding, Lungsim huam heek lai khat kong gelh hi.


Thupatna:

Mipi, leh Minam adeihsak nasepna ah, Gilpi 1 = Minambup Gilpi Xxxx??????????
tawh ama' gilpi ding leh, ama' innsung khat sung hamphat nading ngaihsutna tawh
Minambup i gilpi, leh minambup i hamphatna ding a kheek ngam ziauziau
Makai a kici min pua in, panmun letna, rank ngah na, tutphah ngah na ding bek tawh, Minam azuak ngam ziauziau, sawltak sila hoih pawl khat om thei hi.

Bang hang in hi bang thu ong gelh ka hi hiam?:

Tua bang mi pawlkhat ka mu ngei hi. Nang zongh mu ngei, thei ngei, thuak ngei ding hi teh! Hih te, gen lo in, lau in, im cip niloh le hang; Ei le tei a ki meklum, ei le ei a ki bumcip hi ding i hih man in, Deihsakna leh itna maan tawh humop in, Minam aading leh, Pawlpi , Mipi aading in hih thu ong gelh khia ka hi hi.


Amau te' kam pan in, ahoihh in (apuatham) a ki muh ding ut lai lai uh:

Kampau apau uh ciang in, Makai ka hi hi. Minam ka itna, Pawlpi sung, Minamsung, Khuasung aading deihsak in, na ka sem hi , cilai ta zen uh hi.

Bang hang in amaute lawt lo in, han lo in, pulak khia lo in, ko lo in, hilh lo in, motor hek bang in hek lo i hi hiam cih leh:

A kician in, tel kheh suk ni ci leng,

@ Ei sung vive, pawlkhat vive, u le nau sung khawng zongh na hi mai thei;

@ i it pen, i zahtak pen te zongh ki kha mai thei;

@ mi hau te mi lian te khawng, phungcing mi nuamsa te khawng hi mai thei ding;

@ mizawng daipaam a hih man zongh hi kha thei ding;

@ gen man lo khawng zong hi kha ni;

@ gen ngam lo zongh ki kha ni; gen kul a sa se lo zong om in teh;

@ gen ding lam a thei lo zongh om kha ni;

@ a thu leh tua bang dan paizia a mu kha nailo zongh om kha ni;

@ mun ngah peuh leh, cih tawh a paak ta zongh ki om thei mai ding;

@ bawng khat hihna, beh khat hihna khawng zongh hi kha thei in teh;

@ party khat hihna, club khat hih khopna, kibat na harng zongh hi kha thei in teh;

....bang bang harng tawh a hi zong in.....


Nang tawh kisai, kei tawh kisai:

Mimal khat sim, nang leh kei in, a tei tang zaw deuh a kici, mi lak kihel zawdeuh te in, hih thu te ah phamawh sa in, ngilh theih lo, pelh theih lo, Minam lian nampi ka hihna, Mi citak taktak ka hih na, Mi muanhuai taktak leh, Kumpi nam, Nampi Minam lian te a makaih ding kei mah ka hi hi ci in, ei le ei ki guan in, i lungsim leh i paizai, i panmun ah i zat ding a ki sam a hi hi.

Minam tawh kisai:

Hih bang lungsim puakzia; hi bangh lungtang leh ngimna tawh; hi bang nuntakna leh kiseppuakzia; hi dan pai dan tawh; Mimal sim in i neih ciangin Minam bup sung ah ong kidim ding ahi hi. 100% ah 100% mimal kim in a hih loh hangiin, atam zaw in, hih bang in nungta, sem in, kiseppuakzia tawh panlakna leh veina nei in om leng, adang teng zongh damdam in lawhlawh toto in, i vek in, ahuampi in, bucing to semsem ding hi, damdam in...

Hih thu ka gelh sawmsawm sawt pi pek hi khin a, vuicing tak leh, deihna bul cingtaak tak in gelh ding ci le hang, lai bu a bawl leng zongh, tampi a pha lai ding ahih manin, atelnop ding in, tomcik tawh a kicing ding in ong gelh ka hi hi.

A taktak in:

Atak tak in ci leng, Panmun letna, Za lian pipi ngah a, tutphah sang te a tu te in, zai pi tak leh, Minam ading tampi, ong gelsak theizaw mah uh hi. Amau ukna khutsung, khantohna ding leh, kiam suk nading, mailam thu amaute' khutsung ah om takpi hi cih; Mimal makai te leh Makai hon makai hon te in, 'Voice neihna ciang nei uh ahi man in; Amaute' sepding pen, amau gawl/gilpi ding hi lo a, Minam aading, pawlsung aading, gamsung aading leh Mipi aading nasem te a hih lam, kiphawk pha pha le uh, cih deih na hi.

Gentehna / Ettehna khat le nih en suk in:

a. 196?s, 197?s lai in, Zomi a pil a siam (amin XXX?) khat, a citak khat in, Minam aitang in panmunlakna khat Tedim pan in, nei in, a za(rank) khang in, Hakha ah, ki puak a, Kawl makaihna zui in, Zomi ong simmawh Kawl makaipa (kawlmakaite) nuai ah, khut kilen in, panmun ngah na khop in, minam ong zuak a, a angsung ding ngah zo hi. U Nu te, New Win te tawh maitang kimu ngei, khut kilen kha ngei te a hi hi. Pil in, panmun ngah a, ahih hangin, ama' panmun ngahna pen, I Minam (Zomi) ong zuak na hi gige hi. Tuni ciang in, hing lai a, amah leh a mah a kitel tam maw? ka ci ci a, ka dahpih mahmah hi.

b. 199?s lai in, SDA MYUM sung ah a pil a siam mi khat (a min XXX?), nasepna ong lawhcing in, pawlpi tampi tak leh, saang tampi tak (planted) phut khia zo a, .. Namdang lak ah, panmun va la in, za lianpi tung hi. Tu in, tua Zomi pa pen, Zogam, kawlgam ah om nawnlo a, Nekding zong in, Gamdang ah nasem hi.

c. 200?s khit in, UN envoy palai XXX pa khat, nih te pen, Kawlgam bup minam kilemna khantohna om nading, vai kikhuppih ding, thumaan kan ding a ki pai sak te pen, Kumpi Ulian te in sum leh, kham leh ngun tampi, a angip ah koih sak aa hih manin, a lungsim dual in, thumaan kan ding sang in, a hoih a pulak ding tawh lungkim zaw hi. Hih te in ih Minam ong laamsang pak ding hiam, na ci ngei hiam?

d. Mualtung pan in, Khuapi ukding, panmuh ngahna ding in sawlna leh ngetna te a kipan, Vantung Pasian tapa hiha, Vamtung ukna zaa taisan liang in, Vantung nopna na ngawn nusia a, Leitung nopsakna, liatna tuamtuam te hinpih ding leh hin pih ngam zaw lo in; -Amite', a tuute, khamangthang te hotkhiatna ding in, amang te zong ding in, tuma kum tulnih lai in, Zeisu Khazih in, a nuntakna na pia khia in, na si khin zo hi.

Thukhupna:

Minam aading in, Khamangthang te gupkhiatna ding in, Pawlpi aadingin, na nuntakna na pia ngam hiam? Tua te' aitang dingin na si ngam ding hiam?

ahih kei leh

Minam aading in, Khamangthang te gupkhatna ding, Pawlpi, Khua le tui te' ai tang in, nang na hing ngam zaw diam?

cih telna, a tawntung in ki dongh den ni.
Minam thupha Nang na hi hi. Minam thupha kei ka hi hi. Minam thupha Eite khat ciat i hi hi.
Eite ong nei, Vantung Pasian in Mimal kim leh, nasepna, nuntakna leh Mipi, Minam, Zomi te ong Phasiam ta hen!



---
Itna leh Deihsakna lungtang tawh
ZaSang EvErEstEr

Tuesday, July 6, 2010

Nam le Gam it

by; Kham Do Pau
---

NAM LEH GAM IT A VEI I CIH KUATE
Zomite nam leh gam it leh vei cii a,tadensa leh internet tungtawn a thu gelh leh holim na zang tampi i awmta hi. Tuate a bul tak tak a i kan tel ciangin nam leh gam it tak tak a vei tak tak te na hi khawl lo uh hi. I mi i nam pen sum met bawlna bang lela a zang te a na hi deuh uh hi. A diakin Mizoram sung bang en leng Pu. Khanchin(L)te hong ma kaih zawh tu ni tan gam leh nam it a a puah nuam tak tak a ki nei nai lo ahi hi ci leng i ci khial tam kei ding hi. MLA ki tel hong nai ciang sum nuai nih khat lawh na ding zongin i nam makai hih na tawh Political pawl tuam tuam te huh in i ki man lah bawl uh a ,election result a puan zawh ciang i mang hiau uh hi. Ei mau mi leh sa te tenna veh ding in pai leng motaw sapin, pawl sum mah zang in VIP banga ki bawlin i gam tang uh a, i mi inam khang to nai lo te puah dingin pen tha leh ngal sum leh pai zong i ki sen ki sam dinga, VIP banga ki ngaihsun a nasep theih hi nai lo hi.Singtanga om i mi i nam khawsak haksa te a dia VIP banga ki bawlin Sumo/Taxi hire in i va veh uh a, V.C te lakah a mau khua a mi gentheite kepna dinga Kumpi pan a ngah uh NREGS(NREGS)sumte i va ngen kawi kawi uh hi.

Pu Khancin(L) in Champhai area a PNC unit tampi ava phuh khiak laiin amah huh dingin Pu Vumzalian sim loh midang pai pih loa nam leh gam adinga nasem banga ki ngaiin khua khat pan khua dang ah khe mah tawh pai ciat ciat hi. Ei tulaia te bel Nausel ciang bek pai ding zong Sumo khat hire masa phot i hih ciang in i ki VIP bawl sung nam leh gam khantohna ding haksa kha ding hi. Lo nasem bang a ki ngaihsun in i mi i nam puah i sawm ding hi zaw hi. Khaw sunga meeting pai ding zong Taxi hire in tua sum khempeuh te ei pocket pan pia loin i pawl sum mah i zang leu leu hi. Nam leh gam a dia ki pia i cih te nun takna tawh ki gamla deuh lo hiam? a gen sia om leh, "lungsim neu vai "ci leu leu.

Internet tungtawna thu ki kupna bek tawh i gam khang to lo dinga practical mah mah a i tenna i compact area sunga i mi i nam te va phawn halh a , i pawl i Unit khua cih a i dinsak ding ki sam hi. Mizogam bangah kum 1964 a memorandum cih loh buang a dang remainder a hi zong ki khia nai lo hi kha ding hi.Nam i vei loh dan i mit mah mah tawh i muh ciangin lungzin huai mah mah hi.All India Radio a Paite Programme vai,Nam recognised leh Paite In vai peuh i buai pi uh a,thei kung suan nuamlo a agah bek ne nuam te tawh i ki bang hi.Autonomous District Council nei hi leng a tunga i gente khempeuh a kentel ding ahi hi.Lung man huai si e e e cikciang vabang i pil zo zen tam maw Kum 1964 zawh tuni tan i makaite DATA taklang liang leng lah ki mualpho sak i bat ding lau huai hi,tua i gen teng pan thei lel ni e guai.
Pu,N Gozagin(L) in ei tenna gam teng Manipur South kici lai pen ei mau minam min a i puah theih na dingin "Outer Manipur"cih tan ma hongna laksak a,ama nunga te in tuni tan tua Manipur gam pua kici pen Zogam ahih kei leh Zoland ci beek in zong a min puah zo nailo hi hang Ka ngaihsut dan in leh ka sun zaalmangin " Manipur a Paite te hong khanglo in i lai leh i pau puah pha nuam in ma la uh a,Autonomous District Council ngen in Memorundum bawl uh a,Manipur Kumpi bek thamlo Governor leh Central a Minister te tanpha Copy pia in naktak in panla uh hi.A sotlo in in A Demand uh ngah pah ta ding uh a,tuamah bangin Mizoram sunga Paite te in zong Kum 1964 a Paite Regional Council Document bawlsa khempeuh D.C.Office a koih uh MNF Activity te haltum sa khempeuhte Referrence bawlin Fresh Demand ki bawl kik a,a sawtlo in ADC ki ngah pahta dinga,"ciin sun zalmang ka man hi.a A hi zong ka khanglo a,Paite mite in amau pumpi a ding bek ngaihsun in gam leh nam vai peuhmah kuamah in thudon lo uh a,amau paina tua lampi mah ah a pai pai lel uh hi..Manipur a om te in ADC hong la khia uh henla Mizoram a te in i memorandum lui teng remainder pia in ADC ngah leng a sawtlo in U.T ah i kai sang dinga,Mizoram a i UT leh Manipur a i UT gel gawmin ZOGAM STATE hong piang thei mai lo deita mataw.ciin ka ngaihsun mai mai hi.
" Nam leh Gam it i cih te kuate hiam"cih dotna pen dawng sin leeng,nam leh gam it i cihte in amau leh amau ki mangngilh in gam leh nam a dingin a theihna siamna pilna te zangin kam pau leh laigelh bek tawh hilo "practical" mah mah in na sem uh hi.Ei lam gam leh nam it i cih te pen ei leh ei ki thei masa in i gilpi a ding mah nasep masak in i nei uh hi.i mi i sa gen thei taka na sem a nek zongte neihsa them no no te lam en in mangmu ciin min tuam tuam zang in sum i khon uh a,ei tenna gam sung mah mah ah zong i mi isa te Kumpina sem gina gam i om nawn kei liang uh hi.I Topa Jesu'n"Gutate pen a gu ding,a that ding leh a siasak ding bekin hong pai hi"(Joh 1010)a acih bangin tulaiin gam leh nam it lem lem summet bawlna lela i minam zanga nainganji sai i tam mah mah ta uh a,tuate mipi te in i telsiam loh man tuni tan i mi i nam khangto theilo hi.Tuate i telsiam na dingin kum 1964 zawh tuni tan Paite minam makaite a makaih sung un imi i nam a dinga bang sem ahi uh hiam ciin ngaihsut tek leng kitel mah mah lel lo diai de.Nam Go cingh tak bang sem a,bang lama malak sawm cih bek in zong ki tel mah mah ding hi.MLA ki tel ding ciang beka i nam makai hih na FAIDA a zanga sum zon na lel tawh nang tung lo buang i minam in khantohna ngah ngei ou to.A sim mi khempeuh in a deihna telsiam henla,bil nei khempeuh in zata uh hen.