Showing posts with label ZOMITE. Show all posts
Showing posts with label ZOMITE. Show all posts

Thursday, March 4, 2010

and so called ZOMI

Zomi min:

Zomi pen Pasian hong bawl hi cih kigen a, zong hi takpi dingin ka um a, zong ahi takpi mah ahi hi. Leitung leh a sunga om khempeuh Topa bawlsa hi a, Ama khutsuak vive ahi hi. Ahi zongin Pasian bawlsa nate a mi, a mun, a na, van khat peuhpeuh a kitheihdan leh a min uh kibanglo a, a mun leh a hun zuiin kikhelkhel thei hi.

Gentehna in Mehnal i cih pen Mikang te in Ladies Finger ci a, ahi zongin tua Mikang te mah USA a tun uh ciangin American a suah zawh uh ciangin Okra ci uh hi. Manta zong Europe omlaite in Brinjal ci uh a, America a tun uh ciangin Egg Plant cita uh hi. Lenggah Grapes zong Raisin cih bangin min tuam khawng na piangzel hi. USA leh American te thahat, hau, pil leh khangto uh ahih manin amau cih pen a kici masa sangin kizuizaw pianpianta himawk hi. A kizui khin kei zong amau cihna mah amau kiangah i pai ciangin kizangzaw hi.

Tua mah bangin tuni a Zomi i cihte zong nidang laiin min tuamtuam na kinei kha ding hi. China gam pan pemta ihi ikici a, tua gam ah i om laiin bangmin tawh kisam i hiam cih i theinawn kei a, upmawh thu i kigen dem ziahziah uh hi. Laisiam (Scholars) i cihte zong a muh dan uh leh a up dan uh, a theih dan uh leh a pom dan uh na kibang khin tuanlo a, amau muhdan ciat na gelh uh a, sim theih dingin hong nusiat lel uh hi.

Zomi cih pen a Mikangpau khawng kawm bualbual leng a 'latest' ahi hi. Tuma in Kuki khawng hong kici kha ding hi. Ahih kei leh Chin ciin zong hong kiciamteh kha inteh. Paihte cih nangawn in zong hong kithei kha dinga, Tedimmi cih khawng zong i minam min a sa omkha ding hi. Vakhu suk len in zong a kantan zawhloh Kalzang khuapi hunlai in Mikangte hong pai bang hileh i vekpi in Suante minam ciin hong kiciamteh kha thei ding hi.

Tua ahih manin tuni a minam min tuamtuam i neihte ei a hikei, tuate hikei hang, tuabang kici kei hang cih khit pah theih ding hilo a, i hihnasa na om ahih manin mite in tuabangin hong thei uh ahi hi. Tuni a Mizo a kicite zong mi tamzaw in tua min tawh theilo in Lusei te ciin na ciamteh zaw uh hi. Tua banga kikhektoto leitungah Zomi te zong min lui na nei ngei hi hang. Mi hong theihna min a tuamtuam hi.

Zomi i kicihpah sese hangin mite in Zomi ciin hong theilo uh hi thei hi. Zong hong thei nailo zong hi kha inteh. Ahi zongin hong theih hun uh om ding a, i khangthakte mahmah in zong Zomi ihi cih hun nei ding uh a, khangsawnsawnte hun bangah bel Zomi cih paisan in minam min dang khat kinei kha thei lai ding hi. Tu takin Zomi ikicih lanlan hangin Zomi cih pen gam pawlkhat ah ki theihpih (recognised) lo a, zong kiciamteh ngei ding hiam kitheilo hi. Ahi zongin ei leh ei i kicihciangin tua min mah nuam a sazawta honpi khat ki omta a, zong kibehlap lai kha ding hi.

Tua ahih manin tu hun laitak a eite khangah i theihbat gamla pen i pu ZO min kitapsak in ZOMI hi hang i ci lanlan a, tuzawh khang 50 bang ciangin i tu itate in i pu ZO mu ban nawnlo in mindang a phuak hun uh om kha thei ding hi. Tua ahih manin Chin National Day i ci a, Zomi Nam Ni i ci a, Zomi National Day i ci zongin a mi a kibang, a min kilawh dan leh a kitheihdan a tuam, mite hong theihdan zong a tuamtuam hi cih hong phawksakzaw hi.

A taktak in ci leng leitung pen khuata khat bangin a kinai deuhdeuh, a kikhawlkhawlta i hih manin leitung khat minam khat kampau khat ngeina khat cihte hong tun, hong picin takpi leh tuni a Zomi maw, Chin maw, etc te pen i niknuai, i puannuai, i bempi sung khawngah kineisak in i selsel zongin kuamah in hong lunglutpih lo dinga, zong hong thudon beeklo ding uh hi. Pholak nuam in i kam dimdim in awngin innka tau pahtang dawn pan i kiho zuauzua zongin kua bil ah lut tuanlo dinga, hong kiciamtehsak tuanlo ding hi.

Tua manin tuate hi kei hang, tuate hizaw hang cih pah lianluan loh hun zong om ding hi cih phawk in i min lui tawh hong kisap leh zong 'hawi' ciin i min thak tawh hong kisap leh zong 'hawi' ciin mailam ah i min thak ding bang zong i theihkholhtheih mawk leh tua tawh zong kisamkhol mai leng 'hawi' a ci nuamlo ding ki om ding hiam? Leitung lah a kipeipei himawk a. Zogam hun hoih hong tungta i ci a, hunlui in hong paisanta cihna hi. Democracy ngah ni Zomi Nam Ni hi i ci a, mi khempeuh liangko kikimta i ci hi. Tua ahih manin suakta taka nuntak hun ah i om laitak a hampha i hihna i phawk ding zong thupi kasa hi.

Min tuamtuam tawh i suahtak ni i zat hangin a mi a kibang, i hamphatna a kibang, i suahtakna zong a kibang, i lungdamna zong a kibang, 'Tunsung Khat Pan Piang' vive ihi hi.


Hau Za Cin
Phuitong Liim

Saturday, January 23, 2010

ZOMISM- MY 6

ZOGAM LEH ZOMI
TRUTH AND FREEDOM


Thumasa

Zogam leh Zomi tepen tuan a tang a, kipan namdang akici limlim te khutnuai ah aomngei ngiatlo minam Freedom people te ih hihi.Beh leh phung ih nei ciat a, ngeina kip tampi ih nei hi.Lai tawh kipattahna aomloh hang in, lakam tawh thu khempeuh kiciamteh in,kam kivaikhak ziau thei hi.Innkuan sung nopna dahna te ah ih kivaipuak dante, Kumpi huang ( palace ) sung kiukna kivaipuakna tawh kilamdang lo hi.Ni dang in ihpu ihpa te in, kumpi na semngei ahihna pan ih ngeina puaksuk te ahihman ahihi.
Tu’n Zogam koi ah om
Zogam pen tulaitak in Vaigam, Kawlgam leh Bangladesh gam ah khen thum in kiom a, Zing ii khenmaw Sianmang khen, ihcih zel mahbang in, Mikang kumpi ih thagumhatna tawh hong uk akipan gamkhat in ki omkhawm thei nawn lo hi. Pau leh ham awsuah tuamtuam tawh ih teenna mun leh mual zui in, ih pau tek hang Zo cih kalmal 80% in kizangh veve ahihna in langtak in hong pholak thei hi.
Zogam Political Movements
Gam thum akisuah Zomi te kimpumkhat in, tuibang ih kigawm kikna ding in,Zomi Political movements, viz. Pu Son Kho Pau, Pu Son Cin Lian, Pu Ralh Mung, PU Ro Sang, Pu Thual Zen leh Pu Lal Denga te in, Pu Tun Kho Pum ii Zogam Movements nungzui in, kalsuan khawm uh a, tua hun laitak in thahat mahmah uh hi. East Pakistan pan in, galvan nihvei lakhin uh a, Pu Tun Kho Pum minbek tawh kila thei ahihman in, MNF party President – Pu Lal Denga in, galvan a deihman in, Pu Tun Kho Pum khembawl in, a upmawh lohtak in, thau lawng ngat in, pummat ngiat uh a, Zo galkap khempeuh zong athau teng uh laksak in, cikzia hetlo in, amakai pipa Pu Tun Kho Pum leh Zogam galkap tamptak hongthah lupsak uh hi.
Tua pan asuakta lai Pu Thual Zen te in, hong hanciam to kik in, ahizong galvan kicin lohna tawh ngaihsutzah in tangtung zolo uh hi, Pu Lal Denga in, agalvan ngah tengtawh Mizoram State ciang muhpih in, lungkim tuak mahmah lel hi.Tua hun in, MNF te’n tuabang in hai gamtat kei uh hileh, India, Burma leh Pakistan aom Zota te Gam khat ah ih omkhawm khin ding hi.
Hun te kum te hong bei toto in, Zogam Zomi ading, khangthak ten zuun to zel a, Zomi te Gam khat in omkik theihnading tupna tawh ZORO party Pu Thang Khan Gin in, hongpankik a, mikhempeuh in sangthei in thapia tek uh hi. Thu tuamtuam tampitak hang in, movements bang in kalsuan zolo in, damdam in hong mit hi,Tua hun a Zogam ah khaicii akituh pen, 07/15/1993 kum in, Zomi Re-Unification Organization kiphuan khia hi.Tua hun in, Pu Khai Za Song Guite in, President panmun len in, Pu Daniel Thang in Vice President panmun len hi. ZRO kiphuat zawh kum 17 sung alut hi ta hi.

Kipawlna thupi khat ahihman in, acing akem ding security kisam a, minam ading galvan tawi aomloh phamawh ahihman in, tua galvan tawi te pen, Zomi Revolutionary Army ci in, training kipan pah uh hi. A hizong galvan kicing kinei lo ahihman in thau tom bekbek leh Rifle thau lawng tamlo ki nei pan hi.Tua bang in hun te pai toto a, sanggam Thahdo( Kuki) te in, Naga te tawh hong kido uh ciang in, gallel uh ahihman in, khua khempeuh ah Tax ci-in, aana tawh sum ahizong, ami mahmah ahizong, neihsa buhtang, Vok, Ak, Bawng, Sial akipan a ut bangbang in hong sawksawk mawk ta uh hi.
Van leh neihsa te hang in, mipi paulo phunlo in, sanggam khat ihihna tawh thuak teta in kiom himah leh mimal mahmah tampi thahkhat hongthah sak takciang in, kithuak zonawn lo a, tual ngal hong tung ahihi. Kuki National Front te in, India kumpi kiang pan Naga te ado nading galvan a neih teng uh tawh asanggam te khua leh inn leh lo teng cikzia hetlo in, haltum mang in, naupang numei akipan that ngiapngiap mawk uh hi. Tua thu akizak ciang in, Kawlgam sungpan Zomi Siamsin sangnaupang te leh khangno namit pawlkhat in, ZRO panpih in, Kuki gal kidona hong veng in kilemna tawh tuniciang dong ki donawn lo hi.

Tu in, Kuki galvan tawi te in, ZRO/ ZRA tawh pangkhawm in nasem khawm ta uh hi. Kuki ( Thahdo) tualgal hong piang man in, asih lawh leh asup lawh tampitak aomhang in,Minam itna, Gam itna leh ih minam a ding galvan tawi a kisap zia mipi in mu in, tel mahmah ta uh a, full support pia kim uh hi. Nam veng ding galvan tawi namit khangno akipia khiangam aom kei leh ih kiim ih paam aom, minam dang te tawh tehna in, kitawm lai ahihman in,alo theilo panpih ding kisam cih Political gamthu minam thu ah baptize na ngah kim ciat uh hi.A diakdiak in Manipur State aom Zomi te hi. Kawlgam pan apaito Zomi Siansin khangno te leh namit (patriot) khangno te tawh akibang in, ZRA training kha 6 sung kah khawm uh hi.ZRA te Aim ahihleh 1. Kipumpiakna 2. Diktatna 3. Thumanna ahi hi. Minam leh Gam ading in, ih nuntakna hu abeizah dong in, semding zuun ding panla ding cihna hi.