Friday, August 7, 2009

ZBCM Foundings

ZBCmission
ZBC Zomi Baptist Convention
"ZOMI BAPTIST CONVENTION There had never been any formally constituted organization of the Christian churches in the Chin Hills. When I returned from the U.S.A. arriving at Rangoon on 18th September, 1950, I was invited to speak at the Annual Meeting of the American Baptist Missionary Fellowship in October. In my speech I attempted to express what I thought to be most essential for the growth of Christianity among our people. I explained that the Chin Hills had been the most neglected and the least developed area in Burma.

To remedy this I made the following two proposals: In order to strengthen the Christian churches, the village churches should be formed into properly constituted local associations and there should be overall organization embracing all the organizations A well-experienced missionary should come and make a survey of all the Chin-Hills and give us advice on various projects of development The Missionary Fellowship approved both proposals. Accordingly, Mission Secretary E. E. Sowards visited the Chin Hills during February and March 1952. By the time both the Tedim and Hakha Missionaries had left on furlough. So I myself had to accompany him throughout his survey tour.

At the conclusion of his survey tour he advised me as follows. He said the government in recent months changed its policy on mission work in Burma. Under this new policy our days of missionaries in Burma were numbered. And we might be asked to leave the country any day. What you proposed in October 1950 must be proceeded forthwith. You just start forming properly constituted Christian bodies – local associations and an overall convention, as speedily as you could. This properly constituted Christian bodies must be ready to take overall missionary work whenever the missionaries had to leave, And when this convention was formed it should be purely national organization, bearing national name, and run by national personnel. No foreign missionaries should hold any official position and should not be a member of any committee, but should work in an advisory capacity only.

According to his advice, I began forming the Tedim, Falam and Haka Associations during 1952. Then in order to constitute an overall organization, I asked the three Associations to select ten leaders each from the three Associations to form a Constitution Drafting Committee. This Constitution Drafting Committee met at Falam Baptist Church during the last week of October and the first week of November 1952. I acted as Chairman of the Constitution Drafting Committee, Having explained to the committee that we were forming a purely national organization, I proposed that the name of our organization should bear our own national name. Outsiders call us Chin, but we never call ourselves by that name. So I believe you all agree to reject Chin to be the name of our organization and all the members of the Committee agreed by acclamation. Then I proposed that we should take ZOMI as our name as this is our correct historical name. And we should call our organization ZOMI BAPTIST CONVENTION.

A man sprang to his feet and rejected the name Zomi outright saying, “Saya, in Haka we apply this word Zo to the most backward and the most despicable people. So we do not want this name for our big Christian organization. Then I explained, “I proposed ZOMI because I believe it is the correct original historical name of our people, from the Naga Hills to the Bay of Bengal. To the north of Tedim, the Thadous and other tribes call themselves YO, in Falam, LAIZO. The Tedim people call themselves ZO, the Lushais MIZO, In Hakha, ZOTUNG, ZOPHEI, ZOKHUA. In Gangaw area ZO is pronounced as YAW, in Mindat, JO or CHO, and in Paletwa KHOMI. In Prome, Thayetmyo, Sandoway, and Bassein areas they call themselves A-SHO. So I am convinced that inspite of slight variations this ZO is our original historical national name. After this explanation Rev. Sang Ling who was the most senior and revered pastor from Hakha stood up and said, “What Saya Hau Go has just said is correct. In our younger days we were told that we were born at YOTLANG.

And ZO is our true original name. The word LAI is not our national name. LAI was first used by denizens of Hakha. It means our village people, our own local people, as distinct from outsiders. It is nor our national name”. Saying this, he wayed to Rev. Sang Fen who also was the second eldest and most respected pastor and asked, “What is your opinion on this, Saya. “I agreed, I believe ZO is our national name and I myself am the pastor of ZO-KHUA. After the two most senior and revered pastors of the Hakha area rose and spoke in support of my proposal, not a single voice of dissent was heard and the name ZOMI BAPTIST CONVENTION was unanimously approved. What the Constitution Drafting Committee had approved at the Falam meeting was officially and universally adopted by the general meeting at Saikah, March 5-7, 1953. The lone dissenting voice seemed to be a more idiosyncrasy or at best a limited local usage without any sound historical basis, because not a single member of the Constitution Drafting Committee voiced any support at Falam.

The general meeting held on March 5-7,1953 at Saikah village in the now Thantlang township of Hakha area was attended by 3,000 Christians. of these about two hundred were from the Falam area and less than ten from the Tedim area, because Saikah was 7-9 days’ foot journey from Tedim area. Even there where by far the vast majority of delegates were from the Hakha area there was not a single voice of support from LAIMI, but the name ZOMI BAPTIST CONVENTION was born, named and based on the foundation of historical truth, confirmed by the General Meeting at Saikah with the most remarkable spirit of Christian harmony and unity never experienced before or since.


I was asked, out of necessity, to serve temporarily for one day as General Secretary, pending the arrival of the Rev. David Van Bik who was ear-marked to relieve me on arrival from the U.S.A. the following year.


Rangoon

1st December, 1988
Sukte T. Hau Go

*ZaSang Property. Zam Sian Sang collected.

ZCLS Foundings

ZCLS Zomi Christian Literature Society
Zomi ih hih mah bang in ih ZCLS thu theih huai pawl khat ih theih ding deih sakna tawh a nuai a bang ...

ZOMI CHRISTIAN LITERATURE SOCIETY
56/ 8A Pinlone, Bogyoke Street
Kalaymyo

ZCLS hong piankhiatna

1980 kum in Zomi Baptist Convention (ZBC) Trienial kikhop Kalaymyo ah kibawl hi. Tua hun lai in Reverend Paul Thuam Thang pen Tamu Velly Baptist Association (TVBA) ah General Secretary a sep laitak hi a, Falam Lai Siangtho sang ah Sangsia a sep hun a ki pan kum 20 sung bang ZBC thu vaihawmna ah a kihel khat a hihi. Siapa in Tedim kampau te kithuhual ding a deihluat manin mipi zintun nitak in Seihkanta a Pa Gin Khua Thang' inn ah thukikupna (Meeting) nei ding na vaihawm a, a nuai a teng na ki mukhawm uh hi.

01. Revd Sein Twe KBCA
02. Revd Mang Cin Thang KBCA
03. Revd Tuang Khan Kap KVBA
04. Revd Thang khaw Khai KVBA
05. Revd Thuam Khan Do KVBA
06. Revd Cin Kam TBA
07. Revd Thang Kam TBA
08. Revd Son Khaw Kham TBA
09. Revd. Mang Khaw Pau SRBA
10. Pa Thawng Khaw Hau SRBA
11. Revd Kapluia TTBA
12. Revd Khup Khen Thang TTBA
13. Revd Thawng Khaw Nang TTBA
14. Revd. Mang Cin ZBA II
15. Revd Cin Min Thang ZBA II
16. Revd Kai Khaw Thawn KCBA
17. Revd Pau Khaw Let KCBA
18. Revd Vang Khaw Sei KVTBA
19. Revd Suang Khaw Thang KVTBA
20. Revd Revd Pual Thuam Thang TVBA
21. Pa Thang Khaw Tuan TVBA
21. Pa Lian Khan Dal TVBA

Hih thukikupna (Meeting) panin thukhensat na bang mah om manlo a, "Hakha khua ZBC Ministers' Conference hun sungah kimu in vaihawmkhawm ni" ci-in na tawlnga phot uh hi.

Zomi bup tawh na sem khawm,

Revd Lian Khen Pau
Executive Secretary
Zo Sian Muang (Inn min)
Kalaymyo.

Note1; zoplai ding atlai ding ki nusia hi...

===
ZCLS thu theih huai paawl khat a zom

Hakha Khua ah Kimuhkhopna

ZBC Trienial Kawlpi pan kivaikhakna om bangin ZBC Ministers' Conference Hakha khua ah April 24, 1980 ni 6:30 PM in U Lian Ci' inn ah a nuaia makaiteng in meeting na nei uh hi.



01. Revd Pual Thuam Thang TVBA

02. Revd Tuang Khan Kap KVBA

03. Revd Thang Za Pau TBA

04. Revd T. Vang Khaw Sei KVTBA

05. Revd Mang Khaw Pau SRBA

06. Revd Thawng Khaw Nang TTBA

07. Revd D. Kapluia TTBA

08. Revd Khup Khen Thang TTBA

09. Revd Cin Kam TBA

10. Revd Kam Khaw Thang TBA

11. Revd Thang Kam TBA

12. Revd. Cin Khan Dal TBA

13. Revd Son Khaw Kham TBA

14. Revd Khup Lian Thang TBA


15. Revd Cin Pau TBA

16. Revd P. Thian Khaw Let KCBA

17. Revd Do Ngam KCBA

18. Revd Mang Cin Thang KBCA

19. Revd Gin Khua Kam KBCA

20. Saya Hau Khan Eng KBCA

21. Saya Pum Hau SRBA

22. Saya Son Cin Pau SRBA

23. Saya Suang Cin Pau SRBA


Hih a tunga makaiteng in Tedim Literature Society neih dingin thukim uh a, Constitution and By-Law a geel ding leh vaikip vaihawm dingin a nuaia makaiteng kiseh hi.

1. Revd Simon Pau Khan En Convener
2. Revd Kapluia
3. Revd Cin Kam
4. Revd Pual Thuam Thang
5. Revd C. Tuang Khan Kap
6. Revd Mang Cin Thang
7. Saya Joseph Pum Kam

Commitee-te Leipi ah

A tunga ki seh Commitee-te August 9-10, 1980 sungteng Leipi Tuiphum Pawlpi, Kalaumyo ah kimukhawm uh a, Constitution and By-Law a geel ban uh ah Nipi sang thusin ding laibu 23 leh a dangdang bu 12 tei ding leh panmunlen ding geelkholhna teng vaihawm uh hi.


===
Tedim Khua pan ZCLS piang taktak

Khamtung gam Saklam Thuhilh Sia Kipawlna ( KSTSK) kikhop Oct. 24-26, 1980 sungin ZCLS kipat na'ng meeting ki sam hi. Tua tungin KSTSK pen ZTSK (Zomi Thuhilh Sia Kipawlna) ci-in kilaih hi. Constitution and By-Law kipsak uh a, Hakha a TCLS (Tedim Literature Society) ki ci pen ZCLS ( ZOMI Christian Literature Society) cih zawk dingin kikipsak hi. Laibu bawl ding te kip sak uh a, panmunlen dingte zong kiteel pah uh hi. Hih Tedim khua meeting ah ZCLS a phuankhia mimal teng a nauia bang a hihi.

01. Revd Paul Thuam Thang
02. Revd Simon Pau Khan En
03. Revd Son Khaw Kham
04. Revd Thang khaw Khai
05. Revd Thawng khaw Nang
06. Revd Khup Khen Thang
07. Revd Thang Za Pau
08. Revd Tuang Khan Kap
09. Revd Thuam Khan Do
10. Revd Tual Khan Thang
11. Revd Do Sian Thang
12. Revd Mang khaw Pau
13. Revd Khaat Khaw Gin
14. Revd Zam Khan Khual
15. Revd Lian Cin Mang
16. Revd Mang Cin Thang
17. Revd Sein Twe
18. Revd Thang Kam
19. Revd Cin Kam
20. Revd Cin Pau
21. Revd Mang Cin
22. Saya Suang Cin Pau
23. Saya Thang Hen Pau
24. Saya Kai Sawm Sing
25. Saya Nok Sian Pau
26. Saya Gin Khaw Kam
27. Saya Twel Khan Nang
28. Siama Ngiak Za Dim
29. Siama Zen Khan Cing


Lungdam!!!!!
===
ZCLS thu theihhuai pawlkhat a zom



Tu Laitak ZCLS ah kipawlteng (as of April 10, 2009)

01. Tedim Baptist Association (TBA)

02. Tonzang Township Baptist Association (TTBA)

03. Tamu Valley Baptist Association (TVBA)

04. Tahan Baptist Pastor Area (TPA)

05. Leipi Baptist Pastor Area (LPA)

06. Pyidawtha/ Youchokwin Baptist Pastor Area (P/ Y PA)

07. Zozaang Baptist Pastor Area (ZPA)

08. Munlai Baptist Pastor Area (MPA)

09. Emmanuel Baptist Pastor Area (EPA)

10. Phualpi Baptist Church (PBC)

11. Tedim Baptist Church- Yangon (TBC-Y)

12. Tedim Association of Baptist (TAB)

13. Zosuan Baptist Church (ZBC)

14. Northern Tedim Baptist Association (NTBA)

15. Southren Tedim Baptist Association (STBA)

16. Zo Baptist Church, Sakollam (ZBC, Sakollam)

17. Mingaladon Zomi Baptist Church (MZBC)

18. Zaanggam Zomi Baptist Association (ZZBA)

19. Presbyterian Church of Myanmar, Phai (Phai PCM)

20. Christian Baptist Church of Myanmar (CBCM, Tahan)

21. Tedim AG Section (Tedim Section)

22. Kalaymyo Baptist Church KBC (KZBA)

23. Sawbwayeshin Baptist Church, SBC (KZBA)

24. Nahnuai Full Gospel of Assembly (FGA, Nahnuai)

25. Layingsuh Baptist Church (LBC)

26. Kakay No. 2 AG Section (Kalay No. 2 Section)

27. Mandalay Zomi Baptist Church (MZBC)

28. Kansauzang Baptist Church KBC (TBC)




Tu laitak nasep maban

- Tedim Study Bible final proof reading

- Bible Encyclopedia kitei laitak

- Zolai sin bu Tan 5 pan Tan 10 dong Syllabus kibawl zo a, 2009 kum sung Tan 5 le Tan 6 sinna laibu bawl ding sinpah ding

- Musem innpi ding Foundation kiphut khin zo a, maban zop ding, ngeina van tuamtuam kikaikhawm a, hong kipiate lungdamtakin ki sang. Museum a ding sum hong kipiate lungdamtak kisang.

- Kum 2009 sung kamphen kullo Zomi Pastors’ Conference Leipi Tuiphum Biakinn ah neih ding ki geel. Pastors 500 ki ciangtan.

Hih ZCLS tangthu pen ZCLS Silver Jubilee (1980-2005) sungpan ki la hi.


Note tawh nasemkhawm

Revd Lian Khen Pau
Executive Secretary
Zomi Christian Literature Society
Zo Sian Muang Inn
Pinlong, Kalaymyo.

Note2 of April9:A ban zop lai ding......
by Zam Sian Sang

ZAM camps, Malaysia

2006, kum a kipan in, UN te in, minsanna ong lakna tawh kisai in, City or Forest Camp bawl ding tawh kisai ong gen a; a beisa a Gamsung a ka camp bawl te uh, haksat gentheih liangvai lua ong sa uh ahih manin, Gamlak camp takpi tak phiat ding ong gen niloh khit ciang un;... Gamsung a om te, camp site tampi tak te pan in, nantna ngah, a diakdiak in nattun leh malaria tamlua a hih manin; 'Zomi te aw, gamsung ah hi bang in bu cip in om kei un, kipawl unla, Khuasung ah, 'city camp' bawl un, ci in ong hantawhn a, Kei zongh, KL Khuapi sung ah, Camp ka sat pih kawi kawi hi. ZAM in, pan leh vaipuak ong la a ki lungdam mahmah hi. ZAM tawh kisai camp mun tuamtuam te pen...
--
ZAM Khawkte leh Khawk makai te
Pudu
Khampi
016 340 6743

PJ D’sara
Thomas Piang
016 610 0877

Kota D’sara
Gin Khan Thang
012 678 8595

Kepong
Khaipi
017 391 7356

Klang Tmn Chileong
Steven Pau
016 906 7949

Klang Banting
En Sian Thang
016 363 4758

Klang Bukit Tinggi
Kappu
012 246 6951

Johor Bahru
Mungpi
014 617 1294

Dengkil
David Khuavak
017 659 9544

Kajang
Rev. Suan
016-342 6390

Setapak
Khup Lian Sing
016 364 8347

Seri Khuching
Rev. Huam
017 304 4573

Pandan Jaya
Go Lian Thang
012 640 1895

Serdang
Lian Cii
014 643 8851

Seremban
Suang En Mang
016 461 3180

Maluri
Mangpi
012 237 8829

Pudu
Khampi
016 340 6743

PJ D’sara
Thomas Piang
016 610 0877

Kota D’sara
Gin Khan Thang
012 678 8595

Kepong
Khaipi
017 391 7356

Klang Tmn Chileong
Steven Pau
016 906 7949

Klang Banting
En Sian Thang
016 363 4758

Klang Bukit Tinggi
Kappu
012 246 6951

Johor Bahru
Mungpi
014 617 1294

Dengkil
David Khuavak
017 659 9544

Kajang
Rev. Suan
016-342 6390

Setapak
Khup Lian Sing
016 364 8347

Seri Khuching
Rev. Huam
017 304 4573

Pandan Jaya
Go Lian Thang
012 640 1895

Serdang
Lian Cii
014 643 8851

Seremban
Suang En Mang
016 461 3180

Maluri
Mangpi
012 237 8829

==
ZaSang saved Arpil 2009

Zomi Encylopedia Tedim Edition tawh kisai

Zomi Encyclopedia Vai
All,

1976 pan in, Rev. Pum Khan Nang in a na pat Chin State, 9 sung aa khua 1382 teng ii, khua tangthu khempeuh SDO zum, TEO zum, te tawn aa,a kaihkhop tu’n kum 30 (1976-2006) kum sung in Zomi Encyclopedia (ZE) Tedim Edition A pan Z dong khua 124 teng Main-10 leh Extra 10 a kigawm volume (20) tawh compilation a bawl tu-in a khet kizo siangta aa, gualzawhna kila ta hi. Tedim Edition simloh Township 8 teng zong a ban ah, kisep sawm lai hi. ZE Tedim Edition Volume pen Thudot Contributor Pupi 950 val teng in Official Document item tuamtuam 850 val siksan aa, kigelh hi aa, Volume khat ciang laimai 500 ta in, ki-binding ding ahi hi. Hih volume te sung ah Genealogy khangsim na (Beh 280 val) te ii family tree, BC 2000 pan AD 2008 kum kikal aa, Zomite kumsim thupiang thuteng, Zogam ah Christian upna hong tun maa aa, puleh pate biak dawinam 400 teng ii pianna, thoihna, phuisam kammalte a kim in, Zomi Bigraphy Volume te sung ah Ordination Pastor-te mimal tangthu ciat, galkap uliante mimal tangthu Civil lam uliante mimal tangthu ciat, kithuah ding hi. Zotual lai ahi, Pu Paucinhau tung aa Pasian piak Siampi laimal leh Vantung laimalte zong a gelh zia, a simna leh a zatna teng tawh Dictiionary in kibawl san laitak hi. Tua ban ah Paunak 2000 val, khanglui thu ciin tradition saying 2000 val Laisiangtho Verse by verse aa, Zola dawng tawh a kiphuak khuang leh zam tawh kithuah thei ding thute leh Adam pan minam pite pianna teng ( Negroid, Mongoloid, Caucasoid, Australoid)te a kipan Tibeto- Burman ah Zomi namte pianna tawh kizom suak, Kawlgam sung minam 153te kizopna teng Chart tawh a kim in kithuah in kiguang hi. Tua ban ah lakamte, Pau upate kamkileh bulhte cih nopna kival lak kammalte simna tawh kisai kammalte leh u leh nau kilawh dan, kizopdan tuamtuamte leh item tampi tak kiguang beh lai hi. Hih thuteng tawh kisai in, His Exelency Dr. Vum Ko Hau, Ph.D (Cum Laude), Deputy Director General C. Prof. Thang Za Tuan, Minister of Home Affairs Pu Tual Khaw Mang, Dr. Dallian Haokip, Principal, Blue Star Academy, New Lamka; Dr. Tualcin Neihsial, Professor, Manipur University; Dr. Thang Khan Piang, Civil Surgeon, Manipur; Dr. Hatzaw Hausuan, G.S., CBA, New Lamkate in Recommandation Panpihna laipite limtakin piaciat uh hi.

USA gam aa om Zomi doctracte teng tung ah zong recommandation kingen aa, kuamah tung pan kingah nailo hi. Tu laitakin zong TEDIM CHIN TO ENGLISH DICTIONARY Head word 2000 val tawh laimai 700 bang kizo ta hi. Hih thu ah zong Dr. Thang Za Tuan, ASEO Pu Suan Khan Mang (late) TEO, Pu Tun Za Dal TEO leh London Oxford University pan aa, Emeritus Professor (Linguistic) Eugene Henderson ii Preface leh Introduction pen Siapi Vul Za Thang leh J Gin Za Twang te’ gelh ahi hi. Hih ii minam mualsuang laibuteng ii mualsuah zawh theih nadingin Zomi, Zogam, Zolai a vei zawdiak muntuamtuam te panin lametna lianpi kinei hi. A sawtlo in Volume (1) Aipha khua pan Heilei khua kikal kingah ta ding ahih manin hanciamin lei tek ni



Rev. Pum Khan Nang Nung Sian Tuang


ZE Chief Complier Director

ZRDP Yangon Founding

ZRDP Yangon
Zogam Rural Development Programme (ZRDP)' nasepna leh Sub-Committee (Yangon) hih anuai a bangin na na etsak dih vua leh guai....



ZRDC pen ZRDP in ki laih


H. Vum Za Nang makaihna tawh Zogam khan toh nading nasepna ahi, Zogam Rural Development Committee pen “Zogam Rural Development Program”(ZRDP) in ki laih ta hi.
March 21, 2009 ni-in ZRDP Director pipa H. Vum Za Nang in mailam ah ZRDP nasepna atangzai semsem theih na ding leh saupi akimang ding lung gulh na tawh meeting sapna neia, hih anuaia bang in panmun kiseh thakna ki nei hi.


A ni : March 21, 2009
A mun : Myanmar Living Water office, 111. 50 St., 4th Flr., PZDG, Yangon
A hun : 10:30 AM


ZRDP Yangon Committee teng:

Chairman …………………. Rev. Khoi Lam Thang (BSM)
Vice Chairman …………… Pa Zozam@ Zo Zam Cin Pao(Manager, PSI. Myanmar)
Secretary ………………… Sia Cin Khan Lian (Program Director, Ar Yone OO (Relief And Development)
Assistant Secretary .……… Tg T.S. Khaipi(ZOMUS)
Treasurer …………………. Siama Dam Sian Nem
Member ………………….. Rev Go Chin Zam (National Director, OM)
Member ………………….. Sia Go Lian Suum@David Suum (President, GMI)
Member …………………. Rev Jacob Mung (CLC)
Member …………………. Pu Tual Khaw Mang
Member …………………. Tg T. S. Khaipi
Member ………………….. Sia Peter Mang Pu(President, Myanmar Water)


Lungdam kohna: Rev Go Chin Zam in meeeting kah teng sun-an(luch)

lim mahmah tawh hong vak ahih man in lungdamna lianpi ih ko hi.

--
Peter Khampu
Pinlong 8, Kalemyo

Zomi Urbanization

A Kizomsuak Khantohna Le Khuapi Zuana Teenna
( Sustainable Development Vs Urbanization )
Mun khat, gam khat khantoh nading a kitangsam thu
le la tampi lak pan a thupipen a hi vaipuak ( Tavuan ) a
neipente pen tua mun le tua gamah a teng te’ ngaih sutna,
pilna, siamna hong saan tektek ciang bekin a nunzia uh (Living
Standard ) hong sang semsem pan ding hi.Cihnopna ah gam
khantoh nading a thupipen in a khatna ah Mite (Human -
Resource),gam mite mah ahi hi.
Leitung gam tuamtuamte en lehang tuipi tawh a
kigamla, a kipailet lo gamte (Inland) le mualdawn
guamkawmte a khantoh nading baih pak thei lo hi. Tua munte
ah khua khat le khua khat, mun khat le mun khat kizopna
lampite hoih thei lo ahih manin Communication, Transportation
issues haksatna tampi tak hong piang zel hi.
Ei Zo mualtung mite teenna mun ahi Zogam pen tuma
lam kum sawtpi lai-in singkung, lopa tuamtuam tawh taamgua
golpipi omna, mun le lei hi ngiat ding hi. Mite tua munah
hong teeng uh a, mi tampi hong teen a ki pan, i mun i gamte
ah singkung, lopa te a kipan ganhing tampi tak hong bei
tektek a, lo khawh singphuk dan( Method ) theih loh manin
i mun i gamte pen hong kisia a, hong kolh semsem ta
hi.Ngaihsut huai thu hi.
“ Sustainable development ”ih cih pen, i mun i gam
pen ei i khansung teng bek a, i zat ding, i kham ding hi loin i
tu i tate khang sawn dongin a kizang thei, a kikhom suak thei
ahi ding cihnopna ahi hi.Tua ahih manin i tu i tate khang ading
ngaihsutna tawh tu hun ei khang ah i nuntakzia, i lokhawhzia
a kipan vai tampite ah ngaih sut siam mahmah hong kul ding
hi.A hun bei dek ta hi.
Zogam mun le leite ah an kung, singkungte nuntak
nading a kisam, om loh a phamawh pen ahi leitungtham leihoih
( Top Soil ) te pen letmat 2 ciang khawng a thukpenin kimu
thei bek hi. Hih a tungtham leihoih a bei loh nadingin a
kemcing ding pen singkung le lopa, bi le lo te mah na hi zel
hi.I taamgam neih sunsunte ah Zolo( Shifting Cultivation )
kibawl a, singkung tampi tak ki phukmai mang ihih manin
guahtui hong tawm tektek a, ciktui luituite zong hong kang
tektek hi. I lokhawhna sunsun ah eklei hoih nawn lo ahih
manin ante hong piang zo nawn mel lo a, “ I mun, i gamah an
kikham zo nawn kei “ ci’n kiphunphun ta hi.
Tu hun pen Computer - IT hun kici a, hih
Computer - IT hunah ei Zomi i Pu i Pate i khua ngaih sut,
pilna, siamna ciangciang bek tawh kal kisuansuan thei nawn
lo ding hi.I Pu i Pate hun lai-in pilna siamna sinna Sang om
nai lo/ tam nai lo ahih manin a tuu le a ta a hi ei hun teh i zat
ding ,i nek ding bangmah hong nusiat mel lo uh a, amau hong
sih khit uh teh a beimang hi lel mawk hi.
A tunga thute en kik le’ng, leitung mun le gamte i
puahphat kik nading a kisam pen leitung pilna ( Secular
Education) mahmah ei Zomite a dingin thupipen ding hi. Tua
ahih manin Nang mahmah leh na tuu na tate ading leitung
pilna a kizang thei ciangciang khat na neih kul ding hi.
I teenna gam i Pu i Pa i leitang pen ei hun teh tul ta a,
kizang thei nawn lo, an kikham zo nawn lo ahih manin tuhun
teh Zogam pen kinusiasia a, kitaisansan ta hi. I Zogam a i
khua neuneute ah Piteek Puteekte le naungekte bek om uh
hi. Nasem ding ( Labour force ) tangval, nungak a cidam a
kizang thei tawm mahmah ta hi. Bek tham loin khua tampite
ah mi kiteeng lo, inn hawm tampi tak ki mu thei hi. I khua i
tui ah an piang hoih nawn lo, sumzon nading, nasepna mun (
Work Place )om lo ahih manin nasem thei, sum zong thei
teng in ih khua i tui nusiasiain nasep omna sum le pai omna
,an le tui kikham zawkna munte a hi khuapi
( Gtn. Yangon,Mesauk,Kualalampur,Singapore, etc,.) te ah
kipai a, kitaitaita hi.
Kawlte’n “ Tawtar Myotet ” (awmom;NrdKUwuf) ci
a, gamsung pan khualam mite khuapi lam hong tung uh ciangin
buaina tampitak in hong nungzuih uh hi. Gtn. Omna teen
nading innkim innpamte tawh kipawlkhop theihlohna,
khuapite le khuatate theihdan, pildan kibatlohna, annek
tuidawn kilaih a nopsaklohna, kampau luhek kitel lo a kipawl
theihlohna,tui le huih khuahun tawh kilemlohna cih bang( issues
) buaina tampi tak tawh kiphukha tawntung ngiat uh hi.
Hih a tunga khuapi lam zuan a taina, lalna( Urbanization
) pen a kizomsuak khantoh nading hong dal hong
khak pen thu, thubulpi ahi hi.“ Sustainable Development ” i
ngah theih nading hih “ Urbanization issue ” pen natna gilo
tawh kibang ahih manin, hih Zomite natna pen Nang mahmah
in na bawlsak ding kisam hi. Nang mahmah siavuan, nang
mahmah Wardservent na sep kul ding hi.
“ Development Thinking ” ci a khantoh nading
ngaihsutkakna ah hih “ Urbanization issue ” pen formula
bawldan khat tawh kikham a, kibawlpha thei ci hi. A
kizomsuakin khantoh nading a nuaia thute thupi mahmah
ding hi. Bawldante;
1. Zomi te, khualam mite lai theisak kim ding.
( Lai thei lote khem thuak baih deuh hi.)
2. Sangte ah khutsiam pilna le sanglai pilnate sinsak thei ding.
( Asinte uh pen a kizang thei ngiatte hi ding )
3. Zogam ah sumzonna sumbawlna Workplace bawlsak ding,
sum thalawh theih na’ng gelsak ding.
( Home industry, Small skill factory-te lamsak ding )
4. Zogam lokhawh, singphukzia thusinnate bawlsak zel ding
(Model Garden, (pHjyO,smOf) bawl sak ding)
5. Micro Credit Bank, Seed Bankte bawlsak ding
6. Khual le zinte,lenglate hong hawh nopna ding i mun i gam
zem a puahpha ding.( Tourist attraction ..etc.,)
Hih a tunga teng tawh Zogam kipuahpha kik thei ding
hi.Tua bang tawh i puahphat zawh kei leh “ Urbanization ” i
dal zawh nading pen khuapi ( Cities ) te gentehna Yangon le
Zogam a om ih khua te kikal ah “ Khuathak, munthak ”
khat i zonsak i satsak kul ding hi.Tua munthak ah a tunga
thute i bawlsak kul ding hi. Hi mun pen ei Zomite a dingin
Kawlzang, Kawlpi, Khampat nai le Tonzang, Tedim le
Sagaing Division thum kituahna “ Green Triangle ” munte ah
niangteh lo bawl a, khuathak i sat ding kisam hi.Sawt lo-in
Kawlpi pen Zomite teenna khuapi hong suak ding a, i Zogam
pen ih lokuanna i lokhawhna munte hong hi ding hi.Na
khekhap tunna peuhpeuh, na sikna, na teenna pen nang’ mun,
nang’ gam hong suak ding hi.Kawlmite teenna Kawlgam kici
a, Zomite teenna pen Zogam mah hi lel ding hi.Bang mah
lungkiat, sinkiam nading thu om lo hi.
LOM XVII, Hawm 8 (August) 2, 2009
LST bulphuh : “Amaute Pasian, Topa ahi minam thupha ngah ahi hi” Phatna-late 33:12
Zozam @ Zam Cin Pao
M.Dev.S ( Master of Development Studies )

Zomism Plan-4

Zomism Plans 1,2,3, and 4Zomi leh Zogam ngah na ding a kisam pawlkhat ka muh
by. ZaSang
---

a. thu masa ah; Zomi mipil leh laitan, siamsin lukhunel kai a ngah, gamdang pan in, Global Recognized mipil pawlkhat i om ding kisam;

b. Hih (a) a mipil te in; gamsung leh gampua ah na i sep tuah ding kisam;

c. Hih (a, leh b) a nasem Mipil te, Zomi leh Zogam khantohna ding na sem a hih kul; zogam building envoyers or commissioner or servant a kicih theih ding kisam;

d. Hih (a, b, leh c) a mi te pen, Zomi ahi zongin, Namdang mi a hi zongh in, Ei'aading hoih leh pha ong sep nak leh kingah leh hoih ding, san ding kisam;

e. 1. Manipur State; 2; Mizoram State; 3; Chin Sate; 4. Sagaing Division(or State); 5. India; 6. Myanmar; 7. Overseas hih nambat sim 7 huam sung teng ah VOICE khat leh media zatkhop zattang khat om ding kisam;

f. hih (e) a igen pen, Tedim or Zomi' telkim pau leh lai a kizat ding kisam;

g. Mizoram Lusei lak ah Makai sem tampi tak leh, percentage a a langlek zo phial ding Eimi' it, Eigam nasem kiksam; tua mah bang in, Manipur leh Bangladesh; India khempeuh leh, Myanmar khempeuh tawh a kituak in, International gamkhempeuh ah; Zomi and Zogam builder nasem, leh Congress ah a pau ding mi pecentage langlek zo ding om leh .... kisam;

h. (g) a i gen pen, a vek in a cin na ding haksa a hih manin; 1. Tedm pan kipan; 2. Tongzang, Cikha, Haimual; Falam, Kawlpi, Lamka, Aizawl, Champhai, leh Eimi' tamna pen mun te, Yangon, Phaii, Behiang; Tamu; leh leitungbup tuam Eimi' percentage tuam khopna sung ah; panmun gina lian te i lak ding kisam;

i. hih (h) na ah i gen te pen; 1. locally; 2; abroad; 3; internationally cih bang in, step by step in, pan mung i lak ding kisam;

j. Mizogam leh Manipur leh Chin state leh Sagaing Division ah Party a suai zo ding ciang leh, huzap a neizo, mipi akai ding makai mun li ah mi li ong om pah hen la; tua nung pen, Zomi khempueh, minamcin in zui gneingai leng... cih khat

k. Sum tha tawh veng leh pam pau namding, minamdang te i zawh thawh ding kisam masa; tua mah bang in, Education leh Social ahi zongh in, na zo leng, politic pen a dandan a ziazia leh a thuthu in ngah sa a hi hi.

l. tun, Zomi khempeuh in hih(setep a pn in k ciang) i neih khit teh, minam itna leh gam gnah nop na lungsim i nei khin kim thei pan hi.

m. minam leh gam, ngah nop na, i lungsim ah om kim limlim leh, pumpi ngahsa ahih hi; pupi ngah na ding in; Tun; a vui leh a tang a baihsa in a om ding kisam hi; HIh a vui leh a tang, galvan nam ki khempeuh pen, bangmah bang mah ngimna gelna i neih khempeuh i patma, i sep ma leh midang namdang te in ong theih pih ma in, a baihsa leh kiginkholhsa a neih ding ahi hi; bang hang hiam cih leh, titsarphauh acih, thutangpek khat om kha leng, siansuah pahpah theih nading leh, kidal na ding hi pah ahih manin, aom masa pen ding, a ciangtan neu leh gol, tawm leh tam tawh ong kisai ven cin......

n. Avui atang a baihsa in na neih khit teh; a len ding teng zongh mimuan hi mang khin; tun; Sang panmun leh, tualpawl lutang ding khempeuh na mi te khempeuh in nasep na ah panmun ong lak kul.... kido ding; Eimi lak ah zong party tuamtuam ong om ding theih sa leh gel kholh sa.. ahih lam... ki tel pha pahpha kik kik ding....

o. Tun, gam veng te, eg. Kawl leh, Shan, BEh te, Dek te, Rakhine, India naksau te, Naga, Assam te' kiang ah kilemna ngah na ding... bang hang hiam cih leh,,, nationhood pulak khia le cin,,,, kimleh pam gamaveng te in ong iplah ong deihgawh nanwloh na ding.. suakta tak in ong phal ong khak khiat theih na ding kisam hi.....
hih pen, a diakdiak in, India leh Myanmar kumpi te tawh ki telsiam, ki sansiam leh thukimna pawlkhat, UN tawh kibang in ong om ding kisam ahih manin.....

leh...
Nidang ciang zom lai ni..

Kami Kasi Kakha Kagam KaPasian
ZaSang

2010 Myanmar Election and CNF

Tluang Lian Hnin
reply-tochinland@yahoogroups.com

toYCCF-International@yahoogroups.com

ccchinland@yahoogroups.com

dateThu, Aug 6, 2009 at 9:23 PM
subject[chinland] 2010 Election le Chin MP
mailing list Filter messages from this mailing list
mailed-byreturns.groups.yahoo.com
signed-byyahoogroups.com
unsubscribeUnsubscribe from this mailing-list

hide details 9:23 PM (15 hours ago) Reply



Images are not displayed.
Display images below - Always display images from hnin_tluang@yahoo.com
2010 Election le Chin MP
”Member of Parliament si dingah ka vo na duh ahcun ”Nationwide Ceasefire” tuah i, Burma’s Ethnopolitical Conflict chimfel awk ah Parliament ah aupi in na tuah lai maw?”
Thuro Cazual ah Dr. Ngun C. Lian nih acung lei biahalnak a tuah mi nih milung a hliphlau ter ngai tiah ka ruah. Kaa lunghmuih ngai fawn. Kan Chin miphun caah a ngan bik mi biahalnak zong asi lai dah. MP aa cuh dingmi ho nih dah a phit khawh te hnga? CNF nih atuah ding te a tuah lio ah ramchung ummi hna nih teh an tuah ding cu an tuah kho ve te hnga maw? Chin miphun le ram caah acung lei biahalnak nih alanghter mi cu CNF lawng nih miphun rian hi i khinh awk tha lo ti alanghter mi asi. Zapi nih tanlaak hauh lio te asi tiah ka ruah.
2010 thimnak ah aa cuh ding mi hna cu mipi ai awh in kum 4 chung riantuan ding mi ansi bantuk in mipi ca tak ah atuan kho ding mi MP kan thim khawh aherh. Acozah timi cu mipi caah riantuantu (civil servant) ansi tiah Thomas Jefferson nih ati. Capo biatak maw si hnga bia pakhat ka theih mi cu 1990 thimnak lio ah Thantlang i upa pakhat nih a chimmi cu ”kei cu innpa chakthlang hrawngah ka leng hna lai i vote zeimaw zat cu ka ngah ve te ko lai” ati anti. 2010 thimnak ah cuh aduh ve mi pakhat (kawlpa) he bia kan i ruah i 2008 constitution ka rel rih lo ati. Constitution hi mitam-u nih atha lo tiah pom mi va si kaw, zeizawn bik khi dah atha lo tiah na hmuh ve ka ti i, ka thei lo ti hoi. Chin miphun hna aiawh in parliament ah a dirding mi hna sinah biahalnak tete tuah caan acu cang ko. Constitution hna tlamtling tein aa fiang lo mi hna, a rel lo mi hna vote kan pe sual te hnga maw? Chungkhat, pengkhat asi ruang hna ah vote kan pe sual te hnga maw? 1990
thimnak le 2010 thimnak cu ai dan ngai hau ko tiah ka ruah. Tahchunhnak ah, zaraan nih hal awk ding mi cu 2008 constitution ah mah le nunphung, holh te hna free tein thancho ternak nawl (rights) aum va si kaw, cozah sianginn ah Laica cawnnak na tuah lai maw tibantuk tete zong hal khawh si. Adang dang zong tampi um rih lai.
Kan ram buaibainak solution cu tlangcung mi hna cungah aa ngat tiah pom cio mi asi. 1988 in aa thok mi si loin, British sinin independence ngah hnu ah aa thok cang mi asi. SPDC nih an mah duhning in constitution cu suai in ralkap hruainak in democracy lei kal khawh nak caah “Seven-step Roadmap” cu an tuah I ara lai mi election cu a dot nga nak asi. 2010 election khawh in Hluttaw an auh khawh in 2008 constitution hi dotla asi cang lai, a dot 6 nak. Mah hnu cun athangcho mi democracy lei kal asi lai, a dot 7 nak, tiah an I timh ning cu asi. Cu caah, 2010 thimnak hi kanram buaibainak adonghnak (solution) asi lo. Thimnak dih in acozah chuak dingmi ca zongah tlangcung mi hna kong hi anganbik pakhat challenging issue asi, an mah zong nih an chimmi asi. Zeitin dah an tuaktan te hnga? Kawl scholar pakhat nih aruahnak ahcun a term khatnak (kum 5) ahhin cun ruahchannak tampi ngeih ding asi lo, a term hnih nak (kum 10) hrawng lawng ahhin ruahchannak cu ngeih
deuh ding asi ti. Duh zong duh lo zongah amin in cun democracy asi cang lai (Singapore style phun si te dawh si tiah aruat mi an um). Pakhat te ka phan mi cu, tuni ah democracy ngah ahcun thaizing kan rum colh lai tiah ruahnak ngei mi mipi pawl hi ansi. Cozah ca zongah a poi ngai kho mi asi. Ralkap cozah hna duak tiah van tla hna seh, Daw Suu nih power cu van ngah tak seh law, athaizing cu chim lo kum 1, 2 ah a rum ter khawh sual hna lo ahcun Daw Suu cazong ah thinphang asi hnga. Chimduh mi cu, democracy education hi mipi sinah chimrel aherh lio caan te asi tiah ka ruah. Democracy lawng hlah, human rights te hna zong.
Ralbawi pawl nih mipi hi a tih. University ah social science (political science) subject hna cawn cu chim lo, student union tuah zong ngah lo, politics kong ceihhmai zong ngah lo. Mipi an fim sual tiah an phang tiah apuh mi zong an um. (mah ti an ummi hi aruang tete arak um, hmai lei ah langhter khawh kan zuam than te lai). Asinain, 2008 dongh lei hrawng in politics kong ceihhmainak tete a van um, atu lio ko ahhin. Ramchung journal, abik in Living Color le The Voice Journal (private tuahmi) ah kawlram politics kong an van tial cuahmah cang. Mipi nih politics thei ve cang hna seh anti caah maw si hnga. Amah belte, cozah kha heh tiah western ram lei bantuk in va soisel (criticize) cu ngah rua lo. Ramchung chuak The Voice Journal hi ka rel tawn. 2010 thimnak kong an tial len cang. Mifim thiam hna interview tuah zong um len cang hna i mipi nih zeitin dah MP thim ning dan tete hna zong van tial asi cang. Vawlei cung minthang asi mi Fareed Zakharia cauk “The
Post-American World (2008)”, kawlram politics tial lengmang mi Robert Taylor cauk “Party, Class and Power in British-Burma (1981)” te hna kawlholh in zarhchiar te an van leh cuahmah khawh cang. Ramleng ka chuah hnu (2007) in tam ial pei aa thleng cang hi. Hmailei zei a va lawh te hnga. Ramleng ummi nak in hlah maw, ramchung mi nih politics kong hi an theih deuh te hnga ti zong ka ruat fawn. Cun, kawl scholar pawl deuh nih (Robert Taylor zong aa tal) Myanmar Egress timi an dirh, 2010 thimnak cuh aa tim mi hna aherh ning in bomhnak kan in pek hna lai anti. Mah group hi “third force” tiah acheu nih min an bunh hna i, ralkap cozah zong va tan pi lo, cozah dotu zong va tan pi lo, akar lak i adir mi ansi. Think tank phun asi rua. An mah tu cu election cuh an i tim lo.
Pakhat khua ka ruah mi cu Chinmi caah journal pakhat chuak kho ve seh law tihi si. Chin Development Journal tiphun zongin, tahchunhnak ah. Chin MP le mipi karlak ah i pehtlaihnak tha ngai asi kho tiah ka ruah. Thil sining tak cu ka thei tuk lo, keimah lungum sawh bia si. Accountability and transparency aum hau. Corruption (ziknawh) hna atam sual ahcun thil poi ngai si hnga.. Cucaah, media lei hi abiapi ngai tiah ka ruah.
Cun, election khawh in power-sharing (nawlngeihnak i cheuhnak) kongah hin abuai kho te mi si tiah a ruat mi an um. Aruang pakhat cu state le region (ahlan division) kipah regional commander (ralbawi) chiah ding asi. Mah pawl hi atu tiang minister pawl nak in nawl ngei deuh mi ansi anti. Asinain, mah regional commander hi Chief Minister kuttang ah an um cang lai. Phundang in chim ahcun, Chief Minister of Chin State nih nawl a ngeih deuh ding asi. Cu caah acheu nih an ruah mi cu regional commander (ralbawi) pawl hi an buai te kho men anti, Than Shwe ca zongah challenge ngai si anti (Irrawaddy News). Mah power kong hi cu atu ah chimchung awk that rih lo caah political party lei tu hi tuaktan deuh rih sih law…
Chin state aiawh ding caah USDA lei in a kai ding an min zong an thanh cang (Chinland Guardian). Sicun adang party tah atu hi zei timhtuahnak dah an ngeih? 1990 thimnak aa cuh mi party pawl kha tah an i cuh than lai maw? Election law cu maw an hngah peng rih ko lai? Japan cozah nih cun kawl cozah cu election training a pek cuahmah cang hna (Mizzima News, 16 March 2009). Ziah atu tiang election law an chuah rih lo? An purhdah mi pahnih aum: mipi lei in akai ding party pawl timhtuahnak caan ngei kho lo ding in an tuah mi asi anti, cun acung lei power kongkau ah khan cunglei upa pawl nih fiangin biakhiahnak an ngeih khawh rih lo caah asi kho anti. Yangon ah thimnak cuh aa timmi acheu cu atu tein political party min 3,4 an i chiah cia cang anti, election law an chuah in, min pakhat khat paoh register tuah colh ding in ready tein an um. Canada ram in U Kyaw Myint timi pa zong party dirh in thimnak i cuh awkah Kawlram tlun cu aa tim ve tiah theih asi. Kawlram
politics ahcun zumh lo nak cu tam tuk kaw, acheu nih thimnak cuh aa timmi cu anmah ca thatnak duh men ah asi ko anti. Ahman lo mi ruahnak asi tiah ka hmuh. Politics tuah timi cu zeimaw zat te chance na ngah mi kha hman zia thiam pei si ko cu tiah mifim hna nih anti. 100% ah 75% an pek mi hi zeitin dah na laak khawh ve lai? Na laak khawh lo le na laak duh lo cun ralkap nih an i laak mei ko lai. Thimnak cuh aa tim ve mi kawl politician U Thu Way zong nih mah ti cun a ruah ve (interview an tuah mi arel mi nih cun nan theih ko lai (VOA, KhitPyaing)).
Thimnak cuh aa timmi hna nih hin 2008 constitution an cohlan ruangah cuh i timh si loin, aherh caah le mah lawng hi lam asi cang tiah an ruah deuh caah asi. Khoika ram hmanh ah a perfect mi constitution aum lo. Ramrum ram thawng bik US constitution zong mah thiam, US scholar pawl nih thlen hauh mi tete an chim tawn. Kan ram he aa neih bik Thailand constitution khi voi 17 an thlen cang (ralkap caah 25% pek cia asi ve), thlen than an duh rih. Ralkap nih coup de’ tat (aana ting) voi 17 aum. Indonesia zong ralkap uknak in democracy an kal lio ah ralkap caah 40/50 % hrawng pek cia arak si ve. Adang ram tampi um rih. Mahbelte, kawlram 2008 constitution tu hi cu fawi le bai ah thlen khawh mi asi lai zum tuk silo. Phundang in chim ahcun, constitution ahhin ‘rigid’ le ‘flexible’ tiah aum i, 2008 constitution hi ‘rigid’ constitution asi tiah ruah khawh asi. Ralkap nih aana ting zong a va um than te kho mi zong asi. Thlen har mi asi. Mah constitution
nih hin exile politician pawl thimnak ah icuh kho lo dingin akham hna. Phundang in chim ahcun, ramleng ummi Chinmi upa, mifimthiam hna cu icuh khawh asi lo. Adang ram rigid constitution ahmang mi zei tin dah an rak thlen khawh ning si timi tu cu ka thei lo nain, 2008 constitution hi nikhat khat cu aa thleng than te ko lai. Tuhnu kum 5, kum 10 ah si kho hnga maw? Zei si paoh ah hmunhma kan ngeih mi zeimawzat te hi aherh ning in hmanthiam cu ahau ko.
Tulio cu ramchung ummi hi an biapi ko. Chin state caah MP aa cuh ding mi ca le, mipi caah lungzornak biachim le catial nak in forhfialnak, thazaang peknak tu tuah kho sih law tihi kei ka ruahning cu asi. Atu te hin timhtuahnak zong ngei kho cang hna seh ti saduhthahnak ka ngei fawn. Ramleng ummi zong nih an thawngpang tete thei kho pah tawn sih law tizong ka lungah um fawn.. Bawipa nih a kan um pi ko.


Upatnak he,

Tluang Lian Hnin

6 August 2009

Thursday, August 6, 2009

Zomi Nang koi ah om

Kong it Zomi pih te aw,


Nang’ tu ni-in, Ih minam leh Gam ading bang nalungngeel hiam?. Ih Gam leh Ih minam khatvei lungngai kik khawmciat ni.Tu laitak in Zomi te India , Bangladesh leh Burma gam thum ah ihom a, adiakdiak in, Burma gamsung a om te, ih politics lam ahizong neihsa lamsa ahizong human right lampan a hizong ki thanem phadiak hi.Bangladesh lam aom suahpih tezong amau khopmah in, thuakna leh gentheihna tampi nei khading uh hi.


A hizong in, India gam pan, Mizoram state aom ih mipih te ahih leh Federal tawh kiukna nuamtak in neikhin uh a, Manipur State aom ih mipih te ahih leh, Meitei te tawh nisim in, ki nawtnawt lai in,ahizong minam vaihawm ding http://www.zogam.org Zomi Re-Unification Organisation kinei khin hi. A hizong ZRO pawlpi in,kawlgam sungthu tuniciang dong hongtam vanpih zo nailo hongsuak hi.A diakdiak in Kawlgam a om Chin State sung ading in, CNF http://www.chinland.org/ Chin National Front te in, 1989 kum akipan Tedim , Tonzang gam leh Arakan ( Rakhai) gamgi dong in, siahkai in, minam a ding thautawi in, hong kipan khia mah a, atawp na lam ah, sum leh paai leh panmun te tawh buaina bawl in, mipi deihbang hong gamta nawnlo leuleu uh hi.


Zomi nam sung leh Zogam suahtak na ding nasepna sung ah Galvan tawi a kumpi ado ngam hih namnih bek kinei hi.A thanem nate uh ih etkik ciang in,Ih Zogam ah annek tuidawn nuntak hamsatna , Sumleh paai hamsatna, leisung sungpiang omlohna adiakdiak in hiteng hang in, ngaihsut zah in hong mazang zolo cih ihmu hi. A hizong, minam khat ihhih leh Ih minam ih Gam hong kemding, hong dalding, hong maikaih ding Makai, kumpi, Nam galkap cih te ih neihloh a pha mawh a hihi.


Tunung in, Tedim khuapi ah kamsiatna tawh inn tampi in,meikuang ah hong paisan khiat ciang in, tu in Tedim ah Tuibeem neih ding ih mukhia hi.A tung akipan khuapi khatah meikang kidal na ding in, tuibeem ih neih khitding akisam leh adan ahihi.Ih khuanung phawk ciangin, tampi ki zekai a,tampi ih beilawh ih suplawh hi.Minam leh gam ading inzong ki nginkholhna kidal kholhna bangmah ih neih kei leh ahunhun in mi khutlum sungah tampi tak in, ih nuntak na ih suplawh ding hi.Tua hunteh ih kipat hangin, hamsat na tampi ih neiding a, ih tupna zahin hatzolo in, kum tampi hun tampi, sum leh paai tampi,luang tampi ih beilawh ding hi.


Kawlgam politics ah tawm lutkik ni. Panglong Agreement( http://www.encburma.org/agreements.htm ) ah Ih pu ih pa te lungkim tak a, a suaikaih na hangin, Aungsan in, Kawlgam suahtak na angah hi bekhi. Mualtung mite ki hello in, England kumpi in, tulai tak ih kawlgam buppi pen kawlte khutsung ah suahtakna na phiakhawm ngam hetlo hi.Kawl tepen mikhem siam in, awlmawh neilo, amau ading ahihnak leh asanggam laizom te nangawn athat ngiapngiap ngam minam ahihna na tellua mahmah uh a hih in, Chin Hill, Kachin Hill leh Shan State pen atuam in ngaihsut in nei uh hi.Aungsan zuau thu ( huihbung teng) tua hun in, ihpu te na um kha ahihman in, tuni dongciang ih thuaklawh a, migam milei ah misila mi simmawh in ih om hi.Aungsan pen kawl minam te ading in, hoih mahmah hi.Banghang hiam cihleh Mualtung gam teng kawlgam sung ah helsak khin zo ahih man in, suahtakna ngahzawh kum 10 teh ei leh ei vaikihawm ding cihthei a, anuntak na amipih kawl te ading a piakhia ahihi.Tunidong ciang Aungsan athat kua te hi a, bang party in that hiam cih a kician in, aat khia omnai lo hi.Hih thu pen kawl minam te kawlngian hi.


U Nu hong kahto a, Panglong thuciamna te hong awlmawh lo in, kawl gambup biakna Buhdah hong biaksak sawm leuleu hi.Tuasung in, Karen minam ten amau zong agam uh deih a hihman in,kawlminam te hong do ta uh hi.Tua hun in, minam galkap tek kinei ahihman in, Thaupi len pen Chin rifle te hi a, Kachin ten zong minam Army tawh na om uhhi.Kawl mite in thau tawimi tamnai louh a, Karen ten ado uh ciang in, ( http://www.kwekalu.net/photojournal1/soldier/story6.htm#thebattle ) Insein ciangdong hong lutgawp ta uhhi.Tua ciang in,U Nu tutphah kiling ta ahihman in, Zomi galkap mang te kiang ah maizum selzonawn lo in, huhna anget ciang in, Zomi ten huh a,tu ni ihkawl gam cih hong om kik ahihi.Hih thutawh kisai in, Karen ( dek) minam te in, Zomi ( Chin) minam te hong mudah mahmah uh a, athu atelloh man uh ahihi.Zomi te in, kawlgam suahtak theihna ding in, Panglong Agreement ah thukim na laipi tung ah suai nakaai khin hi.Tua ahihman in, suahtakna ngah zawh kum 10 cinma in, kawlgam kitapnang abawl, hong nawngkai sak khempeuh dokhiat ding pen Zomi,Kachin, Shan minam te mawhpuak ahihman in.a do khia ahihi.Tua hun lai in, Karen minam leh Rakhiang minam, Mon minam te kihel lo hi.Kaya( Karenni ) ( http://www.karennihomeland.com/ArticleArticle.php?ContentID=44 ) gam pen nidang akipan amau leh amau akiuk sakna gam hi a, kawlgam tawh vaihawm khawmlo uh hi.Kawlmite in, zawhtawh thu tawh asuhsak uh ahihi.

 
Kawlgam ah president sem masa
Sao Shwe Thaik Jan 4,1948- 1952 ( http://en.wikipedia.org/wiki/President_of_Burma ) khitciang in, Zomi ten in,President dinmun kilen theiding cih lamet na om hi.1962 kum ciang in U Newin in, galkap thuneihna tawh kawlgam hong ukcip in, State leh Division a ut bangbang in zawhtawh thutawh hong khenkham a,Nation Flag ahi ( http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d3/Burma_flag(1948)_large.png ) pen, aksi 14 in umcihsak in, mualtung mi te kihel lo in, kawlmi te in gam langtam zaw angahtheihna ding in, ( http://www.mapsofworld.com/images/world-countries-flags/burma-flag.gif ) tawh hong laih leuleu hi.Tua hun akipan Chin rifle 1- 4 dong pen asung ah mite hong helzau in,aut bangbang in hong toknawi ta hi.Tulai tak in, Chin rifle omna pi in, mi gongtat te bek koihta uh hi.Hih galkap kumpi pen ei mualtung mi te cihtha dah amau kawlmi te mahmah zong ait vetlo, abiak pasian ahi kawl lutol te nangawn a that ngiapngiap ngam te ahih manin, ei khawng thu in hong sim vetlo ding cih ih theihciat ding kisam mahmah hi. ( http://www.youtube.com/watch?v=xH_ZqfTOrxk&feature=PlayList&p=FA8E1E0EC3D074E9&index=3 )


Kawlgam sung ah tulaitak politics lam asem kawl makai tetawh akibang in, hong kitheih pih Zomi sung pan in, ZNC party pan MP ahi Pu Chin Sian Thang zong hong suamlup saknuam in, tampi vei hong bawl tauh hi.1990 kum a kiteel ( election) hunlai a, mipi atampen deih NLD party zong sumai nuam in, akhuakhua amunmun ah, mat leh suam nei ziahziah lel uh a, amakai pi nu Aung San Suu Kyi nangawn dawm lo in, innsung pialkhia sak lo ban ah, tuni in,mawhna tuamtuam zong in, Insein thongpi sung ah koihlai uh hi.Hih thu te nisim news tuamtuam pan ih muhtek ih zaktek thu hi..Hih thu te ihmuh ihzak ciang in, ngaihsut ding athupi mahmah pawlkhat hong om hi.Hibang tawh kawlgam sungpan Zomi tein mailam hun ah eingah ding tawh akilawm akituak hamphatna te ih ngah zolai ding hiam? Cihthu leh mailam ah gam kikhel na hong om leh Zomi ten bangci panlakding cih te ngaih sut huaibek hilo in, sep khiatding hun hong tungta hi.


Banghang SPDC galkap kumpi in ,thuneihna hihzah in deih cihthu leh kawlgam ah independent ih ngah zawh 1948 - 2009 sung, civil war bei thei lo, banghang hiam??? cih thu te ih kan masak ding kisam mahmah hi.Kawlte in Democracy tawh kiuk leng mualktung mite Kawlgam pan ih paikhiat ding laupen uh hi.Kawlminam cih ding in a kician nam guicing anei omlo ahihman in, mualtung mite thahat leh kawlmi beiding hi.Tulai tak kawlgam ihcih zong history tawh ensuk kik in, minam neiten agam uh hong lakik tek leh kawlgam ih cih in, ShweBo kim, MongZua kim, ChiaukSye kim teng hilel ding a, Kawlkam in ( A Nyia ) acih munteng hi bek lel hi.Minam kician lo honkhat ki gawmtuah na ahihman in, lungsim kician zong neilo in, amau angsung ding bek a ngaihsun te uh ahihi.


1990 kitellai in, Nupinu ASSK in makai dinmun hong ngah takpi leh alau huai mahmah na hi gige mawk hi.Tua hunlai in, mualtungmi te politics lam ah mitkeuh tamnai lo a, gamsung ah thautawi in, gal dodo lel in, leitung politics leh human right thu te theimel lo, gamkhat khantoh nading Economics lam zong natel nailo uh hi.1989 kum ciang in, SPDC in mualtung mi thautawi langdo te kiang pan CeaseFire hong la in, ( http://www.reliefweb.int/rw/RWB.NSF/db900SID/EMAE-7BERK3?OpenDocument ) tuate sungpan Wah minam te tuni ciangdong thahat pen hi. Kukan te ahih leh senminam ahihman in, sumzon dingbek thei a,makai kician zong neinawn lo in abeibei hi tamai hi. Tu laitak SDPC te in, CeaseFire groups te pen, 2010 kiteelna apian ma in,agalkap te uh gamgi cing ding ciangbek in koihsak sawm a,neu muh leh zawh thawh bawl mahmah hi.

 
CeaseFire Groups tezong nahainawn samlo uh a,politics lam nasiam mahmah tauh ahihman leh, SDPC galkap kumpi thugen khempeuh a uptheih dinguh omnawn mahmah lo ahihman in,Kawlgam bangci hong kikhelding cih ngakna tawh kua mahin SDPC thu amang nuamnawn louh hi. Thauvui thautang tawh kido ding ahizong a lau nawnlo, Wah ( UWSA ) ( http://www.youtube.com/watch?v=YtDZRCHd1JM ) te ahizong Kachin KIA ( http://www.youtube.com/watch?v=47LkwCrMgzA ) te ahizong galvan muanhuai tak leh gam leh minam ading amansa hiung cihna tawh atawntung kiging kholta uh hi. CeaseFire hun kum 20 sung in,SPDC in kawlgam ah, amautup na ahi, galkap kumpi in thuneihna lenkip paisuak ding cih tupna leh NUCLEAR galvan neihzawh nading in,a hanciam mahmah laitak uh ahi a,asumngah na uh a hih leh Khunsa ( http://www.youtube.com/watch?v=gpCZGC9XzWg )Zavom zuakpipa kiang pan asum teng sumvom pan sumkang suaksak in, Shan gam pan Drug namkim pen YG pan lampi tuamtuam tawh Tembaw zang in gamdang ah zuaksim uh hi.Hi te sung panbek hilo in, Phakan suangkhuk pan, Mogok suangkhuk pan, Maishu suangkhuk leh namgim tui pianna tuamtuam te pan ahizong kawlgamsung a Sing limcii teng zuakin sumzon ahizong in, zongzong uh a,kum 4 hal in khat vei cihbang Karen te na kap ziauziau uh hi.Karen te a mau leh amau akitotna dingin panla uh a , tunidong ciang DKBA te autbang in zangthei lai uh hi.
 
Kamphatna hiam mipi te gentheih semsem na ding hiam?????, Arakan gam tuipi dungsuk tengah GAS nasia takin kimu khia ahihman in, ( http://www.youtube.com/watch?v=GLSQGCCJlLk ) SDDC te in, US $ 40 billion bang ngahthei ahihman in, atupna uh tampi hong mazang in mipi te in kithuak tektek ta hi.Hih sumteng tawh NUCLEAR bawl hong kipanta uh a, ahizong tuni ciangtan man nailo uh hi. ( http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10588397 ) Hihbang in a NUCLEAR deih uh hongman hi leh kawlgambup sung ah leikuahawm atawh uh TUNNEL ( http://www.youtube.com/watch?v=jWFCa3iuKLg ) tepan zang in, southtern Asia sung ahizong akim leh pam gamte kuamah launawn lo in, a ut bangbang un, hong gamta dinguh hi.Tunung deuh in UN makai pi Bankimoon ( http://www.youtube.com/watch?v=stzHJI7cv9E ) nangawn a ut bangbang in hopih in, ASSK na ngawn musak lo lel cihte ih ngaihsut ciang in, kawl te lungsim pen gilo mahmah cih kilang mahmah hi.


UN security council ( http://www.youtube.com/watch?v=stzHJI7cv9E ) pan in, kawlgam pen hibang mawkmawk in koih nawnlo ding cih kitel mahmah ta hi.Tua bek hilo in, US State Department pan in zong ( http://www.state.gov/r/pa/prs/dpb/2009/july/126768.htm ) kawlgam tawh kisai nisim phialin hong genden ta uh hi. EU kipawl na pan ahizong kawl SPDC te hoihloh na namkim nisim in hongsuah denta hi.Tua beklo in, SPDC te in ka gamsung ah, Drugs omnawn lo ding a cihcih hang in, leitungbup ah a ki zuakkhia Drugs ( http://www.unodc.org/myanmar/en/projects.html ) 80% pen kawlgam pan hi a, Shan State Army ten zong nakpitak in, langdo uh hi. ( http://www.youtube.com/watch?v=_IjAvLXMdo8&feature=PlayList&p=14ACF1635BAD6725&playnext=1&playnext_from=PL&index=14 ) Tua bek lo in, Thai gam pan in zong gamgi teng ah kawlgam pan hongpaikhia Drugs te nisim in check den uh hi. ( http://www.youtube.com/watch?v=BZNXbeAB_es )


Kawl galgap SPDC te pen, Democracy vai, Human right vai, Neuclear vai, CeaseFire groups tawh vai,Drugs tawh vai cih te leh leitung buppi in aetcik North Korea ( http://www.youtube.com/watch?v=3iQM4cGPEXg ) KangNam 1 tembaw tawh kizom khin in, akizop kik nop hang in abuai mahmah na thu te tawh akipan buaina namkim a omlai tak a hihi. Nupi nu ASSK zong suakta sak kei leh lah pianglo, suahta sak leh lah lauzel cihthu tawh athukhen hunding khengto zelin, ngian zongzong uh hi.A taktak in a buai mahmah tauh hi.Mipi in thunei leh amau te abeh aphung in khatzong nungta hetlo ding ahihman un asihdong mah apang tentan uh ahihi.


Tua ahihman in tulaitak ih kawlgam Politics dinmun pen , lunglut huai mahmah ta a, Zomi te bang dinmun ah kiom tahiam cih ei leh ei ihki tel mahmah ding kisam ta hi.A hunhong tunciang in mite in agam tekpan in, thuneihna hong neitek dinguh a, kum tampi sisan naisan tawh ka thalawh uh ko hiciang ahihkei leh ut kei ung cih a kipan, hongpau ngiapngiap ta dinguh hi.Ei mite in tuabang hunteh bang minvawh in ihpau diam? Bangteng ih paulap diam? Kua ahiam ih gam makai ding? Kipawl na kician bang nei ih hiam? Mipil lah omsim mahhang ee...Ih gamlei huding leh minam khaisang ding kuaom ahiam??? Kawlgam in Democracy ngah leh nang kua makai in na tel diam? Nang kua na support diam?? Kua ahiam ih muan ding? Kua in lam hongpi ding hiam???


Mimal khatciat khentel theihna ihneihding leh ihsepding akilawm te ih sepkhiat hun hi ta hi cih’ theihsak na leh veina bek tawh,




--
Tg.Zogam Mungno

“Khimpi ziin zi’n, Khapi kiat ni’n,
Khawlkhip ah Khawlkhen ah,Khawlzang ah “

“ Khul vangah hong suah ta teh”

Ka khuhpi, Ka phahpi, a kulhpi ka lung zai( suangpi)
Ka siampa, ka Pasian…”


4960 Edmondson Pike Apt T - 17
Nashville,TN,37211,USA
Cell : 615 354 2008
THU PHA NGAH MINAM

Wednesday, August 5, 2009

Zomism Plan-3

Primary Plan
by H. Thangbawi
==
2009/7/22 hthangbawi@ymail.com



Nidangsawt lamin eimitenpen Eikhamtungmite cihahizong,Eichinte kici inahizongin ihkilo hi.Tuciangin-ihvekpiin ZOMI ihkicizo hi,zongih thukimvekhi.

Nikum masalai lamin malaysia a galtai(zakhai)lamte(Rohenya)minam kahiuh cin unhcr ahnakpitakin a ngetuhteh unten(matpungten)piain malaykumpin omtheihna piahi.Tualeh un ten UNO ahminam akansak uhleh leitungbup kikankawi2 a,atopna ah kawlkumpileh bangala kumpite donguhhi. Tuakumpi2 tenkogamsung ahhibang minam omlohi citahi.Tuni dongin tuaminamte tuipitungah kipei2lai uhhi.

, ZOMI TANGZAI SAKNI
Khamtung gambuppi zogam ahih na ZBC inlam onglakzohi,ZBC cihpen atak2 incileng eimau ahizawhi.Ahihleh--enlah zomizomi kici,ihsanggam lawmtenlah,LAI milaimi ci,kipawllo a eimuntek a cilelding maw?malaysia UN zumah nang halkhamaw,falammaw,Tedimmaw,cihbekkam kizang a,Zomi cihthu kigenkhalohi.ZOMI cihthutawh kisaipenRev,KhupZaGo inakim takin laibu nabawlzo hi.

Tuaahihleh ihsanggam lawmtekiang ahzong chin kiciloin zomikicini cin genlenghoih penin uming.amauzong zotungzophei mahzong naom uh ahihmanleh ZBC thuahzong nazazo thamdinguh ahihmanlaitai ihpai sakhiam,miihpai hiam 1 hilehhoih kasamah2hi.

Tulaitak kumpipaidan pen kilemluat,kithutuahluat zongkisamsa khollo,pilluatsiamluat zongkipum 1 luatzongkisamsa khollo ahihman ko chin tepen chin ongcikeiunla ZOMI ongciun ahizong,zomi inongciamteh un cin avagen,ava tenpiah theiomleng ongpiakhathei awmtak dinginka lam enhi.

banghanghiam cihleh- Kawlgambup ahminampi 7om akicipen amau 135takomsak uhhi.Azen2 akhamtungbup ihkithutuah keihiallehzong kosaklamteng Zomi ongci uncin ava(tenpiauh)avasiau omlim2leng- Kumpi ongciaptehna (atihamatpiuh)na aommatan2 kumpisungah zomi zogam kizangtheilodinghi.gampua ateng ihthukim hanginkumpi (atih amatpiuh)na aommasiah UNO inzong ongtheihpihlo dinghi.Tuaahih mankawl gamsung zum nasep,lainasepna teah-Chin,or Zomicih omnailo ahihman chin mahkici2 leldinghi.Kawlkumpi tungah phalna ngenni,siauni.genni.


Abulpi lamphulo a eitengkigen2 hisamnaven--ihlawmte zon in LAIGAM hilo ZOGAM hizaw LAIMI hiloZOMI hizaw cin gentuahmai in akulleh zong(me)votekhia inkumpi tungah(matpungten)ngenlim2 leng cih thu ongpulak ing e.Hoihihsa hiam aw guai.

MLT, Thangbawi, Yagn...

Zomism Plan-2

A tung a thu tawk kizui in kawlgam ki-ukna kumpi a ki laih mengmeng na dingin thungen ding in hong cial ing.
Thunget ding dan:
Lai Siangtho sungah cina, dawilut te Topa Zeisu in adam sak ciangin tua a natna te, a dawite thupha pia lo-in hawl khia hi.
1. Tua dawi te a manlang theithei hawlkhia ni.
2. Liamna, baina khatpeuh i khenuai ah ling in hong sut ciangin zato ah lak leng tua a ling thupha kipia lo-in kila khia hi. Tua ahih man-in tua a lingte thungetna ah hemkhai in paikhia ni.
3. Kawlgambup a om Tapidaw teng in nakpitak in thungen ciat leng kihem khia zo in ka um hi.
4. I thunget dan te Pawlpi sungah Kumpi te ading ci a, i genna te bawl pha ni.
5. Aaa-na lo tak inn a min a puam uh lo-in a za/a dinmun uh lo ngiatngiat in Pasian min in hamsiat in zangkong tuipi sung denna ni.
6. A gam thupha pia in a mite a tholhmang a tuimang na dingin thungetna tawh hemkhia ni.
Aungsan suhkyi ading:
Mipi ading a, kumpi te' lang ah a ding ngam, thu a gen ngam, mawhna oml pi zawthawh thu tawh khantawn thong a kia Pi Aungsan suhkyi a cidam nang, a gualzawh nang, a kibawl siatna zah a zah zakhat a, gualzawhna a ngahna dingin thunget sak ciat ni.
ZOGAM PAAL-LUN DING NA DEIH LEH
A tung a, thumah tawh kizom hi-a la i sak ciangin Zogam aw hongit ing, Zogam aw hongngai ing, Zogam puah ni zuun ni ci hi-hang.
Ei mimal hanciamna tawh Zogam paal-lun zolo ding hi.
Tulaitak kawlgam bup leh Zogambup ah bang kisam pi pen hiam?
(Lawngsa si) Gas kisam masa pen a, leivui leh suangtang peuh tawh an kihuan theilo ahih man-in an huan na dingin singkung phukloh phamawh hi.
1. I gam i lei keu giugeu ta leh phamawh a sa lo- kumpi
2. Gilkial dangtak in phamawh a sa lo- kumpi
3. I gam sung zawng semsem, haksa semsem leh a deih zaw- kumpi
4. Mipi a it-lo a deihsak lo a mau bek a ki deihsak- kumpi
5. Zogam khuapi te ah mei leh tui a mau zatval them a kizang nimnem
6. Zogam ah lampi a sial thakna uh khat zong omlo
7. Gamsung ah upadi(Law) taktak cih omlo a mau deih bangbang upadi hipah pah lel
8. Maikum kiteel ding ci me pia ta le-cin piata kei le-cin a mau ngah ding hi-lel
Ei leh i kibawl thei khat om GAMHAL KEI TA PEUH NI, MIMAL KHAT CIAT IN KEM THEI NI
Tua ahih man-in hih bang a, mi ginalo mi thuman lo mipi ading deihsakna a neilo hih kumpi mi ginalo te a min a puam uh lo-in Pasian min in phuisam in zangkong tuipi denna in thungen ciat ni.
Tuabang hikei leh mailam ah haksa semsem ding keu semsem ding a, i gam i lei i nuntakna lungkham huai mahmah ding hi. Tua ahih man-in a simkha mimal khat ciat in mapang pah ni ci-in kongcial hi.
Lungdam.
Zogam Thangpu

Zomism Plan-1

A tunga thu tetawh kisai in tampi gensa nungah Tedim pen khawmin hin ah minam minhilo ci ni.phot inah---
A HIZONG IN-
(1)Tedim gamsung a omkhua,tengleh ami te minam dangahi,khalkha,falam,matupi,mendat,(tongpai)lamteng2 in Tedim mite ongki cihi.ongci lai2 ding
uh hi.Bang hang?--ZOMI cihkua manong theihpih lohiven---
(2)Ei zomi akici khinsa teng,tungah kigensuk kigento,zomi ongci dingmi namdang te tungah zomi cihthu ihgen naihiam?
(3)Idia manipur a te nidangin paihte (PNC)kici in tuciangin(ZNC)mah ongzang tauh hi.
(4)Lusei ten Tedim mizong ongcilo in Paihteho-ongci laiuh hi.
AHIH LEH ZOMI HI UNGCIH THU KOI AHKUA KIANG AH GENDING?
Galkap kumpi ongkah cil in Burma peMyanmar cinong laih uh hi.hina pi pi in VOA teBBC ten burma mah ongci lai lai.amau koiah laih---
UNO ahlaih,uno tensang in recognise(atih amat piuh)uh hi.en koiah laih ding---
Kawlgam kumpipa tungah,koTedim mitepen zomi ongci un,ahizong-chin/Tedim ongci keiunla,zomi ongci un,zomi in ongciam tehun cin register
bawl kullim lim hi.ei asung ateng kigen2 in,ongciamteh dingpatung ah,ongpia dingte tungah ihgen keileh--nidang asangnau pangte kigen mah ihbang
dinghi.leitung pen sanginn ah bemin innah pek hi acih mahtawh kibang dinghi hang.banghang?----
Gampua lam gamdang aten zomi zomi kici dinghang a,kawlgam ihtun teh Tedim mi mah ongki civeve dinghi.Ihkim ihpam aten zomi cih ong
theihpih phot2dinguh kisam hi.tualo in s/chin-tongpai lam aten Tedim te Tedim mite mah ongkici ci lai laidinghi.Tua acih leh mendat,kanpalet vapai in
la,nangkua mi,Tedim mi maw ongcibek ding a zomi nahiam ongki cilo dinghi. banghang---zomi cih kammal mikiang gennailo hihang.mitheisak nailo
hi hang.kumpi tetung a register bawlding ngaihsut innei khanai lohi hang.eiteng lie liai zomi ihki cih cihhang in ihkim ihpam aten ongtheih pihding,lei
tungin ongtheih pihding kisam hi.
Tua register bawlbek tawh zong hinailo lai,ong Recognise (atih amat piuh)na kisam laiding hi.HIH thu ihbawl masiah siah Tedim mi mahhi lai
lai ding-Tedim mi mah ongki ci ci dinghi.tuta dih inpen Tedim mi ih utkei a,Tedim mi ihzak dahleh Tedim pau,Tedimkam,zangkei lenghi pahlel dinghi.
Tedim pau-eima pau ihcih te,Tedim laisiangtho te,Tedim labu te-ihzat lohpah kulding hi.Zolai siangtho,zolabu, cihte ongsuah,ongkibawl ngakkul ding
hi.EiTedim gamsungbek eiTedim misung bektawh etkak a,thuihgen leh,tapkawtong thugen tawhkibang dinghihang.

Atel siamciat din Topan thupha ongpia ciat tahen.lungdam.
zogam Thangpu

Sunday, August 2, 2009

Zola for Huihpi

zomi@yahoogroups.com

dateSat, Aug 1, 2009 at 8:04 PM
subject[ZONET] 2008-MARCH- 3 - NI A,KAWL GAM A HUIH PI NU'N LAI NAT LUAT NA TAWH ZO LA DAWNG ( 5 )

( 1 )
( a ) Zang leng huih khi,na lan tum dang,von za tam ten,sang gah siam bang,a sin na aw e.
( b ) Sang gah siam bang,a sin na aw,tun zua tam ten,von deih ngaih tam,a khuai na aw e.
( 2 )
( a ) Dam tui aw ei,tui lim lian aw,nang vang dam bang,a tau na lian e.
( b ) Huih khi aw ei,huih khi lang aw,nang vang luan khi,a nul na aw e.
( 3 )
( a ) Ka gam nuam a,ping pei ki pei,zin leng na hiam,do ta na hiam aw.
( b ) Zin na hiam aw,do ta na hiam,ngaih teng zal na tun nu zo lei,zing dam dai bang,in na nawk lo aw.
( 4 )
( a ) Pian gam lei a,huih khi lan dang,gual aw mel in,ih mu kim nam aw.
( b ) Mel ih mu nam,sin lai sun ni bang liap sak e,cik in lung ah,ih ngil zo diam aw.
( 5 )
( a ) No lo gua bang,hing thei kei ung,hong dik nung e,hong lang aw,dam dam hong laang aw.
( b ) Hong laang aw,dam dam hong laang aw,hong dawn nung e,hong luang aw,dam dam hong luang aw.


Pa,Lang Kap Pau
Kualalumpur,Malaysia.
Ph-016,6850095.

Zola for ASSuKyi

( 1 )
( a ) Daw ki ci peuh, nuai siim lei ah,nang bang Daw lian mi a tam lo e.
( b ) Nang bang Daw lian,mi a tam lo,tung Pa Sian leh,ih gam vang in,tang bang dam aw,deih a kei tel aw.
( 2 )
( a ) Na zua nung sang,sul bang na zuih,sin lai va bang,a pil no,a pil no aw e.
( b ) Sin lai va bang,a pil no aw,tawi nam tem bang,a hiam no,a hiam no aw e.
( 3 )
( a ) Hai bang ka ngak,kum khua sawt tawh,a ni kum cing bel bang belh e,ko lun hen kol,sut aw ZO Sian mang.
( b ) Ko lun hen kol,hong sut in la,bel a zu bang,hong puah aw Sian aw,Burma hong puah aw.
( 4 )
( a ) Daw suh gual tung,va bang tuang le,nah nuai sang mang baak khiat ni bang,pah tang ah zan,zai sa nuam veng e.
( b ) Pah tang han zai,sa nuam buang veng,sim lei lawi bang,thang sak nuam veng e.
( 5 )
( a ) Pen Ne Ro leh,Gam Ba Li lah,tong ciam pel pel,Ban Kim Mon leh,ObaMa zong,ka muang lo, ka muang zo lo lai.
( b ) Ka muang lo, ka muang zo lo,liim bang kong belh,Sian Mang aw,tong kong ko ko e.
( 6 )
( a ) Ih tun nu lah,hen kol khai ven,von za tam te,sung gil kial lai, dip ih nem lua e.
( b ) Sung gil kial lai,dip ih nem vang,mim bang pian na,gam lei tuang nung,siat ding na leei e.
( 7 )
( a ) Ka lun kol khau,bang hong sut aw,zah tan ci bang,ka tel tuam hi e.
( b ) Ci bang ka tel,tem bang ka deih,kong lawh man tul,kei aw Daw San aw.
( 8 )
( a ) Ih gam nuam a,ih tun min lun,Sian siam tang bang,dam leh ken ciing e.
( b ) Sian siam tang bang,dam leh ken ciing,tong dot lun mang,cing zaw leh ciing e.
( 9 )
( a ) Ka zai tha tawh, ngo sai bang ban,bat lei bang phul thei hi leng,phai bi bang,ken zial nuam veng e.
( b ) Phai bi bang,ken zial nuam veng,sang leh lal bang,ka do aw do,vai mang ka do aw.
( 10 )
( a ) Sum bang bia a,sian mang na cih,do ta ngal khuai,hang te bang a,zah ta sum lu pal na lak aw e.
( b ) Ka vai mang aw,ngal khuai bang hang,na ki sa nam,Sian in bat phu bang ei phul na, *lemongtai*tawh, ma lo bang lel cia...
( 11 )
( a ) Indonesia,Indon aw e,Sian Mang cin thu pal bang na nan,a kha vang zu, bang na nial aw e.
( b ) A kha vang zu, bang na nial aw,puak sing bang Sian in hong loh na,*sunami tawh,nang hong hual khawm e.
( 12 )
( a ) Cin thu za tam,gual lel lai ah,do lai a tham,tun aw Sian siam,tang bang dam ve aw.
( b ) Ka tun tang bang,in dam peuh leh,U.N.O tawh na hawm cin thu,Sian aw sun hai kia bang ngak vang e.

Pa,Lang Kap Pau
Kualalumpur,Malaysia.
Ph,016,6850095.
Augutst1. 2009

Zogam Flag

Friday, July 31, 2009

Malaysia UNHCR 2009

Zomi galtai gambel siaute leh Malaysia


Thupatna

Tu laitak in Malaysia a om UNHCR zumpi in Kawlgam galtai kipawlna tuamtuam pan pawllutmi, a diakdiak in Zomi tampite a lak ziahziah laitak ahi hi. A lak hun pen July-December 2009 ciang dong hi phot ding hi. Tu tadih in a lakmite pen a beisa January-April/ May 2009 hun lai in Kipawlna pan khutlam ngiat tawh UNHCR te hong piak Galtai hihna form a fillup-te a piak ziah ziah laitak ahi hi. Tua ahih man in galtai mi khat in UN ah Register hong ngah leh amamin’ kihel cihna hi a, i upmawh khat in a ngah kei leh ama min kihello cihna ahi hi. UNHCR in galtaite gambelmi hihna ciaptehna ah (register piakna) kum tung lai a min akipia, a diakdiak in Zomi Kipawlnapi pan in akipiate a lakik uh ahi hi. Tu laitak in veng khat khit veng khat pai kawikawi in, a beisa hun a min lutkhin (January-April 2009) sung in Kipawlna pan in UNHCR zum ah min aptoh kikna kinei in tua tak ah akihel mi khempeuh a banban in a lak laitak hi. Tua a hun ciangtan sung in min pia napi a ngah nailo a om leh ama hun tung nailo hi bek a amau min piakna veng a tun ciang in (UNHCR te hogn vak kawikawi khit ciang) hong la lel ding ahih man in lung hihmawh na ding omlo hi.

Kipawlna No.a Senior hihman in la tuanlo a, Junior hihman in mang hilh bawl tuanlo hi. Senior ahih hang in a a hun ciangtan hun lai January-April sung in minpiakna (khut lamtawh fill up ngiatngiatna) a neih kei leh kihel tuanlo ding a, ahih hang in March, Apil kha sung a a tung khat ahih hang in tua hun kikhakma deuh ciang dong min a piate (khut lam gelh) UNHCR in galtaimi hihna ciaptehna hong nei toto ding ahi hi. Tua ahih man in min piakhinte a ding in lung patauh huailo a, hong tung thak mi kipia nailo leh, Malaysia a tun zawh kum 10 a sim bang ahi phial zong in min piak hun ding ciangtanna hun sung ah a piak khak kei leh akihel nailo deuh ding ahi phot hi. Ahih hang ngahlo ding, ngah thei nawnlo tangial cihna hilo hi. A dang teng khit ciang hong pai toto lel ding hi.

Gamsung, gampua pan hi ta leh dotna tuamtuam om den a, aibang in, a cingtak in ki dawng kik man khinlo kha maithei tak hi. Tua ahih man in hong ki dong mun zaw deuh thu leh pawlkhat Zomi khat peuh in phattuamna a ngah khak leh cih deihsakna tawh hong gelh suk ingh.



Zomi galtai gambel siaute leh Malaysia

1. Hong delh leng kong laplai ding hiam?
2. Hong kipai ngeingai ding hi leh mi bang zah kila lai ding hiam? Kei/ ko a ding lamet a om thei lai ding hiam?
3. Thai, India leh Kawlgam sung pan Malaysia ah gambel ngahna siau ding in hong pai te a ding bang ciang lametna om thei ding hiam?
4. Meltheih lah neilo bang cih nutak zo ding ka hi hiam?
5. Sum neilo ci leng Malaysia ah bang ci nuntak theih/ zo ding ka hi hiam?
6. UNHCR ah galtaimi ciaptehna ngah na ding in sum a piak kul ding hiam?
7. Gambelmi hihna ciaptehna ngah na ding in sum beilo ahhi leh sum lo tawh hong kithawi leng aki ngah diam?
8. Nek leh dawn haksa ci leng bang cih nuntak teih ding?

Thukhupna

Nidang lai in “guam” hun hong om a tua lai in Zogam sung pan hi ta leh Zogam pualam a om Zomi te hi ta leh ki ki pai ziahziah hi. A diakdiak in leitaw lam a om Zomi-te tampai mahmah pha diak uh a, hon pi khat a pai khit uh ciang in a lampi pen a kikhak ding hong hi pah hi. Tua hun laitak in eimi te in zong mite’ khatehnen kimu kha ici diam ki theikha ahih man in hon khat ki pai man a ahih hang in ki tawm mahmah in a sawtlo in tua lampi hong kikhak pah hi. Tutung gambel siau ding in Zomi te Malaysia ah kipai ziahziah a tua lampi, kongpi pen sawt kihong lua nawnlo kha ding hi. Gambelsiau hihna ciaptehna pen tuatadih in December 2009 ciang hi phot hi. Mailam hun ding pen ki gen thei nailo phot hi.
Tua ahih man in i omna gam ahi (Kawlgam, Thai, India) ah Biakna leh Minam hang in hon uk kumpite hong bawlsiatna hang a galtai Zomi Malaysia hong tung zo nailo, hong tung thak te leh a tunna sawt napi min sazian piak lai in khut tawh a gelh ngiat khalote ahi zong in a tung a thu leh late hang in phattuamna a om theih ding deihsakna tawh mimal tuah khak thute leh muhna pawl khat hong hawmsawn nuam kahi hi. Zomi te a ding leitung mun awng tampi om lai hi!
I pu le hi pate in lo ding in kum khat khit kum khat lokho, lo zong, lohal in kituah kawikawi uh a gam hoih, tui hoihna leh mun hoih a tuakkha a om leh amau bek in luah pahlo zaw uh in, a veng a paam, a mipihte kiang ah gen in lokho khawm, lo kuan khawm in sem khawm liailiai uh hi. Tua mah bang in tutung a Zomi te a ding a tuam pha diak akici thei phial ahi galtaimite ciaptehna pen hamsatna leh bawlsiatna a thuak Zomi khempeuh, Zogam bup phial hong pai zong in a hazat tak nai hetlo ban ah, Zomi a tam theithei Kawl kumpite’ nenniamna pan galtai khia in, gam suaktak zaw deuhna (suakta tak in biaktheihna, suakta tak in pilna sin theihna leh, suakta tak in i neih sate zeek theihna) gam ah tung thei in i gam le hi nam a zuun a puah thei ding, gam leh nam makaite picing i suah na ding veina leh deihsakna tak tawh...

Taang Sianpu

(Pawlpi tanu)
ZAM
==
From: Tuan Go Pau
Subject: [Anlangh_global] thei ding kisam zaw deuh phawk pawl khat
To: anlangh_global@ yahoogroups. com
Date: Friday, July 10, 2009, 6:57 AM


Khuapih teng,

Malaysia thu hong guang zel ing. ki thuzak na gamdang pan zong alem zawk hun leh a lem zawk na mun om ahih man in groups sung mah hong zang in, ki zak sak sawn ding lunggulh na hi.

July 15 ni, khuapih pawl khat kihel thei ding a hih man in kigin khol ding.... abei sa aa kamphen/let na pan ka thei khak tawm cik leh lawm kamphente tawh ka ki kup kik teng tawm hong guang suk ing.a ki sam pi teng a nuai aa dan hi , a tam zaw zong hong dong thei uh, hih teng zong hong dong khin dek lo thei veve uh aa.... ei ih THU (Case) tawh ki sai in dot na a tam atawm dong uh hi.


Min: Pa min: (Kum- )

Suah ni: Nu min: (Kum- )
ZAM Card No: Na ZAM card tung aa namin leh na kum te tawh hong en ding uh hi. aki tuak lo a ciah kha zong om khin in ki dop huai

Zi leh Pasal vai



Ki ten ni: ……………………………………… ?( theih pel mawh ding)

Ki ten dan: …………………………………… Chritian ngeina/dan or Zo ngeina?( theih pel mawh ding)

Ki ten hun nai bang zah sawt: ………

Bang an tawh vak: ………………………..

Pastor pa min: ………………………………

Bang Puan silh (colour): ……………….

Ki ten khih ciang nun tak dan…?

Cih dan khawng ong dawt khak leh ki gin kholh theih ding/ a dot loh zong tam pi om aa, ki gin khol ding cih na hi.



B. Sanggam U leh Nau te Min leh Suah kum ( theih pel mawh ding) 1.
2.
3.


C. Ta te Min leh Suah kum ( theih pel mawh ding)

1.


2.

3. .

D. Ni leh Kha te:

1. Case a pian ni …………………….. / / ( theih pel mawh ding)

2. Inn pan tai khiat ni …………….. / / ( theih pel mawh ding)

3. Yangon tunni …………………….. / /

4. Gamgi kan tan ni ……………….. / /( theih pel mawh ding)

5. Malaysia tun ni ………………….. / /( theih pel mawh ding)

Malaysia tun khit ciang…. Om dan/om na mun te, nun tak dan/ham sat na/gen thei na tuam te………???

E. Kawl gam pan bang hang in tai?

1. Biak na vai tawh kisai? .....

2. Gam thu tawh kisai?.....

3. Minam vai tawh kisai simmawhna/bawlsiat na?....

4. Kipawlna tuam2 hang’ tel khial/bawlsiat na?.....

5. Mimal simawh na vai tawh kisai?.....

6. Nu leh Pa vai tawh simmawh bawl siat na?.....

7. A hang tuam2 te……..?.......


F. Kawl gam ciah kik le cin bang ci ding?

Lau keei leh lungkham ngaih sut ding zong om tuan lo aa, nei seh lua aa kiging lo leuleu lah kamlet te aa ding in zong baih lo hi. kigin khol aa lau luatloh ding hoih hi. dotna hak sa na sak vat uh a om leh ngaih sun teta se ken lah kamlet te kiang ah ka gen ding thei kei mawk ingh in hoih na sak dan in hong puah sak in ci lel in... pau khia limlim leng hoih hi... kam let te pen dotna haksa pawl khat kigin khin uh bang ah a na dong siam te kiang pan zong ngahsutna tampi ngah uh hi.

A hoih pen ding in lam en hang.


Tuan Go Pau
==
ZOMI GALTAI GAMBEL SIAUTE LEH MALAYSIA
Thupatna
Tu laitak in Malaysia aa om UNHCR zumpi-in Kawlgam
galtai kipawlna tuamtuam pan pawllutmi, a diakdiakin Zomi
tampite a lak ziahziah laitak ahi hi. A lak hun pen, July-December
2009 ciang dong hiphot ding hi. Tu tadih in a lak mite pen, a beisa
March 2009 hun lai-in Kipawlna pan khutlam ngiat tawh UNHCR
te hong piak Galtai hihna form a fillup-te a piak ziahziah laitak ahi
hi. Tua ahih manin, galtai mi khatin UN ah Register hong ngah
leh ama min kihel cihna hi a, i upmawh khatin a ngahkei leh ama
min kihello cihna ahi hi. UNHCR in galtaite gambelmi hihna
ciaptehna ah (register piakna) kum tung lai a min akipia, a diakdiak
in Zomi Kipawlnapi pan in akipiate a lakik uh ahi hi. Tu laitak in
veng khat khit veng khat pai kawikawi-in, a beisa hun a min lutkhin
March 2009 sung in Kipawlna pan in UNHCR zum ah min aptoh
kikna kinei-in tua takah akihel mi khempeuh a banban in a lak
laitak hi. Tua a hun ciangtan sung in min pia napi a ngah nailo a
om leh ama hun tung nailo hibek a, amau min piakna veng a tun
ciang in (UNHCR te hong vak kawikawi khit ciang) hong la lel ding
ahih man in lung hihmawhna ding omlo hi.
Kipawlna Pawllutna Nambat a Senior hihman in la tuanlo
a, Junior hihman in mang hilh bawl tuanlo hi. Senior ahih hang in
a hun ciangtan hun lai March 2009 sungin minpiakna (khutlam
tawh fill up ngiatngiatna) a neihkei leh kihel tuanlo ding a, ahih
hang in March, Apil kha sung a a tung khat ahih hang in tua hun
kikhak madeuh ciang dong min a piate (khutlam gelh) UNHCR in
galtaimi hihna ciaptehna hong nei toto ding ahi hi. Tua ahih man
in min piakhinte a ding in lung patauh huailo a, hong tung thak
min kipia nailo leh, Malaysia a tun zawh kum (10) a sim bang ahi
phial zong in min piak hun ding ciangtanna hun sung ah a piak
khak kei leh akihel nailo deuh ding ahi phot hi. Ahih hang ngahlo
ding, ngahthei nawnlo tangial cihna hilo hi. A dang teng khit ciang
hong pai toto lel ding hi.
Gamsung, gampua pan hita leh dotna tuamtuam om
den a, ahih hangin, a cing takin ki dawngkik man khinlo kha maithei
tak hi. Tua ahih manin hong ki dong mun zawdeuh thu leh pawlkhat
Zomi khat peuhin phattuamna a ngahkhak leh cih deihsakna tawh
ong gelhsuk ingh.
1. Hong delh le’ng kong laplai ding hiam?
Hih dotna pen a tatak in ci le’ng, a dotna limlim akhial ahi
hi. Hibang dotna a om zong lamdang mahmah cihtheih hi.
Zomi-te i gam ah Galkap Ulian kumpite’ bawlsiatna,
Sangnaupang gutate bawlsiatna leh biakna hang, minamke
ihihna hangin bawlsiatna leh lauthawngna tuamtuam tawh
gamdang ah gal taikhia kihi zaw hi. UNHCR in Register a piak
lapding a a delh ihi kei a, Galkap kumpi-in hong phak ma, hong
mat kikma-in a taikhia mengmeng ihi zaw hi.
Tua ahih manin, “hong delh le’ng kong laplai di’am” cih
om theilo zaw a, “hong phakma-un hong taikhia mengmeng in/
un” ciding a hizaw hi. Banghang hiam cih leh, hong pha peuhmah
leh hong dawmlo ding uh ahih man hi. Hong paikhia khin lamlai
aa tungte ahi a, hong taikhiat sawmsawmte ahi zong in, hong
kimuh, hong ki phakma-in a manlang takin kihem khia mengmeng
ding cihna hizaw hi.
2. Hong kitaai ngeingai ding hi leh, mi bangzah kila lai ding hiam?
Kei/ko a ding lamet a omthei lai ding hiam?
Galtai icih pen Register ngahding lunggulhna tawh a
kipai hilo zaw a, bawlsiatna hang ahih kei leh hong ki bawlsiat
khak ding launa tawh aki taikhia hizaw ahih manin galtai mi khat
i kepbitna (security) ngahna dingin UNHCR a omlai teng nang/
no/ ei a dingin lametna a omden ahi hi. UNHCR ahi a, United
Nations a hong kiphiat kik tangial leh bel a thutuam hong hiding
hi. Tua ahih man in galtai a hong taikhia Zomi khat a ding in a
omsa Zomite-in panpih ding ban ah NGO tuamtuam leh UNHCR
te i nasep zong tuamah ahih man in amau nasep hong sep tohtoh
nak uh leh Kawlgam hong ki ciahsak kik ding khawng lauhuaina
omlo hi. Galtai a siausa khat Kawlgam i ciahkik (ki lehsuk ki lehto)
khak ding lauhuai zaw hi.
3. Thai, India leh Kawlgam sung pan Malaysia ah gambel ngahna
siau dingin hong taaite a ding bangciang lametna omthei ding
hiam?
Zomi tampi tak pen Kawlgam sung ah hamsatna,
bawlsiatna (biakna, gam leh nam hang leh vai tuamtuam hang)
in a nuntakna lauhuai zah dong in hamsatna nei uh ahih man in i
gam tawh akinai penna mun ahi India leh Thai (gamgi) te khawng
ah ki tai/ tung masa phot hi. Zomi ihihna leh Tapidaw ihihna hang
in i inntek theih penna ding i pu leh i pate’ luahsa i Zogam leh
Kawlgam ah suakta tak in ki om theilo bek thamlo in bawlsiatna ki
tuak, bawl siat ding lau in kitai khia hi. Himah ta leh Thai khawng
i tun ciang zong Thai-te sang in i Tapidaw pih ahi (kawlgam pan
galtai minamdangte) khawng mah in hong simmawh sawnsawn
in hong deidan sawnsawn thei hi. Tua ahih man in tuadan
hamsatna a thuapthuap in a thuak Thai leh India gam sung a om
Zomi galtaite a ding in Malaysia pen belhding zonna, cihmawhtutna
in kinei hi. Gambel siau khat leh a dang gambel siau khat ki
deidanna a omlo ding hi napi, a omna omthei ahih man in tuadan
munte pan in a manlang in paikhia i mimal (safe) na mun i zuat
ding thupi zaw kha ding hi.
4. Meltheih lah neilo bangcih nuntak zo ding ka hi hiam?
Koikoi ah i om zong in meltheih u leu nau tawh pawlcing
tak in omkhawm ciat le’ng a nuampen ahi hi. Himah ta leh galtai
icih pen meltheih omna kizuan hi masa lo zaw in i nuntakna
kepbitna (security) i ngahna ding mun a zong ihih man in meltheih
omloh man leh sum neihloh hang in lauluat ding a hikei hi. A
diakdiak in Zomi (100%) na kicih nak leh na meltheih ding leh na
u leh nau ding honpi khat a omkhin hi a, Zomi 100% na kicih kei
leh bel na giautau kha ding a, haksatna zong omthei kha maitak
ding hi. Zomi 100 ah 100 hi ingh, na cih nak leh na meltheih leh na
u leh nau pen a dim a ha-in a om ahi hi. Zomi sung ah innkuan
khat, unau khat ihi hi. Lungneu ding leh khasiat ding hilo hi. Nang
bek hilo hi teh.
5. Sum neilo ci le’ng, Malaysia ah bangci nuntak theih/ zo ding
ka hi hiam?
Malaysia icih pen, Asia sungah galtaite omtheihna gam
lakah sumkhekna a sangpen mun ahi hi. Malay sum RM3 leh
US$1 a kikimna ahih man in sum leh pai bel haksa thei, man neiin
baihlo mah hi. Lam khat pan enkik leuleu le’ng galtai vai hi kei
ta leh zong Malaysia pen sum thalawh ding na tawmin aki pai
ziahziahna mun ahi hi man in zuattak kici thei hi.
6. UNHCR ah, galtaimi ciaptehna ngahna dingin sum a piakkul
ding hiam?
UNHCR tawh kisai pen sum piak kullo hi. A hun ki ciangtan
hunsung a min a piakhate a dingin bangmah piak kullo a, a masa
lam ah i/a ngah pah kei leh zong lungkham ding hilo hi. Lungdam
kohna a neinuam a om leh bel ki ngah thei ding a, tua na tawm a
sanglo zong lah omkha thei hi.
THUPUAK August 2, 2009
7. Gambelmi hihna ciaptehna ngahna ding in sum beilo ahih
leh, bawlsiatna mai pan a tai, sum kiging manlo khat aa ding
bang dinmun teng tuak thei hi’am?
Sumlo lian tatak bel a koikoi ah (van gam lo buang) a
baih lo hi. A diakdiak gamdang ah haksa zaw lai kan hi. Tua
ciang gambelh siauhna ding in sum piakullo cih sam hang in
kipawlna khat teitei ah i lut kul ahih man in kipawlna lutman bei
ding hi. Gambel siauhna ding in sum beilo ahih hang in, tua a
ding in kipeina ah bel sum bei thei kha ding hi. Khuasung mun
khat leh mun khat zong ki gamla ahih man in khe bek tawh ki
tung khin zolo a, bus saap ding leh nek leh dawn ding zong
sumlo tawh hi thei phalo hi.
Gentehna: Zumpi paina sum beilo in khe tawh ki tung zo hi (aki
naina mun ah i om leh). Khe tawh pai sang Bus tawh pai le’ng
ki manlang zaw ding a, sum zong beipah hi. Bus tawh pai
sang Taxi tawh pai leng i painopna ki tung baih zaw tham a,
sum zong beizaw pah ding hi. Tua ahih man in sum beilo cih
ahih hang, a manlang ding ut a, i lungduai zawh kei leh sum a
beizawkna mun zong omkha thei ding hi. A ngahna ding sum
bei hilo in, a ngahtheihna ding vaihawm suk vaihawm tohna
ah a beithei mah ahi hi.
8. Nek leh dawn haksa ci le’ng bangcih nuntak teih ding?
Cidam khangno khat a ding in nuntakna ding pen
Malaysia ah haksa khollo, cihtheih hi. Sum kholtheite leh, mi
picing khat in a cidam nak leh ansai, kuangsawp, sabuai puah
cihte bek sem leh zong khakhat in RM. 600-1000 kikal ngahthei
hi. Pawlkhatte bang in innlam khak zo lai, ci uh hi. Tua pen
galtai khat ahih hang in nasep bel a muh bangbang, a om
bangbang (odd jobs) semnuam peuh leh nuntakna ding patauh
kullo, haksa lualo hi. Pilna nei deuh leh pau theite a ding in kha
khat in RM. 2500 leh a tung siah bang ngah theihna zong om
hi. Innkuan mimal (4) leh (5) a omna lak ah khat in cidam in na
semthei suak peuh leh a innkuanpih dangte tawh nekhawm
thei in, kivak zo lel cih ding ahi hi. Pau leh ham, laitan khawng
lah khauhpai lua khollo, nasep i teel lai leh bel thutuam.
Thukhupna
Nidang lai-in ‘Guam’ hun hong om a tua lai in Zogam
sung pan hita leh Zogam pualam a om Zomi-te hi ta leh ki taai
ziahziah hi. A diakdiak in leitaw lam a om Zomi-te tampai
mahmah phadiak uh a, honpi khat a paikhit uh ciang in a lampi
pen a kikhak ding hong hi pah hi. Tua hun laitak in eimi te in
zong mite’ khateh neng kimu kha ici diam ki theikha ahih man
in honkhat ki paiman a ahih hang in ki tawm mahmah in a
sawtlo in tua lampi hong kikhak pah hi. Tutung gambel siau
ding in Zomi te Malaysia ah kitaai ziahziah a tua lampi, kongpi
pen sawt kihong lua nawnlo kha ding hi. Gambelsiau hihna
ciaptehna pen tutadih in December 2009 ciang hiphot hi.
Mailam hun ding pen ki genthei nailo phot hi.
Tua ahih man in i omna gam ahi (Kawlgam, Thai,
India) ah Biakna leh Minam hang in hong uk kumpite hong
bawlsiatna hang a galtai Zomi Malaysia hong tung zo nailo,
hong tung thak te leh a tun’na sawt napi min sazian piak lai in
khut tawh a gelh ngiat khalote ahi zong in a tung a thu leh late
hang in phattuamna a omtheih ding deihsakna tawh mimal
tuah khak thute leh muhna pawlkhat hong hawmsawn nuam
kahi hi. Zomi-te a ding leitung mun awng tampi omlai hi!
I pu le i pate in lo ding in kum khat khit kum khat lokho,
lo zong, lohal in kituah kawikawi uh a gam hoih, tui hoihna leh
mun hoih a tuakkha a om leh amau bek in luah pahlo zaw uh
in, a veng a paam, a mipihte kiang ah gen in lokho khawm, lo
kuan khawm in sem khawm liailiai uh hi. Tua mah bang in
tutung a Zomi te a ding a tuam pha diak akici thei phial ahi
galtaimite ciaptehna pen hamsatna leh bawlsiatna a thuak
Zomi khempeuh, Zogam bup phial hong pai zong in a hazat
tak nai hetlo ban ah, Zomi a tam theithei Kawl kumpite’
netniamna pan galtai khia-in, gam suakta zaw deuhna (suakta
tak in biaktheihna, suakta tak in pilna sin theihna leh suakta
tak in i neihsate zeek theihna) gam ah tung thei in i gam le i
nam a zuun a puah thei ding, gam leh nam makai picingte i
suahna ding veina leh deishsakna tak tawh.....
Taang Sianpu (Pawlpi Tanu)
UNHCR Min Lakna
July 27, 2009 ni-in, Pandan Jaya Khawk aitang ni nih sung
hong piaksa uh lak pan a cianlai ZAM member mimal (40) kiimte
UNHCR panin RSD hong piaksak thei uh hi.
Banghangin, Kuateng Pia Masa Uh
Zomi Association of Malaysia in, Khawk (20) val aa Zomi
galtaite aa ding Form sung aa a om bangbang, pawlmite khut tawh
a kikhum bangbang original copy ki aptote sung pan, Jalan Ipoh,
Jalan Kuching leh Setapak Khawkte UNHCR in register hong piaksak
masa uh hi.
Tuma kha 4/5 lai aa kipanin, UNHCR in mobile registration
piakna ding a mun enkhol kawikawi uh aa, register piak hong kipat
uh ciangin, Jalan Segambut a cihna mun aa om christian biakinn
khat bulphuh in kipawlna tuamtuam, minam tuamtuamte sung pan
galtaite, tua biakinn huang sung mah ah min san’na nei uh hi.
Tua ahih manin, UNHCR in, Zomi Kipawlna pawlmi Zomite
aa ding Jalan Segambut tawh a kinai zawdeuh Jalan Ipoh, Jalan
Kuching leh Setapak Khawkte register hong pia masa uh hi.
Jalan Segambut biakinn kiim a piakkhit uh ciangin, Sentul
lam aa christian biakinn khatmah bulphuhin nei leuleu uh aa, min
san’na nei leuleu uh hi.
Tua biakinn phual ah, ZAM pan a ki-ap khawkte sung pan
Pandan Jaya Khawk aa a piakha Zomi khempeuh, RSD hong piaksak
leuleu uh hi.
UNHCR makai Uliante vaihawm zia pen, hibang in a pai
toto hi aa, banghang in, koimunte hong pia uh hiam cih pen, amau
vaihawmna nuai vive hi.
UNHCR in, kuateng pia hiam cihtak ciangin, hih a piakna
uh Khawk aa min om khempeuh ii original form te tungtawn in a pia
uh ahi hi. Zomi Kipawlna tungah a copy khat hong ap uh hi aa,
tuasung aa om mimal khempeuh ii a khut uh tawh a khum uh phone
nambat tungtawn mah tawh hun tampi, tha tampi bei-in ki zasak
ciatciat hi.
Tu ciangciang, hong piaknasate sung pan, a hang nam (2)
tawh UNHCR register piakna phual a tung theilo tam simsim mah
ki-om hi; Tu kikal aa UNHCR register ana ngahsate leh thong taang
laitakte hi aa, hih thong taang laitakte a om zahzah Uliante tung ki
pulak sak thei hi.
Phone Nambat Thak Tawite
March kha pan tu kikal sungin ZAM member sung pan
kizopna ding phone nambat a lui a tawi nawnlo peuhmah in Zomi
zumpi a zaksak simin, limtak in ki khumsak hi. Tuamah bangin, tu
kikal sung mahin, guta tuahna hang, ahih kei leh sim card siasak,
ahih kei leh midang zanghsak cihdan a hang khat peuhpeuh tawh
ZAM ah na piaksa phone nambat na zat nawn kei leh manlang takin
Zomi zumpi zasak pah in.

Tuesday, July 28, 2009

ZNC Founder, Pa PumZaKap

Reported July 27, 2009

ZNC Founder Pu Pum Za Kap in zan ni in Zangkong pan in hong nusaita hi. Atangthu theihloh aphamawh om ahih manin tutadih akikaikhawm zo pak teng anuai aa bang hi.

Pu Pum Za Kap pen Thangsing, Ngaihte beh sungpan India gam,
Manipur State Suangdai Khua Hausapa tapa hi. Apu apa khanga kipan tuni dong mah
Suangdai ah siahkai lai uhi. Zangkong Bahosi Building 41, Room 18 ah
azi Nu Ciin (Naulak) tawh tanu 5 tawh om uhi. Tanu 3 na Lia Zamnu pen
Kawlgambup ah Lasiam Minthang khat hi'n Zomite in aki saktheih pih
mahmah khat hi.

Pu Pum Za Kap pen gam le minam it mahmah hi-a a kam bek tawh genlo zaw in
sepkhiatna tawh tangthu hoih tampi hong nusiat hi.

1. 1988 Kum Kawlgambup buaina hong om ciangin Mipi makaih General
Strike Committee pan Minam zui-in kihel ding hong gel uh ciang ei
Zomite zong Chin National Unity cih min tawh kiding in amah zong makai
in kihel hi. Bek thamlo in Siamsinte apiak Zopuan kop 30 (Numei pasal) zong hih lungphona ah kisilh hi.

2. SLORC kici Galkap Kumpi hong kah ciangin Party phuat ding lampi
hong ahimanin Zomite in zong Zomi National Congress ki phuan hi.
Zangkong ah Zomi Innlelo nei, sumlepai nei, pilna siamna nei tampi a
om hangin Makai ding leh Innlelo neihsa tawh mapang ding om zolo
ahimanin Pu Pum Za Kap in Minam itna tawh President maikaipi vaipuak
la in York Road a inn sapna ah ZNC Head Quater dingin zang sak hi. ZNC Sign Board zong suangpah ahih man in a innnei te tawh buai uh hi.

3. Zomi te tangthu ah a om ngeinai lo gam itna la le zawlla te ahi
Lengtong series sponsor sem in a phuankhia masa pen hi. Zogam pan
Zangkong ciahlekuan sumbei khem peuh sik in Zomi Khangno tampitak
pantah zo hi. Tua akipan in Suan Mang, Gohau(anung lam ciang) te unau’ makaih Lengtong
Band pan Lengtong Pauno, Cingsan, Lengtong Kamkhen cih bang in Zomite
Studio Music Tangthu hong ki pan khia hi. Hih Lengtong late hangin
India gam a teng Zomite le Kawlgam a teng Zomi te kikal kizopna tampi
khangto sak hi.

5. Biakna lam ah zong Dorcus Team kici Cingsan te unau Pasian La khumna
ding sponsor pia hi.

6. Zongeina lapi zong Kam Gin Mang(Tamu), Kham Min Thang(Kawlpi) cihte
makai in studio ah khum ngiat uha Pu Kap in sponsor sem hi. Tuni dong
Zomite sungah a kizang mahmah khat hi.

7. Sagaing ,Zuathit Kyi Khua a om Nationalities Development University
ah Zopuan kop(numei, pasal) 30, 1986 kum pawl in apiak khiat pen tuni dong
mah aki zanglai suak hi.

8. Zangkong Zomi Siamsin te a ding zong 1986 kum kim pawl in Zopuan kop
(numei, pasal) 30 piakhia hi.
1988 gambuai khit ciangin a tunna ki thei nawn lo hi.

9. Cidam in Khual azin zawh lai'n Zangkong ah Siamsin te sum kisam
peuh mah sum le pai tawh ahih theih zah in huh hi.

Zomi sungah sumbawl sumnei tampi a om hangin Pu Pum Za Kap
bangin gam le minam ading a sumngam, a piakhia ngam mi tam lo hi. Pu
Pum Za Kap pen kum 60 val bek leitung ah anuntak hangin Zomi ta ding a
mang ngeilo tangthu tampi hong nusiat hi. Zomi tading supna lian mahmah
hi. A dam lai a zi, a tate ading thu ngetsak ciat ni.


Zingciang sun nai 1 in kivui ding hi.


Pu Pum Za Kap’ thubul let kammal “Gam leh Minam a it theilo peuhmah master brain nei kici theilo hi”

Lungzuang khuangai kawm

Sawlna ombang in

Thangboi
Zangkong

Sunday, July 26, 2009

Tungpi leh Zu

Hello! Zomi,

Hih zahta aa, apopular, Pawi khempeuh, Mun kici teng ah, Mizawng,Mihau,Mihaipen pan Mipilpen dong...bekthamlo Ganhingte nangawn in aduh, adawn Zu. Zu...banghangh aa, kiduh, kidawn hiam? Cih Tungpi in theinuamlua mahmah ahih ciangh...Interview bawl diing in Leitung vakiimkot hi ci...

(1) Banghangh Zu dawn nahia? Line dui puu ni loh kua ( Kawlpau )....Zopau in kagen dandiing thei keng ae....

(2) Banghangh Zu dawn nahia lawm? Kei lawyer hi ing. Aw...Lawyer ten Zu dawnkul maw? Zeencia le kisaikei... tuni kathuneih uh zo kahih ciang aa, kalungdam in adawn kai ve.

(3) Zu lah nadawn keei aa, abang vaai? Hia keu aa, atu lawyerpa namuna....thelthal zawlai kei sangh naakhaai zawngel hi ven akamphat man aa, tuni hong zo vial mahmah...tua kaheh suaklua aa, Zu adawn kai ve...

(4) Naak dawn ve cia Zu, bang vaai om aa? Ken vaai om aa, adawn hi lo, aduh aa, adawn. Banghangh Zu duh nahia? Duh cihnungsang aduh kai ve.

(5) Nu ei...nu ei...kipanbaih peuhmah sicia Zu dawn... khangno laingel hi ve cin. Ka ngaihno hi veh aw...kangaihno hiveh...Ngaihno aw...I love U...nacihcih pen $ himawk mete...nalua ei. Aw na ae... nalua ae maw ngaih. Taang bang dam napai in maw ngaih. Koi ah va bang nong lensan, koi ah sawl bang nahei hiam? Zalmang in ken hong man ing, na min thei bang lozel ing maw....Thawnkham in nang adiing aa, hih la hong phuahsak hiphial mawk leh kilawm ei mete lawm.

(6) Zu dawnlo kongsak hiven, nang adawnsim khiankhian zel maw? Theikhang ei lawm kanupa un kilem kei ve ung aw...kitawng zel, kinuak zel, kilaai zel, thadah peuhmah ei. A lamdang hikei ae...ihPu ihPa ihPi ihNu ten Lei leh Ha zong kipet nacisam hi ven. Hi kei...hi kei...Lei leh Ha zong kipet hi kei... Ha in Lei apet hi zaw, ka Zi pen Ha hi-in kei pen Lei hiveng aw...lawm aw...nalua hi ven hongpet pahpah.

(7) Dakdak zawzen...navalh ciangbang nagingsak keuhkeuh phialmawk aa, limsalua na maw Zu? Kei maw lawm Mi mawkmawk hilo, kei Zomi.Zomi adiing pilna, hauhna lamte tawh mapang zolo kahih ciang aa, Zo ngeina Zu amanthan loh nang ci aa, adawn kai ve, amawkdawn hilo, thulu nei aa, adawn.

(8) Ah! thithe denkei... Zu dawnzel maw lawm. Tu ni Zomi nam ni ahih ciang aa, nuamlua in adawn kai ve. Za ni aa, nadawn pen ae le. Aw za ni apen hongtung diing Zomi nam ni muakna aa, adawn hi ing ae. Zing ciang aa, nadawn diing pen ae le...bang vaai aa...Nangh Laisiang tho sim ngeilo maw.Pasian in zing ciang vaai diing tawh nalungkham kei un ci ei.

(9) Pastor pipi Zu nadawn mawk aa...Ken lumel tawmel theilo liang aa...ahaidawn hilo. Cidamna diing aa, themcikta adawn kekkek bek.

(10) Ha! Sakol...abangci Zu nadawn mawk aa, khaamlualo diing maw? Ken khaam diing aa, Zu adawn hilo ban ah den aa nadot Mite dan aa, paulap tuamtuam tawh adawn hilo, nisim van gikpipi pua den kahih ciang kahatna diing, ka ankam liimna diing ( Saakawng ) ka ihmut nopna diing bek aa, adawn nathei na, koi hun ngah keng napai ning, no dan aa, sep diing theilo Mi gensia peuh aa, avakvak man hi keng.


Na sanggam

Cinpi ( Hello! Zomi )